Covid-19 Aşısı Onam Belgesi geçerli midir?

Covid‑19 aşısını, korona virüs salgın hastalığına karşı, kazanılmış bağışıklık sağlamayı amaçlayan bir biyoteknoloji ürünü olarak tanımlayabiliriz.

Bilindiği üzere 2019/Aralık ayında Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan korona virüs salgın hastalığına karşı, 2020/Ağustos ayında aşı bulunmuştur. 2021/Nisan ayı itibariyle de kullanımına başlanmış olan 14 aşının olduğunu söyleyebiliriz.

Ülkemizde, Çin’in geliştirdiği “SinoVac” aşısı ile Almanya-ABD ortaklığında geliştirilen “BioNTech” aşısı uygulanmakta olup, bu iki aşıdan hangisinin uygulanacağı vatandaşımızın tercihine bırakılmıştır.

Ancak uzmanlar, alerjik bünyesi olanlar için, mRNA aşısı olan BioNTech aşısı yerine, alerjik bünyelerde daha az yan etki yapan inaktif aşı olan SinoVac aşısının uygulanmasını tavsiye etmektedir.

Yine de vatandaşlara, hangi aşıya erişirlerse o aşıyı yaptırmanın hayati önem taşıdığı, ağır hastalığı ve ölümleri engellediği önemle ifade edilmektedir. Zira, şu anda yapılan aşıların tümü, bu hastalığa karşı etkilidir.

Ülkemizde aşı temininde sorunlar yaşandığı maalesef ki bir gerçektir. Bu sebeple aşı uygulamaları, ‘yaş, sağlık durumu, meslek grubu’ gibi belirli kriterler dahilinde yapılmaktadır. Görüldüğü üzere aşı uygulamasında sıraya girmiş olan vatandaşlar, sırası geldiğinde koşulsuz-şartsız aşısını vurulmaktadır.

Ancak, aşı yapılanlara öncelikle, “hastaya konulan teşhis, uygulanacak tedavi ve oluşabilecek riskler açısından bilgilendirme ve tıbbı işlem için hastanın rızasına alma” amacı taşıyan ONAM formunun imzalatıldığı bilinmektedir.

Aşı Onam Formu, Neleri İçermektedir?

Sağlık kuruluşları tarafından korona virüs aşısı olacaklardan öncelikle ‘rıza metni’ alınmaktadır.

Aşı olanlar bu onam formu ile; “Şahsımın aşısının/izleminin aşı birimi tarafından yapılmasını kabul ettiğimi beyan ederim. Sağlık personeli tarafından oluşabilecek risk ve tehlikeler konusunda gerekli danışmanlık hizmeti verilmiştir. Bu riskler ve tehlikeler hakkında bilgilendirildiğim ve aydınlatıldığım halde kendi özgür irademle aşımın/izlemimin yapılmasına izin veriyorum.” şeklinde, aşı yapılmasını kabul etmektedir.

Ek bilgilendirme olarak da, “Mevcutta size uygulanan aşının Faz 3 çalışmaları tamamlanmamıştır. Pandemi nedeniyle Faz 3 çalışması tamamlanmadan Sağlık Bakanlığı tarafından 'acil kullanım onayı' verilmiştir. Bu nedenle aşı ila ilgili bilimsel veriler yetersizdir. İlk evre, ileri evre yan etkilerinde değişiklik olabilir. Lütfen el yazınızla 'bu onamı okudum, anladım ve kabul ediyorum' yazınız imzalayınız.” ifadesi bulunmaktadır.

Görüldüğü üzere Sağlık Bakanlığı, meydana gelebilecek herhangi bir olumsuzlukta sorumluluk kabul etmemektedir. Hal böyleyken vatandaşlara bu durum açıkça izah edilmeden aşı onam formu imzalatılmasının hukuka uygun olmadığını düşünmekteyiz.

Esasen vatandaşlara doğru bilgilendirme yapıldıktan sonra, vatandaşların gerçek iradesi alınmalıdır. Zira, o zaman imzalatılan onam formu hukuka uygun hale gelecektir.

Hali hazırda imzalatılan ancak hukuka uygun olmayan bu onam formlarının, kişide bir zarar meydana gelmesi halinde geçerliliğinin de olmayacağını açıkça ifade etmek isteriz.

Aşı Onayı Nasıl Alınmalıdır?

Anayasa’nın 17. maddesi; “Tıbbî zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbî deneylere tâbi tutulamaz.” hükmünü amirdir.

Yukarıda izah etmiş olduğumuz üzere belirli kriterleri sağlayan ve sırası gelen kişilerin aşı olması zorunlu tutulmamıştır. Bu bakımdan Anayasa 17. maddesi uyarınca kişinin açık rızasının alınması gerekmektedir.

Biyotıp Sözleşmesi’nin ‘Muvafakat’ başlıklı 5. Maddesine göre, “Kişiye önceden, müdahalenin amacı ve niteliği ile sonuçları ve tehlikeleri hakkında uygun bilgiler verilmelidir.”

Hasta Hakları Yönetmeliği’nin ‘Bilgi Alma Hakları’ başlıklı 15 vd. maddelerine göre, hastaya müdahalenin nasıl ve ne şekilde yapılacağı, muhtemel komplikasyonları, müdahaleyi reddetmesi halinde faydaları ve riskleri, mümkün olduğunca sade, tereddüt ve şüpheye yer vermeden, hastanın anlayabileceği şekilde bizzat kendisine anlatılmalıdır.

İyi hekimlik uygulaması ön koşullarından biri olan ‘Aydınlatılmış Onam Kılavuzu’ na göre de; hekim hastasını, hastanın sağlık durumu ve konulan tanı, önerilen tedavi yönteminin türü, başarı şansı ve süresi, tedavi yönteminin hastanın sağlığı için taşıdığı riskler, verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkileri, hastanın önerilen tedaviyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar, olası tedavi seçenekleri ve riskleri konularında aydınlatır.

Önemle belirtmek gerekir ki, aydınlatılmış onam, hastanın kendisine yapılacak işlemleri onayladığını belirten imzasının alınmasından farklıdır. Burada temel amaç, hastaya bilgi vermek ve bu bilgiyi anlamasını sağlamaktır. Bu nedenle form imzalatılmasından önce yapılması gereken, hastanın kendi kültürüne ve eğitim düzeyine uygun biçimde bilgilendirilmesinin sağlanmasıdır. Ayrıca hastanın verilen bilgileri anlamasının sağlanması ve anladığının denetlenmesi gerekir.

Bu bakımdan korona virüs aşı uygulamalarında, meslek etiği ilkelerine uygun davranmayan hekimlerin de sorumluluğunun olduğunu belirtmek isteriz.

Her ne kadar korona virüs aşısı, kanunda zorunlu aşı kapsamında sayılmamakta ise de, gerek toplum sağlığı gerekse de birey sağlığı açısından vatandaşların aşı vurulmasının önemli olduğunu ifade etmek isteriz.

Ancak, hukuka uygunluğun sağlanması için sağlık kuruluşları ve/veya hekimler tarafından, vatandaşlara doğru ve açıklayıcı bilgilendirme yapıldıktan ve aşının yararları ve zararları hakkında net bilgiler verildikten sonra, vatandaşların gerçek iradelerini yansıtan ‘onam formlarının’ imzalatılması gerekmektedir.

Aksi halde, hali hazırda imzalatılan ancak hukuka uygun olmayan bu onam formlarının hukuken bir geçerliliğinin olmayacağını düşünmekteyiz.

Av. Çiler Nazife KOŞAR / [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Çiler Nazife KOŞAR - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?