Pandemi dönemi ve enflasyon artışında kiracıların hakları ve yükümlülükleri nelerdir?

Bilindiği üzere son zamanlarda kiralık daire fiyatları ülkemizin ekonomisine bağlı olarak fahiş bir şekilde artmış olup, bu durum ev sahibi olmayanları oldukça zor durumda bırakmıştır.

Ancak bu durumdan haksız olarak faydalanmak isteyen ev sahiplerine karşı da kiracılar, kanundan kaynaklanan belli başlı haklarının olduğunu bilmelidir.

Şöyle ki; ev sahibi yasal kira artış oranının üzerinde zam yapamaz, hiçbir sebep yokken kiracıyı evden çıkaramaz, 5 yıldan önce kira artış/tespit davası açamaz ve eve ben taşınacağım ya da kızım/oğlum taşınacak diyerek kiracıyı evden çıkarırsa, 3 sene boyunca evi başkasına kiraya veremez.

Kiracının Ev Sahibine Karşı Hakları Nelerdir?

Kiraya veren ile kiralayan arasında akdedilmiş olan kira sözleşmelerine, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanmaktadır.

Buna göre;

1- Öncelikle ev sahibi, geçerli bir kira sözleşmesine istinaden taşınmazda oturan kiracıyı, kanunda yazılı sebepler olmadıkça evden çıkaramaz.

Yani ev sahibi, istediği an kiracıyı evden çıkaramaz. Kiralayan, yalnızca haklı gerekçeleri varsa, kiracıya ihtarname göndererek ve makul bir süre vererek, kiracının evi tahliye etmesini isteyebilir. Bu gerekçeler kanunda sınırlı sayıda sayılmıştır.

- Kiraya veren 10 yıl geçmedikçe, sebepsiz olarak kira sözleşmesini feshedemez ve kiralayanın taşınmazdan tahliyesini isteyemez. 10 yıllık sürenin sonunda ise kiraya veren, sözleşmenin bitiminden 3 ay önce yazılı olarak bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeyi sona erdirebilir.

- Kiraya veren, taşınmazı, kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, kira sözleşmesini, sözleşmenin bitiminden itibaren bir ay içinde açacağı ‘tahliye davası’ ile sona erdirebilir.

Bu halde kiraya veren kiralananı, üç yıl geçmedikçe eski kiracısından başkasına kiralayamaz.

- Taşınmazın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekiyorsa ve bu işler sırasında taşınmazın kullanılması imkansız ise, kiraya veren, kira sözleşmesini, sözleşmenin bitiminden itibaren bir ay içinde açacağı ‘tahliye davası’ ile sona erdirebilir.

- Kiralananın satılması durumunda, taşınmazı satın alan yeni malikin, kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut veya işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, taşınmazı satın aldığı tarihten başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla, kira sözleşmesini altı ay sonra açacağı ‘tahliye davası’ sona erdirebilir.

Bununla birlikte yeni malik isterse, sözleşme süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde açacağı dava yoluyla da kira sözleşmesini sona erdirebilir.

Yani, taşınmazın yeni sahibi bu seçeneklerden hangisi daha lehine ise onu kullanma hakkına sahiptir.

2- Ev sahibi, mevcut kiraya, yasal artış oranından fazla zam yapamaz.

TÜİK her ay enflasyon rakamlarına göre, TÜFE’nin on iki aylık ortalamasını baz alarak yasal kira artış oranı belirlemektedir.

Kira sözleşmesi 2021/Aralık ayında yenilenecek olanlar için TÜİK, Aralık ayı kira artış oranını % 17,71 olarak belirlemiştir.

Örneğin, buna göre 2020/Aralık – 2021/Aralık döneminde 1.000 TL kira ödeyen kiracının, 2021/Aralık – 2022/Aralık dönemi için ödeyecek olduğu aylık kira bedeli (1.000 x % 17,71) 1.177,10 TL olacaktır.

Ev sahibinin bu bedelden daha fazla bedel talep etme hakkı bulunmamaktadır. Yani, % 17,71 olarak belirlenen kira artış oranına karşın ev sahibinin % 20 kira artışı yapacağını söylemesi kesinlikle kanuni değildir.

Bu bakımdan kiracının yasal kira artış oranından daha fazla bir artışı kabul etmemesi halinde, ev sahibinin kiracıyı evden çıkarma hakkı yoktur.

Kiracının Yükümlülükleri Nelerdir?

Yukarıda saymış olduğumuz üzere kiracının ev sahibine karşı kanundan kaynaklanan hakları bulunduğu gibi, yine kanundan kaynaklanan yükümlülükleri de vardır.

Bunlar;

1- Kiracının ilk ve en önemli yükümlülüğü, kira sözleşmesine uygun bir biçimde kirasını belirlenen zamanda ödemektir. Kira sözleşmesinde belirli bir tarih yoksa kira, ay sonunda ve en geç kira süresinin bitiminde ödenmelidir.

2- Kiracı, kira sözleşmesinde geçen şartlar dahilinde evi aldığı gibi teslim etmekle yükümlüdür. Yani, sağlam teslim aldığı bir makineyi, kombiyi veya dolabı bozuk bir şekilde teslim edemez.

Ancak zamanın yıpratıcılığından dolayı oluşan eskimelerden kiracı sorumlu değildir. Yani, zamanla yıpranan ve solan mutfak dolaplarından, eskiyen kapılardan kiracının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

3- Taşınmazın hizmetlerinden faydalanan kiracının bunun bedellerini ödemesi gerekir. Örneğin, apartmanın merkezi ısıtma gideri, aidat vb. gibi kullanımdan doğan ortak giderlerine katılmakla yükümlüdür.

4- Kiracı, kiralananda tadilat gerektirecek bir şey yapmadan önce, ev sahibinden yazılı olarak izin almalıdır.

5- Ev sahibinin taşınmazı satılığa çıkarması halinde kiracı, üçüncü şahıslara evi göstermekle yükümlüdür. Ancak bu yükümlülük, kiracının her an evi gösterebileceği anlamına gelmemektedir. Kiracı, ev sahibi ya da emlakçı tarafından önceden kararlaştırılan bir zamanda ve makul aralıklarla evi göstermek zorundadır.

6- Kiracı, kiralanan taşınmazın bulunduğu bina sakinleri ile iyi geçinmekle ve apartman ortamına uygun davranmakla yükümlüdür.

Kiracının bu yükümlülüklere aykırı davranması halinde, kiraya verenin hukuki yollara başvurması, kiracı halen kiralananda oturuyorsa da dava yoluyla kiracıyı tahliye etmesi mümkündür.

Av. Çiler Nazife Koşar / [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Çiler Nazife KOŞAR - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?