Kuyumcunun Problemi

Daha önce karşılaştığınızı umduğum bir hikayeye yeniden bakmanızı istiyorum, eğer ilk defa karşılaşıyorsanız lütfen okumaya ara verip çözümü bulmaya çalışın.

Hikaye bu ya vaktin birinde bir padişah kuyumcuların birisinin hırsızlık yaptığını düşünmüş, çağırmış 10 tane kuyumcuyu demiş ki her biriniz 10 tane 10 gram altın toplar yapacaksınız.

Hırsız kuyumcu her toptan 1 gram eksik yapıp aklınca padişahtan 10 gram altın çalmış.

Kuyumcular bir süre sonra getirmişler birer kese içerisinde 10ar tane altın, Oyuncu padişah vezirine dönmüş, bu altınları bir kere tartıp kimin hırsız olduğunu bul bakalım demiş.

Vezir bir süre düşündükten sonra geçmiş tartının başına ve hırsızı bulmuş. Peki ama nasıl?

Nasıl olacağı konusunda düşünmeniz için burada biraz ara verebilirsiniz.

Hikaye saçma bile olsa içerisinde bir problem var ilk bakışta zor gibi gelse de bu problemin bir çözümü var elbette.

Şu an içinde bulunduğumuz vergi sistemi, hukuk sistemi, eğitim sistemi ve sonuna kelimenin sonuna sistem getirdik diye sistem olamayacak nice problem içerisindeyiz. Bu problemlerin basit çözümleri var ama bu çözümler uygulanmadıkça daha terazinin başında çok bekleriz altınımızı, zamanımızı, bilgimizi, sağlığımızı kim çalıyor diye. Kuyumcunun çözümüyle başlayıp vergi ve sağlık için iki örnek vermek istiyorum.

Blokchain artık pek çok alanda kullanılıyor, doğrulama yapabiliyor, uç uca eklenmiş bir zincir şeklinde çalışıyor. Kendinden öncekini ve kendinden sonrakini onaylayabiliyor. Bu bilgiler burada kalsın gelelim Oyuncu padişahın akıllı vezirinin çözümüne,

Vezir sıraya dizmiş kuyumcuları 1. Kuyumcudan 1 altın, 2. Kuyumcudan 2 altın şeklinde 10. Kuyumcunun da 10 altınını almış tartmış, toplamda 550 gram altın olması gerekiyor. Kaç gram eksik çıktıysa örneğin, 7 gram 7. Kuyumcu hırsızdır diyerek. Hırsızı bulmuş.

Kuyumcuları birbirine zincir gibi bağlayarak, her birinden belirli ağırlıkta altın alınıyor. Problemi çözecek bir sistem kurarak hırsız kaçıncı sıraya geçerse geçsin yakalanıyor. Hikayede problem bu kadar kolay olsa da eğer vezir de hırsız ise ve kuyumcu hırsız ile işbirliği içindeyse hem gerçek hırsızı yakalatmamak için hem de daha çok çalmak için hile yapabilir ve bu sistem çalışmayabilir. Bunu yapabilmesi için yaptığı ölçümün nasıl olduğunu açıklamaması ya da bu ölçümdeki sayıları değiştirmesi yeterli olacaktır.

Bu tarz problemlere sistemsel çözümler üretilebiliyor. Yazılımda da algoritmaları kullanıyoruz. Şimdi sağlık ve vergi sistemiyle ilgili basit iki algoritma üretmeyi deneyelim. Bunlardan bir tanesi şu an aktif olarak kullanılmaya çalışılsa da padişah hikayesinde vezirin de hırsız olması durumunda sistemin çalışmadığı gibi bu sistemin de nasıl çalışmadığına bakalım.

Bulaşıcı bir hastalık, hastalık belirtileri başlamadan belirli bir süre önce bulaşıcılığını başlatıyor diyelim, hastalanan kişinin tanısı konduğu andan itibaren kimlerle temas kurduğunu nasıl bulabiliriz.

Kişinin belirli gün boyunca gittiği yerleri öğrenmemiz, aynı anda burada bulunan insanlara ulaşmamız gerekecek, ama insan bu unutur, yanında taşıdığı telefon ile takip ederek kimlerle temasta bulunduğunu pek ala ölçebiliriz. Ya telefon yanında değilse, belirli kontrol noktalarında ona ait bir kod kullanarak belirli noktalardan hangi zaman aralığında geçip geçmediği kontrol edilebilir ve geriye dönük takip kolayca yapılabilir.

Bu bahsettiğim sistemi kurmak pek zor değil, bildiğiniz üzere benzer bir sistem zaten kurulu, düzgün kullanıldığını pek düşünmüyorum ama böyle bir sistem var. Daha güzel bir çözüm de bulunabilir ama bu çözüm uygulanmadıkça hiç bir işe yaramaz. Sayıları gizlemek, üstünü örtmek veya hatalı sayı vermek hırsız vezir hikayesine döndürüyor sonucu.

Gelelim diğer sisteme;

Bir devlet vatandaşlarına hizmet götürebilmek için gerekli olan bütçeyi vatandaşlarından vergi toplayarak elde etmek istemektedir. Gelir oranına göre belirli zamanlarda ve yapılan alışverişler karşılığında vergi toplanacaktır. Bu vergilerin nereye harcanması gerektiği ile ilgili ihtiyacı ve vergiyi anlık olarak nasıl toplayabilir.

Bu soru hakkında da biraz düşünmenizi istiyorum, kendi cevabınızı da yorum olarak yazarsanız çok sevinirim, yapacağınız yorumun ne kadar değerli ve sistem için önemli olduğunu da anlatayım.

Uç uca eklenmiş zincirlerden bahsetmiştik, balık tutanlar belki bilir, paragat/paraketa denilen bir yöntem vardır, uzun bir misinaya belirli aralıklarla daha kısa misina ve oltalar eklenir. Uç uca eklenmiş sistemlere güzel bir örnektir. Her bir olta ucunda bir yem bulunur, Oltaya yerleştirilen yem, ürün yada hizmet olsun. Oltaya takılan balık müşteri olsun, balığın kılçığını da vergi olarak düşünelim.

Blokchain’i bu paragat gibi düşünebilirsiniz, sistem içerisindeki her bir oltayı da o zincirin bir halkası gibi düşünelim, normal şartlarda bir alışveriş yaptığınızda katma değer vergisini hizmet veya ürünü satan kişi devlet adına tahsil eder, dönem sonunda da bu tutarı devlete iletir. Paragat toplanır, balıklar ayıklanır ve kılçıklar çıkarılır, bunun için bütün balıkların toplanması ve ayıklanması gerekir. Blokchain’in teknolojik farklarından bir tanesi ise bu işlemi çok hızlı bir şekilde gerçekleştirebilir olmasıdır. Yani devlet isterse vergiyi anında alabilir. Bu şeffaf, hızlı ve güvenilir sistem vatandaşların istediği adil vergilendirmenin zeminini oluşturabilir.

Peki vezir hırsız ise ne yapar? Padişahım bu şeytan icadını bünyemize sokmayalım, derhal yasaklayalım der.

Her şeyi devletten beklersen, devletin yönetimini ele geçiren hükümet kendi çıkarına göre iş yapar sen de hırsızı izlemekle kalırsın.

Bir çözüm üretmek, vatandaşın görevidir. Adı üzerinde bu iş için bir vekil tayin edilmiştir. Eğer padişahın vekili vezir, hırsızlık yapıyorsa, devletin asil sahibi, vatandaşı yani padişahı görevi vekilinden alıp kendisi yapması gerekmektedir. Keşke Atatürk gibi liderimiz olsa diyerek bu görevden kaçmak yerine bir çözümün parçası olunması gerekmektedir.

Fehmi ATİCAN | [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Fehmi Atican - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?