Kur buhranı ve ulusal paranın itibarı

Türkiye' de yaşanan tecrübelerin ortaya koyduğu gerçek şudur...
İster dalgalı kur sistemi, isterse sürünen kur sistemi olsun TL.' nin istikrarsızlığının altında yatan temel faktör TL. 'nın değerinin siyasi otoritenin verdiği kararlara bağlı olmasıdır. Türkiye, BÜTÇE açıklarının önemli bir kısmını para basarak finanse etmektedir ve öyle ki bütçe açıkları sadece resmi bütçe rakamlarından oluşmamakta; bunun yanı sıra, banka kurtarma operasyonlarından kaynaklanan ve kağıt üzerinde görünmeyen bütçe açıkları da bulunmaktadır. Merkez Bankası, bağımsızlık düzeyi düşük olduğu için, bütçe açıklarının finansmanı yönündeki baskılara direnememektedir. TL. istikrarsız para birimi olmaya devam edecektir. Bununla birlikte, TL. istikrarlı bir para haline gelmedikçe Türkiye'nin reform çabaları, ekonomisini modernize etme çabaları finansal ve ekonomik açıdan çok büyük engellerle karşı karşıya kalacak ve ancak ağır aksak biçimde devam edecektir.
Bir noktayı özellikle vurgulamak gerekirse...

Sağlam paranın üç özelliği bulunmaktadır. İstikrarlıdır, itibarlıdır ve tam konvertibldir. Paranın istikarlı olması o ülkedeki enflasyon oranının nispeten düşük, genellikle de tek haneli olması demektir. Paranın itibarlı olması o parayı yaratan Merkez Bankasının enflasyonist davranmayacağına dair güven tesis etmiş olmasını ifade ederken; paranın tam konvertibil olması ise; ulusal paranın hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın yabancı bir paraya dönüştürülebileceğini; yerli ve yabancı malların alım satımında kullanılabildiğini gösterir.

Sağlam olmayan paralar iki özelliğiyle ( yüksek enflasyon ve sınırlı konvertibilite) gelişmekte olan ülkelerin ekonomik kalkınma süreçlerini kösteklemekte; yurt içi yatırımları ve dış yatırımları caydırıcı etki yapmaktadır. Sağlam paraya sahip oldukları zamanlarda net sermaye girişi sağlayan bu ekonomilere, paraları bu özelliğini yitirdikten sonra, yabancı kaynak girişinin olağanüstü derecede azalması ve milli sermayenin enflasyondan kaçınmak için yasa dışı yollarla ülkelerini terk etmesi nedeniyle, bu ülkeler, net sermaye çıkışı yaşayan ekonomiler haline gelirler. Bütün bunların sonucunda, ekonomik kalkınma hızı yavaşlar, durgunlaşır ve bazı durumlarda negatife döner. Tarihsel tecrübelerin işaret ettiği diğer husus da...
Gelişmekte olan ülkelerin yeni sermaye yatırımlarını çekmek için sağlam paralara ihtiyaç duyduğunun göstergesidir. Bu ülkelerde Merkez Bankalarının, kısa sürede sağlam para yaratma olasılığı son derece zayıftır. Günümüzde gelişmekte olan ülkelerin çoğu yüksek enflasyon vergisinin tahrip edici etkisinden mustariptir. Bu ülkelerdeki insanlar aslında enflasyon vergisini bir anda yok edecek bir sistemde yaşamak istiyorlar. Yüksek enflasyon ortamında takasa ya yabancı paraya yönelişin daha da artması bu isteğe işaret etmektedir.Dahası, aşırı enflasyon ekonomik büyümeyi baltalamış ve diğer alanlardan gelebilecek vergi gelirlerini de azaltmaktadır.

Daha genel olarak ifade edilecek olursa, gelişmekte olan ülkelerin çoğundaki para sistemleri artık ulusal bağımsızlığın sembolü olmaktan çıkmıştır. Yurt içi yerleşikler yabancı parayı tercih etmekte ulusal paradan kaçmaktadırlar. Yurt içi yerleşiklerin bu davranışı çerçevesinde, meseleyi, yabancı paranın yoğun biçimde kullanımı olarak değil de bir sömürge ilişkisi olarak tahayyül etmek çok doğru değildir. İnsanların giderek daha fazla yabancı para kullanmaları, hükümetlerin sağlam para yaratma hususundaki başarısızlığına işaret eder.

Serra Aytaç / [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Serra Aytaç - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?