Çocuğun ya da Kısıtlının Verdiği Zarardan Kim Sorumludur?

Komşunun çocuğu camınızı kırar, ya da çocuklar kavga edip birbirlerine zarar verirler. Vasisi
olduğunuz alzheimer olan babanız durumunu belli etmeden birilerini zarara uğratır. Bu zararlardan
kim sorumlu?

Tazminatta “Ev Başkanı” Kavramı

Çocuklar veya kısıtlılar üçüncü kişilere ciddi zararlar verebilirler. “Akli olarak yaptıkları fiillerin
sonucunu anlamaya yeterli değiller o zaman onlara karşı dava yöneltilemez” diye düşünülecek
olsaydı, zarara uğrayanlar için bu çok ağır bir durum oluştururdu. Elbette zarar görenin hakları var.
Hukuk davaları, yani tazminat bakımından, Medeni Kanunumuzun 367 ve devamındaki
maddelerine göre her ailede, kanuna sözleşmeye veya örf adete göre bir “ev başkanı” olduğu kabul
edilmektedir. Aile derken, illa çekirdek aile değil, kayın hısımlarının aynı evde yaşıyor olması da
buna dahildir, temel kıstas aynı evde yaşamak. Ev başkanı, ev halkından olan küçüğün, kısıtlının,
akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişinin verdiği zarardan, alışılmış şekilde durum ve
koşulların gerektirdiği dikkatle onu gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni
gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur. Yani
eğer çocuğun ya da kısıtlının eylemi, onun ev başkanı tarafından tehlikeli veya hukuka aykırı ve
zarar doğurucu şeyler yaparken ev başkanının onu bunlardan uzak tutmadığını ve kendisini bu
konuda aydınlatmadığını açıkça gösteriyorsa, ev başkanı da bunun aksini ispat edemezse sorumlu
tutulması kuvvetle muhtemeldir. 

Anne Mi Baba Mı, Kim Bu Başkan?

Anne de olabilir baba da. Hatta vasi, yahut dede nine dahi olabilir. Belirttiğimiz gibi, kanuna,
sözleşmeye ya da örf ve adete göre saptanır.
Resmi işverenlik ilişkisi olmasa da esnaflıkta çırak-usta ilişkisi, akıl hastası kişi – hastane yönetimi,
yurtta kalan küçük – yurt yöneticisi ya da yatılı okul öğrencisi- okul yöneticisi ilişkisi dahi ev
başkanlığı kavramı kapsamındadır.
Küçükler bakımından, evlilik birliği devam ederken velayet hem annede hem de babada olduğu için
ikisi de üçüncü bir kişiye verilmiş olan zarardan müteselsilen sorumludur. Evlilik birliği devam
etmiyorsa ve velayet tek bir ebeveyndeyse, işte o zaman durum tartışmalı olmakla birlikte ağırlıklı
görüş velayet hakkına sahip ebeveynin tek başına ev başkanı sayılacağıdır. 

Ceza Verilir mi?

Ceza davaları bakımından ise suç ve cezaların şahsi oluşu ilkedir. Kusursuz bir cezai sorumluluk
düşünülemez. Hukuk mahkemesinde tazminata sebebiyet veren kusur ile ceza hukuku anlamındaki
kusur faklıdır. Gerçekleşen fiil yüzünden ev başkanının doğrudan şahsen ceza alması mümkün
değildir. Söz gelimi hakaretten, yaralamadan, mala zarar vermeden, cinsel tacizden, hırsızlıktan, vs
ceza alamaz. Ancak dolaylı yoldan, sadece akıl hastalarının bakım ve gözetim yükümlülüğünü
üzerinde bulunduran kişi (çoğunlukla vasi) ise eğer, TCK m.175'te düzenlenen ihmali suçtan
yargılanabilir.
Asıl yargılanabilecek kişi küçüğün ta kendisidir. Bu da ihtimalli; küçük yani suça sürüklenen çocuk,
12 yaşından küçük ise herhangi bir cezai sorumluluğu yoktur, dolayısıyla yargılanamaz. 12-15 yaş
aralığında ise, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya davranışlarını yönlendirme
yeteneğinin gelişip gelişmediği raporlarla incelenerek ona göre cezai sorumluluğu belirlenecektir.
15-18 yaş aralığında ise artık işlediği eylemin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya
davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişip gelişmediğine bakılmayacaktır. Bu yaştaki
çocukların cezai olarak sorumluluğu mevcuttur, yalnızca o eylem için kanunda belirtilen cezada yaş
nedeniyle indirim yapılacaktır.
Ceza davası ve hukuk davası ayrı ayrı yürüyecektir. 

Zarar, Kimin Malvarlığından Karşılanacak?


Eğer küçüğün bir malvarlığı varsa (bir miras kalmış olabilir, vb) , zarar küçüğün malvarlığından
karşılanabilir. Küçüğün haksız fiil ehliyeti olmaması demek, zararın tazmini açısından malvarlığıyla
sorumlu olmayacağı anlamına gelmez. Çoğu zaman küçüklerin malvarlığı yoktur. Bir kısıtlının da
malvarlığı olmayabilir. O zaman geniş anlamda bakım yükümlülüğü, gözetime muhtaç kişilerin
meydana getirdikleri zararları tazmin yükümlülüğünü de kapsadığından, ev başkanının malvarlığına
gidilir.
Hakkaniyet, hakimin takdir yetkisinde en önemli unsurdur. Öyle ki bazen zararın tamamının tazmin
edilmesi hakkaniyete uygun olmayabilir. Hakim, tespit edilen zarardan hakkaniyet indirimi
yapabilir.

Çocukları Basitçe Bilgilendirelim

Kısıtlılar için gözetimi çok özenli yapmaktan başka yapılabilecek pek bir şey yok, çünkü akıl
sağlığı yerinde olmayan bir kişinin öğrenme, ders alma fonksiyonları da etkilenmiştir. Ancak
çocuklar öyle değil, çocuklar iyi öğrenir. Özellikle 15 yaş üstündeki çocuklar eylemlerinin hukuki
sonuçlarının olduğuna dair aileleri tarafından ara sıra laf aralarında kesinlikle bilgilendirilmeli.
Çocukların hatta büyüklerin de en büyük yanılgısı, yaşı küçük diye bir şey olmayacağı yönündedir.
Çok şey olur. Yaralamalar, sosyal medyada ya da gerçek hayatta hakaretler, hırsızlık, hatta ve hatta
yaşıtlarına karşı dahi olsa cinsel eylemler, suç teşkil eder... Benim çocuğum bilmez öyle şeyler
denemez, siz kötü şeylerin de dünyada var olduğunu usülünce tanıtmazsanız çocuk çevresinden
görerek bunlarla tanışır. Çoğunlukla hapis ve para cezası gibi sonuçları ya da tazminat
sorumlulukları olduğunu da bilmez, deneme cesareti de sonucunu bilmemekten gelir. Örnekler
vererek, korkutmadan, geleceği üzerindeki olası etkilerinin ciddiyetini anlatmak en iyisi. Yoksa
cezai olarak kendisi, tazminat bakımından da ev başkanı olarak siz sorumlusunuz!

Av. Aylin Beliz Yıldırım / [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Aylin Beliz Yıldırım - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?