Son Dakika
21 Kasım 2019 Perşembe
”

Sürekli yatan hastalarda cilt problemleri

Alzheimer’ı ve Alzheimerlı hastaları anlamak  44. Bölüm

06 Kasım 2019 Çarşamba, 23:21

Sürekli yatmaktan dolayı oluşan  cilt problemleri, kişilerin yatma, oturma veya yürüme  pozisyonlarını değiştirme kabiliyetlerini sınırlayan tıbbi durumların oluşması durumunda,   zamanlarının çoğunu  yatakta veya sandalyede geçirenlerde görülür.

Ciltte uzun süreli baskı sonucu oluşan cilt ve cilt altı yaralanmaları, bası yaraları, basınç ülserleri veya dekübit ülserleri olarak adlandırılır.

Yer olarak  topuk, ayak bilekleri, kalça ve kuyruk kemiği gibi   bölgelerideki deride daha sık görülürler.

Yatak yatakları yavaş yavaş gelişebildiği gibi bazı durumlarda  hızla gelişebilir. Çoğu yara tedavi ile iyileşmesine karşın bazıları ise tamamen iyileşmez.

Basınç ülserlerinin uyarı işaretleri

Ten renginde veya dokusunda olağandışı değişiklikler.

Şişme.

Diğer bölgelere göre daha sıcak hissedilen  cilt bölgesi.

O bölgede hissedilen kötü koku.

Cilt ve dokularda sadece kırmızı renk ile karakterize  olanların yanı sıra, kas ve kemiklere kadar uzayıp, derin yaralara yol açan  ağır şekillerine de rastlanır.

Yaygın yara bölgeleri nerelerde görülür

Tekerlekli sandalye kullanan kişilerde,genellikle aşağıdaki bölgelerde baskı yaraları görülür:

Kuyruk kemiği veya kalça.

Kürek kemiğinin alt kısmı.

Omurga.

Koltuğa yaslandıkları kol ve bacak sırtları.

Sürekli yatan kişilerde ise görülme yerleri:

Uzun süre yatan kişilerde görülen  yaralar , cilde kan akışını sınırlayan cilde karşı basınçtan kaynaklanır. Sınırlı hareketlilik ile ilgili diğer faktörler cildi hasara karşı savunmasız hale getirebilir ve basınç yaralarının gelişmesine katkıda bulunabilir.

Buna neden olan iki adet faktör vardır.

  1. Basınç: Vücudun herhangi bir yerine sürekli baskı yapılması, dokulara giden kan akışını azaltabilir. Kan akışı, oksijen ve diğer besin maddelerini dokulara ulaştırmak için gereklidir. Bu esansiyel besinler olmadan, cilt ve yakındaki dokular zarar görür ve sonunda ölebilir.

Hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler de bu tür bir baskı, kas veya yağ ile iyi doldurulmamış alanlar olan omurga, kuyruk kemiği, kürek kemiği çevresi, kalçalar, topuk ve dirsekler gibi bir kemiğin cilt ile yakın teması olan bölgelerinde  daha sık görülür.

  1. Sürtünme: Cilt, giysilere veya yataklara sürtündüğünde problemlere neden olabilir. İki yüzey ters yönde hareket ettiğinde kayma meydana gelir. Örneğin, bir yatağın baş kısmı yükseldiğinde, yatakta aşağı kayarsınız. Kuyruk kemiği aşağı ilerledikçe, kemiğin üzerindeki deriyi zıt yönde çektiğinden cilde zarar verir.

Risk faktörleri

İnsanlar, hareket etmekte zorlanırlarsa ve otururken veya yatakta otururken kolayca yer değiştiremezlerse, baskı yaraları geliştirme riski altındadırlar. Risk faktörleri şunları içerir:

Hareketsizlik:  Omurilik yaralanması ve diğer nedenlerden dolayı olabilir.

Duyusal algı eksikliği:  Omurilik yaralanmaları, nörolojik bozukluklar ve diğer durumlar duyu kaybına neden olabilir. Acı veya rahatsızlık hissetmemek, uyarı işaretlerinin ve pozisyonun değiştirilmesi gerekliliğinin farkında olmamaya neden olabilir.

Zayıf beslenme ve dehidrasyon: İnsanlar, cildi sağlıklı tutmak ve dokuların bozulmasını önlemek için günlük diyetlerinde yeterli miktarda sıvıya, kaloriye, proteine, vitaminlere ve minerallere ihtiyaç duyarlar.

Kan akışını etkileyen tıbbi durumlar:  Diyabet ve vasküler hastalık gibi kan akışını etkileyebilecek sağlık sorunları doku hasarı riskini arttırır.

Komplikasyonlar

Selülit. Selülit cilt ve bağlı yumuşak dokuların bir enfeksiyonudur. Etkilenen bölgenin sıcaklığına, kızarıklığına ve şişmesine neden olabilir. Sinir hasarı olan insanlar genellikle selülitten etkilenen bölgede ağrı hissetmezler.

Kemik ve eklem enfeksiyonlar: Basınçlı yaradan kaynaklanan bir enfeksiyon eklem ve kemiklere dönüşebilir. Eklem enfeksiyonları (septik artrit) kıkırdak ve dokuya zarar verebilir. Kemik enfeksiyonları (osteomiyelit) eklem ve uzuvların fonksiyonlarını azaltabilir.

Kanser : Uzun süreli, iyileşmeyen yaralar (Marjolin ülseri), bir tür skuamöz hücreli karsinom halinde gelişebilir

Sepsis:  Nadiren cilt ülseri genel bir enfeksiyona (sepsise) neden olur.

Önleme

Ciltte stres oluşmasını önlemek için ilk olarak yataktaki veya oturduğunuz sandalyedeki pozisyonunuzu sık sık değiştirerek aynı yerde sabit kalmayarak yatak yaralarının önlenmesine yardımcı olabilirsiniz. Diğer stratejiler cildinize iyi bakmayı, iyi beslenmeyi ve sıvı alımını sürdürmeyi, sigarayı bırakmayı, stresi yönetmeyi ve günlük egzersiz yapmayı içerir.

Yatak veya sandalyede yeniden konumlandırmayla ilgili aşağıdaki önerileri göz önünde bulundurun:

Tekerlekli sandalye kullanıyorsanız, oturma pozisyonunuzu  her 15 dakikada bir değiştirmeyi deneyin. Saatte bir kez yerinizden kalkın gerekirse bunun için yardım isteyin.

Mümkünse kendinizi kaldırın. Yeterli üst vücut gücünüz varsa, tekerlekli sandalye itme düğmelerini kullanın. Sandalyenin kollarını iterek vücudunuzu koltuktan kaldırarak çıkarın.

Özel bir tekerlekli sandalyeyi tercih edin. Bazı tekerlekli sandalyeler, onları geriye doğru yatırmanıza izin verir. Bu da basıncı azaltır.

Minderleri veya basıncı azaltan bir şilte seçin. Basıncı hafifletmek ve vücudunuzun iyi konumda olmasını sağlamak için minderler veya özel bir yatak kullanabilirsiniz. Çevreleyen dokuya baskı uyguladığından sert  yastıkları kullanmayın.

Yatağınızın yüksekliğini ayarlayın. Yatağınız başınızdan yükseltilebiliyorsa, onu 30 dereceden fazla yükseltmeyin.

Yatak çarşafının veya döşeğinde buruşukluğa izin verilmemelidir. Her pozisyon değişikliğinden sonra yatak çarşafları düzeltilmelidir.

Cilt bakımı için aşağıdaki önerileri göz önünde bulundurun:

Cildi temiz ve kuru tutun. Cildi yumuşak bir temizleyici ile yıkayın ve kurulayın. Cildin nem, idrar ve dışkıya maruz kalmasını sınırlandırmak için bu temizleme rutinini düzenli olarak yapın.

Cildi koru. Cildi sürtünme noktalarından korumak için düz talk pudrası kullanın. Kuru cilde losyon sürün. Yatak ve giysileri sık sık değiştirin. Cildi tahriş eden yatak takımındaki kumaşlara  ve kırışıklıklar üzerindeki düğmelere dikkat edin.

Cildi günlük olarak kontrol edin. Basınçlı yara izleri için her gün cildinize yakından bakın.

Bu yaraları önlemenin bir diğer yolu proteinden yana zengin beslenmedir. Hastanızın gıdasından proteini eksik etmeyin.

Bası bölgelerine sürekli masaj uygulayın.

Cildin temizliğine özellikle dikkat edilmelidir. Cildin sık sık sabunlu sularla temizlenip kurutulduktan sonra çocuk yağları veya iyi bir antiseptik özelliği olan kantaron yağı kullanarak  cilt direncinin arttırılmasını sağlayabilirsiniz.

Hastanızın yan yattığı durumlarda bacak arasına yastık koymayı unutmayın. Bu diz kemiklerinizin bir birine temasını önleyerek yara oluşumunu önler.

Topuklarda oluşacak sertlikler törpü yardımıyla temizlenmelidir.

Tırnak bakımı yapılmalı, saçlar kısa kesilmeli, kıl temizliğine dikkat edilmelidir.

Uzun süre yatan hastalarınız için ciltte yara oluşmasını önleyen yakı tarzında bantlar vardır. Bunlar iki türlüdür. Birincisi ciltte yara oluşmasını önler. Uzun süre yatma pozisyonunu değiştiremeyen hastalarda kullanabilirsiniz. İkinci tür bantlar ise ciltte yara oluştuktan sonra kullanılan bantlardır. Bunlar hafif cilt enfeksiyonlarını önlemede başarılıdır. Non allerjen olanları tercih edin.  Derin yara, kötü koku, enfeksiyon, ateş gibi olumsuz durumlar ile karşılaşırsanız ilaç tedavisinde gerekebileceğinden doktorunuza haber verin.

Yazı dizimiz devam edecek

Yeni bölüm:  Alzheimerli hastaların duygusal sorunlarını anlamak.

www.haberhurriyeti.com / Dr. Cem Aydemir

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz