İş Hayatında Cinsiyet Ayrımcılığı

-Aynı kıdem ve iş tanımına sahip erkeğin, kadından daha fazla “fiziksel işe” tabi tutulması (eşya taşıtma, getir götür)
-Askerlik yapmamış olmaya karşı tutumlar
-Kadın çalışanlara doğum iznini kullandıran işverenin erkek çalışanlara babalık iznini kullandırmaması
-Okul öncesi eğitim öğretmenliği, çocuk bakıcılığı ya da hasta bakıcılığında tercih edilmeme gibi sıralanabilir.
LGBTİ bireyler ise çoğu zaman sadece cinsel tercihleri sebebiyle her türlü faaliyette başlı başına ayrımcılığa tabi tutulduklarını belirtmektedirler. Özellikle psikolojik baskı ve ayrımcı dil kullanımı, LGBTİ eylemlere katılım ya da derneklere üyelik sebebi ile işten çıkartma (yasal değildir), işyerini temsil edemeyeceği ya da işyerinin imajını kötüleştirdiği sebebiyle iş seyahatlerine göndermeme hatta sırf cinsel tercihinin “ahlaka ve iyi niyete uymayan davranış” olarak nitelenip 25/II. maddeye
dayanarak (oysa cinsel tercih tek başına bu kapsama girmez, yasal değildir) işten çıkartma çok sık
görülmektedir.
Ayrımcılık yasağının ihlali, işverenlere idari, cezai ve özel hukuk yaptırımları (tazminat gibi) getirir.

İşten Çıkarılınca ya da İstifaya Zorlanınca

- İşe iadenizi isteyebilirsiniz.
İşten ayrımcılık yapılarak çıkarıldıysanız ve iş Kanunu uyarınca “iş güvencesi” şartlarına sahipseniz, işe iadenizi ve işsiz kaldığınız dönem için boşta geçen süre ücreti olarak 4 maaş tutarında tazminat talep edebilirsiniz.

- Ayrımcılık tazminatı

İşten çıkarıldıysanız ancak artık bu işyerinde çalışamam diyorsanız yoksun bırakıldığınız diğer haklarınız ( ücret, kıdem, ihbar vb.) dışında dört aya kadar temel ücretiniz tutarındaki bir tazminat talep edebilirsiniz, buna iş hukukunda “ayrımcılık tazminatı” deniyor. İstifaya zorlandıysanız da üzülmeyin, ayrımcılık işçi için haklı fesih sebebidir, yani istifanızı haklı bir fesih sebebine
dayanarak yaptığınızdan yine haklarınızı ve ayrımcılık tazminatını talep edebilirsiniz.

- Manevi Tazminat

Yapılan ayrımcılıktan ötürü kişilik hakları zarar gören işçi, manevi tazminat da talep edebilir.

İdari Para Cezası

Uygulamada çok bilinmese de, “ Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu” diye bir kurum var. Bu kurum, ayrımcılık yapan işverenlere 2021 yılı için 1.963,00 TL - 29.500,00 TL arası idari para cezası kesebiliyor. Ayrımcılığa maruz kalan çalışanın ilk önce işverenine yazılı olarak ayrımcılığın giderilmesi için başvurması gerekiyor, taleplerinin işverence reddedilmesi veya 30 gün içinde cevap verilmemesi ve durumun da değiştirilmemesi halinde artık kuruma başvurulabiliyor. Kurum, başvuranın iddiasının gerçekliğine ilişkin kuvvetli emarelerin varlığını yeterli görüyor, artık işverenin ayrımcılık yasağını ihlal etmediğini ispat etmesini şart koşuyor.

Ayrımcılık Ceza Kanununa Göre Suçtur

Ayrımcılık, bir kişinin işe alınmasını ya da çalışmasını engellediği yahut işini sonlandırdığı vakit, bu durum bir suç da teşkil eder. Cinsiyet nedeniyle bir kişinin işe alınmasını, olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını engelleyen kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suç gerçek kişiler tarafından işlenebilir, dolayısıyla işveren şirketse, ayrımcılık teşkil eden kararı veren gerçek kişi yönetici, suçun faili olabilecektir.
Sendikalar ve Meslek Odalarına Şikayet İşverenin birtakım hukuki yollara başvurulmasına rağmen cinsiyet ayrımcılığına devam etmesi
durumunda, alakalı olduğu sendika ya da meslek odası varsa, oraya da durumu bildirebilirsiniz,
işyeri bakımından sektördeki bilinirlik açısından sonuçları çok olumsuz olacaktır. İşverene meslek odası tarafından disiplin cezası da verilebilir.

Cinsiyet Ayrımcılığı Olmayacak Durumlar

Yargıtay, cinsiyet bakımından işverenin seçim yapmasının ayrımcılık teşkil etmesinin istisnası olarak “esaslı nedenler olmadıkça” ve “ biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça” şeklinde ifadeler kullanabilmektedir. Bu şu demektir; mesela erkek kıyafeti modelliği / katalog çekimi işi için kadın manken alınamaz. Dizi çekiminde kadının canlandırması gereken role (anne rolü gibi) erkek oyuncu alınamaz.

Kamu görevlilerinde de kamu disiplininden kaynaklı bazı özel durumlar olabilir. Örneğin Askeri Ceza Kanunu'nda eşcinsel ilişki yaşayan asker kişiler hakkında rütbelerin geri alınması ya da TSK'dan çıkarma gibi yaptırımlar öngörülmüş, Anayasa Mahkemesi'nce de bunların iptali için açılan davalarda kendi isteğiyle askeri disiplin ve mesleği seçmiş olan kişilerin bu gibi tercih ve
eylemleri yapmasının askerlik mesleğinin itibarını ve birlik düzenini sarsabileceğini, bu yaptırımların kamu düzenini sağlama amaçlı meşru bir amaca dayandığını belirtmiştir. Dolayısıyla asker şahıslar için cinsel tercihten kaynaklanan cinsel davranışlar sebebiyle mesleğe son verilmesi, cinsiyet ayrımcılığı ya da hukuksuzluk yaratmayacaktır.

Toplumsal Cinsiyete Bakış

İş hayatında ayrımcılığın tamamen bitmesi, toplumsal cinsiyete bakış ile ilgilidir. Toplumda insanlar; kadınların ya da LGBTİ bireylerin de fırsat eşitliği tanındığında çaba ve başarılarıyla önemli yerlere geldiğini, erkeklerin de eğitimini aldıkları “kadın işi” olarak lanse edilen meslekleri verimli şekilde yapabildiklerini gördükçe anlayış kökten değişecektir. Herkes kendi evinin önünü
süpürürse dünya tertemiz bir yer olur mantığı gibi, herkes kendi işyerinde eşitliğe dikkat ederse, herkes kendi ailesinde dahi bunu gözetirse iş hayatındaki ayrımcılık zaten otomatikman kalkar.
Kalkmadı mı? Hukuki yolları saydık.

Av. Aylin Beliz Yıldırım[email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Aylin Beliz Yıldırım - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?