Kripto Paraların Hukuki Niteliği

Teknoloji çağını yaşadığımız şu dönemde, teknolojinin giderek gelişmesiyle bir para birimi olarak nitelendirilen ‘kripto paralar’ hayatımıza girmiştir. Ancak oldukça yeni bir terim olan ‘kripto paranın’ hakkında çok fazla bilgi bulunmamaktadır.

Kripto para, matematik temel alınarak şifrelenen dijital bir para birimi olup, kredi kartı, banka kartı gibi nakit değişim araçlarına alternatif olarak yaratılmıştır.

Kripto Paralar ile Diğer Ödeme Araçlarının Arasındaki Fark Nedir?

Geleneksel para ile kripto para arasındaki en önemli fark, geleneksel paranın Merkez Bankası veya devlet kurumu gibi bir otoriteye bağlı olarak çalışması iken, kripto paranın bir merkeze bağlı olarak çalışmamasıdır. Yani kripto para ile banka gibi bir aracı kurum olmadan kişiler arasında doğrudan işlem yapılması mümkündür.

Bu sebeple de geleneksel paralar, enflasyona maruz kalırken, kripto paralar herhangi bir nedenden etkilenmemekte ve sabit bir birimi bulunmaktadır.

Kripto paraların tercih edilmesinin en önemli sebebi de, banka gibi bir aracı kuruma ihtiyaç duymadan her yerde ve her zaman satın alınabilmesi ve harcanabilmesidir. Kripto paraların havalesi cüzdanlar arasında yapılmaktadır. Oysa ki geleneksel parada, paranın transfer edilmesi banka kullanılmaksızın mümkün değildir.

Kripto Para Çeşitleri Nelerdir?

Dünya’da; Bitcoin, Ethereum, Litecoin, Dash, Zcash, IOTA, Rıpple olmak üzere çeşitli kripto paralar bulunmaktadır. Ancak, kripto paraların içinde en yaygın olanı şüphesiz ki Bitcoin ‘dir.

Bitcoin, blokzincir teknolojisini kullanan tamamen dijital bir para birimi olarak tanımlanmaktadır. Ağ üzerinde yapılan transferlerle aracısız ve doğrudan transferi mümkündür.

Yabancı ülkelerde kripto paralarla ilgili ortak bir görüş olmamasına rağmen birçok yabancı ülke mevzuatlarına göre bitcoin, diğer ödeme türlerinden farkı olmayan kendisine özgü bir para statüsünde değerlendirilmektedir.

Türk Mevzuatında Bitcoin’in yeri Nedir?

Türk hukukunda ise kanunlarımızda ‘bitcoin’in sabit ve geçerli bir tanımı bulunmamaktadır. Şöyle ki;

- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda para, ülkenin yasalarına göre yetkili organlar tarafından piyasaya sürülen değişim aracı olarak tanımlanmıştır. Ancak yukarıda da belirtmiş olduğumuz üzere kripto para, merkezi bir sisteme bağlı olarak çalışmamakta olup, bir otoriteye bağlı değildir. Bu bakımdan bitcoinin Borçlar Kanunu'ndaki ‘para’ tanımına uymadığını söyleyebiliriz.

- 6493 sayılı Ödeme Ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri Ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında elektronik para; elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan, bu Kanunda tanımlanan ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için kullanılan ve elektronik para ihraç eden kuruluş dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değeri olarak tanımlanmıştır.

Ancak yukarıda da belirtmiş olduğumuz üzere kripto para, herhangi bir kurum ya da kuruluş tarafından üretilmemekte ve ihraç edilmemektedir. Bu bakımdan bitcoinin Ödeme Ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri Ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanundaki ‘elektronik para’ tanımına da uymadığını söyleyebiliriz.

- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu yorumlamasıyla eşya; üzerinde hakimiyet sağlanabilen, kişiler dışındaki cismani varlıklardır. Oysa ki bitcoin, tamamen sanal olan dijital bir para birimidir. Bu sebeple bitcoinin cismani bir varlığı olmadığından ve üzerinde fiziken bir hakimiyet sağlanamadığından ‘eşya’ olarak da değerlendirilemeyeceğini söyleyebiliriz.

- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ‘na göre menkul kıymet; Para, çek, poliçe ve bono hariç olmak üzere, paylar, pay benzeri diğer kıymetler ile söz konusu paylara ilişkin depo sertifikaları ve borçlanma araçları veya menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçları ile söz konusu kıymetlere ilişkin depo sertifikalarıdır.

Bu kapsamda da kısacası depo sertifikası olarak tanımlanan menkul kıymet bakımından, tamamen sanal olan bitcoinin ‘menkul kıymet’ de olmadığını söyleyebiliriz.

- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre çek; ticari hayatta sıkça kullanılan, yeni girişimcilerin de tahsilat ve ödeme işlemlerini düzenlemek için yararlanabileceği bir evraktır.

Poliçe; alacaklının borçluya yazdığı ve belli bir süre sonunda belirli bir parayı kendisine ya da kâğıdı elinde bulundurana ödemesini bildiren, belli bir biçimi bulunan ve borç karşılığı olarak elden ele geçirilebilen kâğıttır.

Bono ise; devlet ve kurumsal firmalardan yatırımcıların sabit veya değişken faiz oranlarıyla belirlenen süre içerisinde kredi aldığını gösteren bir belgedir.

Görüldüğü üzere, mevzuatımızdaki çek, poliçe ve bono tanımlarında da bunların fiziki bir evrak olduğuna şüphe bulunmamaktadır. Bu sebeple, tamamen sanal bir dijital para birimi olan bitcoinin ‘çek, poliçe ve bono’ olmadığını da söyleyebiliriz.

Bu bakımdan Türk mevzuatında henüz daha bitcoinin tanımına yer verilmemekle birlikte, uygulamadaki hiçbir ödeme aracının bitcoinle bağdaştırılamayacağı açıktır.

Bununla birlikte her ne kadar 16/04/ 2021 tarihli “Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik” uyarınca, ödeme aracı olarak kripto paraların doğrudan veya dolaylı şekilde ülkemizde kullanılamayacağı yasal olarak hüküm altına alınmışsa da, kripto paraların haczedilebileceğini ve miras olarak kalabileceğini savunan görüşler bulunmaktadır.

T.C. Merkez Bankası‘nın ve Sermaye Piyasası Kurulu‘nun bu konuda çalışmalarının bulunduğu ve kripto para birimlerini emtia (eşya, commodity) olarak kabul etme eğiliminde olduğu söylenmekte ise de, kripto paraların hali hazırda ülkemizde bir tanımı ve/veya bir hukuki statüsünün olmadığını tekraren ifade etmek isteriz.

Av. Çiler Nazife KOŞAR / [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Çiler Nazife KOŞAR - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?