Matematiği Ne Yapayım

Ta Mathemata

Geçen hafta bir şans daha verin demiştim. Size bir şekilde küstürülmüş olabilir, eksik veya yanlış anlatılmış olabilir, ilginizi çekmemiş olabilir. Tüm bu kusurlar için size bunu yapanlar adına özür diliyorum. Kuru kuru özür dilemek olmaz. Ağzınıza bir parça bal çalmak adına bugün benim anladığım kadarıyla matematikten bahsedeceğim.

Ta mathemata yunanca bir kelime, anlamı ise alarak kazandığımız şeyler. Tam Türkçe karşılığını yapmak biraz zor çünkü biz genellikle bizim olmayan şeyleri alıyoruz ve aldığımızda bizim oluyor. Buradaki anlamı ise zaten bizim olanı almak özetleyecek olursak "ta mathemata"; zaten sahip olduğum şeyi almak, zaten bildiğim şeyi bilmek anlamına geliyor.

Yunanlılar soyut matematik konusunda baya çalışmışlar böyle bir tanım yapmaları gayet normal

Ne işe yarar bu matematik

“Ali gel oğlum al şu parayı bakkala git, bu paranın iki bölü sekiziyle fındık al.” diye anlatılan matematik pek bir işe yaramaz. Zira bana ne Ali’nin cebindeki paradan, aldığı fındıktan.

Matematik bir dildir. Galileo “Doğanın kanunları matematik diliyle yazılmıştır” diye ifade eder.

Bir iletişim ve ikna yöntemidir.

5 yaşında bir çocuğa matematik öğretmek çok da zor değildir. 1 elma + 1 elma kaç yapar?

2 yapar dediyseniz yanıldınız. Cevap 2 elma yapar. Bu dili doğru öğrenen kişiye bir bölü üç artı bir bölü üç derseniz size iki bölü üç diyebilir. Bir milyon artı bir milyon derseniz size iki milyon cevabını da verir.

Matematik sorunlarla başa çıkmanı, problemleri anlamanı, tanımlamanı, test etmeni, karşılaştırmanı ve hedefe ilerlemeni de sağlar.

Keşif mi, İcat mı?

İkisini de savunanlar var. Bir cevaba sahip olmak için bu cevabı kendiniz vermeniz daha doğru olacaktır. Ta mathemata.

Eski Mısır’da nil nehrinin belirli zaman aralıklarıyla taşması yüzünden, bu zaman aralıklarını tespit ederek bir sonraki taşmayı öngörmek isteyenler, tarlası taşkın altında kalanlara kendi tarlası ölçüsünde başka bir tarım arazisi verilmesi için bu alanı hesaplamak isteyenler, kimden ne kadar vergi toplanacak nasıl toplanacak bu probleme çözüm arayanlar bazı hesaplamalar için matematiği kullandılar.

M.Ö. 1650 yılında yazılmış boyu yaklaşık 6 metre uzunluğunda Ahmes Papirüsü (Rhind) tarihte bilinen ilk çözümlü matematik yazıtıdır. İçerisinde Cebir, geometri, trigonometri problemleri ve çözümleri yer alır.

Bu sorulardan bir tanesi çok ilgimi çekti, sizinle paylaşmak istiyorum.

9 Ket’lik çapa sahip olan yuvarlağın alanı nasıl hesaplanır?(Ket yaklaşık 52,3 metreye denk gelen bir ölçü)

Günümüzde kullanılan hesaplamalardan biraz farklı olmakla birlikte şöyle bir çözüm anlatılmış,

Yuvarlağın çapının 1/9’unu kesin, kenarları bu kesiğe değen bir karenin alanı yuvarlağın alanına eşit olacaktır.
Hesaplamaları yapıp baktığınızda pi sayısının 256/81 yani 3,16 olduğunu göreceksiniz.

Pi sayısının önemi ayrı bir günün konusu olsun ama günümüzden 3.500 yıl önce pi sayısının %1 hassasiyetle doğru hesaplanabilmesi beni heyecanlandırıyor. Çok daha sonra yaşamış Babiller pi sayısını 3 kabul ederlerken Roma döneminde pi sayısının 4’e yuvarlandığı bile olmuştur.

Matematik bir ikna yöntemidir demiştim ya. Kendini ve tüm herkesi ikna etmeni sağlar. Kesinlik verir. Ortak paydada buluşturur.

Dünya düz mü?

Günümüzde dünyanın düz olduğunu savunan bir grup var. Belki duymuşsunuzdur. Aman canım böyle cahillik olur mu demeyin, muhteşem bir şey yaptılar. Dünyanın düz olduğunu ispat etmek için bir belgesel çektiler ve deney yaptılar.

İki noktayı kesen sadece bir doğru olabilir. Bunu ben veya başkası söylediği için kabul etmeyin lütfen kendiniz deneyin. Düz dünya savunucuları ortasında boşluk olan iki levhayı birbirlerine paralel şekilde boşluklarının yerden yüksekliği aynı olacak şekilde yerleştirdiler. Çok daha uzaktan aynı yükseklikte bulunan ve yere paralel bir ışık huzmesi gönderip bu deliklerin ışığı göreceklerini böylelikle dünyanın düz olduğunu ispatlayacaklardı. Eğer dünya yuvarlak ise ışığı daha yükseğe koymaları gerekecekti ve sonuç olarak dünyanın yuvarlak olduğunu keşfettiler.

Takdir ediyorum. Artık dünyanın yuvarlak olduğu bilgisine sahipler, başkasından duyarak değil ta mathemata ile buna sahip oldular.

Bundan 2200 yıl önce yaşamış ve coğrafya kelimesini ilk defa telaffuz eden Eratosthenes ile tanıştırayım sizi. İki tane aynı uzunlukta çubuk, biri Syene diğeri Alexandria’da, Eratosthenes günün aynı zamanında bu çubukların farklı gölge uzunluklarına sahip olduğunu görüyor. Bu ikisi arasındaki mesafeden ve gölgelerin uzunluklarından yaptığı hesaplamalar ile Dünya’nın sadece yuvarlak olduğunu ispatlamakla kalmıyor. Dünyanın çapını da hesaplıyor.

Dost acı söyler

“Rakamlar yalan söylemez, insanlar rakamlarla yalan söyler.”-Mark Twain

Matematik size bu yalanı yakalama fırsatı verir. Birisi çıkıp size 16 yılda 4.5 milyar ağaç diktik derse, bir diğeri inanmayan gitsin saysın derse basit bir hesaplamayla gerçeği yansıtıp yansıtmadığını anlayabilirsiniz.

Hesabı lütfen kendiniz yapınız. Saniyede kaç ağaç dikilmeli?

Milyarın ne kadar büyük bir sayı olduğunu size matematik söyler. 128 milyar dolar denilince ne kadar büyük bir paradan bahsedildiğini size matematik söyler.

Matematiğin eğlenceli yanlarını anlatırken can sıkıcı konulara girmek istemezdim ama matematik gerçekleri söyler.

Matematik ile keyifli zaman geçirmek için size bazı matematik bulmacaları hazırladım. Aşağıdaki bağlantı linkinden bu sorulara bir göz atabilirsiniz.

Ta Mathemata!

https://forms.gle/ZTnZ1aHcSBto5eAV9

Fehmi ATİCAN | [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Fehmi Atican - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.

01

Kudret - Çok eğlenceli bir yazı, çok beğendim. Kalemine/klavyene sağlık...

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 06 Eylül 03:03


İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?