Sanal Mülkiyetten Doğan Hukuki Sorunlar

Sanal mülkiyet çoğu zaman sosyal medya hesapları ve oyun hesapları üzerinde gündeme geliyor.
Taşınır ve taşınmaz mülkiyeti düzenlemeleri de fikri mülkiyet hukuki düzenlemeleri de tam olarak
uygulanabilir değil. Yeni düzenlemeler gerektiği çok açık.

Çok soru, çok sorun

Sanal mülkiyetin doğurduğu gerçek ticaret hacmi oldukça büyük. Oyuncular arası karakter ya da
hesap satışı gibi hukuki işlemlerin bedeli tüm dünyada milyon dolarları buluyor. Sanal mülkiyete
konu şeylerin bir kısmı siyasi ve askeri nitelikli işler gereği gerçekleştirilen hukuki işlemlerin
sebebi. Krizlerden çok az etkilenen bir sektör. Akla birçok hukuki soruyu getiriyorlar. Sanal
mülkiyete konu varlıklar boşanmada mal rejiminin konusu olabilir mi? Varlıklar başka kullanıcılar
veya bizzat şirketin kendisi tarafından yok edildiğinde (hesap kapatıldığında, oyun karakteri
öldürüldüğünde vb.) tazminat hakkı doğar mı? Sanal platforma ya da kullanıcılara gerçek hayatta
haciz geldiğinde, kişilerin sanal mülkiyetleri bundan etkilenir mi? Sanal malvarlıkları miras olarak
geçer mi? Sanal malvarlıkları vergiye tabi midir?

Kullanıcı mıyız, malik mi ?

Her ne kadar sosyal medya, oyun gibi sanal platformlarda “kullanıcı” olunabildiği, dolayısıyla
hizmet sağlayıcılar ile kişilerin yaptığı sözleşmelerde, sağlayıcıların kişilere “kullanım hakkı’’
verdiği söylenmekteyse de, sanal bir “mülkiyetin” var olduğu tüm dünyada kabul görüyor.
Kullanıcılar, içerik tipine göre malik de olabilir.

Sözleşme ile mülkiyet engellenemez

Yukarıdaki soruların hepsi hakkında teoriler ve nadir de olsa kararlar var. Ancak uygulamada birlik
yok.
Bazı sanal platformlar, elde edilecek sanal mülkiyet unsurlarının gerçek dünyadaki devir ve
intikalini yasaklıyor. Aynı şekilde bazı platformlar hatta en çok da sosyal ağ platformları,
kullanıcıları ile başlangıçta yaptıkları sözleşmeler ile, bu hesapları kullananların bu hesaplara ilişkin
olarak herhangi bir mülkiyet hakkına sahip olamayacağı hususlarını açıkça düzenlemekte ve bu
koşullar başlangıçta kullanıcılar tarafından kabul edilmektedir. Kaç kişi bir oyun ya da sosyal
medya hesabı açarken kullanım koşullarını detaylı şekilde okuyor? Diyelim ki okudu ve kafasına
yatmayan şeyler var, firma ile müzakere ederek değiştirebilme şansı var mı? Elbette hayır. O zaman
bunlar hür irade ile yapılan sözleşmeler değil. Bu gibi mülkiyeti, hatta devir ve intikali yasaklayan
sözleşmeleri, firmaya talep yöneltilmemesini sağlamak amacıyla oluşturulmuş dayatmacı ve kolaycı
bir hukuk zihniyetinin ürünü olarak görüyorum. Bu sözleşmelerin sözleşmeler hukuku
kapsamında“genel işlem koşulları” mahiyetinde olduğu ve yasal olarak geçersizliğinin ileri
sürülebileceği kanaatindeyim.

Kendine Özgü Tipte Bir Mülkiyet

Sanal mülkiyete konu varlıkların kendileri de, üzerlerinde kurulan mülkiyet de bence sui generis,
yani kendine özgü özellikte. Kesinlikle yeni düzenlemeler yapılmalı. Tabi yeni düzenlemeler
yapılmadığı müddetçe büyük ölçüde hukuk karşısında “taşınır eşya” özelliği taşıdıklarını
düşünüyorum.
- Para ile ölçülebilen karşılıkları bulunmakta ve hak sahibi, üçüncü kişileri sanal varlığı
kullanmaktan men edebilmektedir.
- Tazminata elverişliler. Ülkemizde henüz emsal kabul edilen içtihatlar yoktur. Ancak yabancı
ülkelerde, örneğin Çin'de bir mahkeme bir sanal dünyanın geliştiricisi olan şirketin, hesabı
hacklenen ve sanal malvarlığı çalınan oyuncunun bütün oyun içi malvarlıklarının piyasa ederlerinin
saptanarak , güvenlik açığı olduğu belirlenen şirket tarafından kendisine tazmin edilmesine karar
vermiştir. Tayvan mahkemeleri de her türlü sanal unsurun sanal mülkiyet konusu teşkil ettiği ve
devir ile intikale de elverişli oldukları yönünde değerlendirme yapmaktadır. Dünyada henüz manevi
tazminat emsali yok, ancak ben bunun dahi mümkün olacağı kanaatindeyim, zira bir sanal varlığı
edinmek için emek vermek ve geliştirmek, ondan gelir elde edeceğine dair ümit beslemek ya da
varlığa çok değer vermek ve sevmek, çalınması ya da kaybı durumunda manevi ızdıraba sebebiyet
verebilir.
- Bilişim suçları kapsamındalar. Yargıtay da bunu kabul etmiş durumda. Ekim 2017 ve Ocak 2020
tarihli emsal kararlarda, bir kişinin e-posta adresinin hacklenerek oyun karakterinin çalınması, Türk
Ceza Kanunu'nun 244. maddesinde yer alan “Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya
değiştirme” suçu kapsamında kabul edilmiştir.
- Ceza Kanunu'nun suç tipinde öngördüğü şartlar da gerçekleşirse, hırsızlık suçuna dahi vücut
verebilirler. Güney Kore ve Hollanda mahkemelerinin de birçok emsal içtihatı olduğu, herhangi
konulardaki sanal hesapların ve sanal oyunlarda oyunculara ait olan sanal kıymetlerin başkaları
tarafından zorla alınmasını hırsızlık suçu olarak nitelendirip yargıladıkları bilinmektedir. Sosyal
medya hesapları bakımından da, bilişim suçları ve hırsızlık suçu bakımından değerlendirmemi daha
önceki “Sosyal Medya Aracılığıyla İşlenen Suçlara Karşı Yapılabilecekler” konulu yazımda ele
almıştım.

Kripto varlıklar üzerindeki sanal mülkiyet

Çin, Hollanda, Japonya, Amerika ve Fransa'da kripto paraların para birimi olarak sınıflandırıldığı ya
da sınıflandırılmasa dahi “devredilebilir bir değer” olarak nitelendirildiğinden mülkiyete konu
olarak kabul edildiği bir çok emsal karar mevcut. Henüz kripto paraların ya da varlıkların hukuki
mahiyeti ve sanal mülkiyete konu olup olmadığını tartışan bir Yargıtay kararı yok. Ancak Nisan
2021'de yani yaklaşık 2 ay önce verilen taze bir yerel mahkeme kararı var, bir icra hukuk
mahkemesi bir borçlunun kripto parasının bulunduğu hesaba haciz işlemi yapılamayacağına yönelik
itirazını “bu tür paraların da emtia ve menkul kıymetler kapsamında değerlendirileceği”
gerekçesiyle reddetti, yani haczedilebileceğine karar verdi. Haczin uygulaması nasıl olur, ya da
mümkün olur mu, bilişim uzmanları ile de mütalaa etmek gerek.
Belirsizlikler çok. Anlamakta zorlanmak da normal. Yine de fikir cimnastiği yapmak güzel. Hukuk
insan için var, adalet için var. İnsanlar emek verdiği , ekonomik değeri olan bir şeye malik
kılınamayacaksa, alacaklılar bir düzenleme yokluğu sebebiyle alacağını alamayacaksa , hukuk
teknolojiyi yakalayamayacaksa olduğumuz yerde sayar, yakınır dururuz.

Av. Aylin Beliz Yıldırım / [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Aylin Beliz Yıldırım - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?