Perşembenin Öyküsü: EKONOMİ

 KİM BİLİR?

- Ekonomiyi en iyi kim mi bilir?

- Sence ekonomiyi en iyi kim bilir?

- Bir dinle.

- Neyi dinleyeceğim?

- Sabırla dinle. Biraz uzun. Sorunu yanıtlar mı bilmiyorum?

- Senden anlatması, benden karar vermesi. Hadi dinliyorum…

- Üniversite amfisi.

Ekonomi son sınıf. Yeni öğrenim yılının ilk dersi. Herkesten önce gelmiştir ekonomi profesörü. Beklemektedir öğrencilerin yerlerine oturmalarını.

- Profesörler ağır top değil mi? Neden damlamış öğrencilerden önce?

- Dinle.

- Dinliyorum…

- Anlam verememiş öğrenciler de.

- Bakmışlardır şaşkın şaşkın…

- Başlamış konuşmaya...

“Hanımlar ve beyler. Hoşgeldiniz önce amfiye ve son yılınızın ilk dersine. Hepinizden önce sizleri izlemek için geldim. Adımlarınız kendinize güvendiğinizi gösterdi. Boşa geçmemiş ilk üç yılınız. Hepiniz başınızı sallıyorsunuz. Öğrendiklerinizi sınamak isteyeceğinizi düşündüm. Son yılınızın ilk dersinizin ilk sorusu şu. Ekonomiyi en iyi kim bilir? Soruda ‘kim bilir’ ayrı söyleniyor.”.

- Başlamış kalkmaya parmaklar söz almak için. Başlamış söz vermeye…

“Adam Smith diyenler?”.

- Kalkmış Adam Smith demeyenlerin parmakları. Sormuş mavi gömlekli iktisatçı adayına.

“- Neden Adam Smith?

- Çünkü tek başına ve tüm ekonomiye ve teorilerine yön vermiş. Görünmez El Kuramı. Ekonomide doğal düzen var demiş. Müdahaleye gerek yok. Kendinden dengeye girer. Görüşleri kökleşmiş iktisat kuramının da temeli. Ve biliyorsunuz ki, Ulusların Varsıllığı geleneksel başyapıt. Ve en önemlisi aslında ahlak felsefesi profesörü. Bu da Smith’i başımızın tacı yapar.

- Ancak bunlar Adam Smith’in ekonomiyi en iyi bildiğini kanıtlamaz.

- Ama profesör. Soyadı bile simit. Simidi duymak bile insanın karnını doyuruyor.

- Simit çaysız gitmiz… Thomas Robert Maltus diyenlerin parmaklarını göreyim… En öndeki gözlüklü arkadaşınız… Anlatsın bize ekonomiyi en iyi bilenin Maltus olduğunu…

- Maltus nüfus bilimci. Politik iktisat kuramcısı. Demiş ki, toplumda insanlar besin maddelerinin artışından daha hızlı artar. Süreçte başına düşen besin miktarı azalır. Topluluk geometrik dizi biçiminde 2, 4, 8, 16 olarak artar. Besinlerse aritmetik dizi biçiminde 1, 2, 3, 4, 5, 6 artar.  Toplumda bireyler ölür. Denge sağlanır. Zenginliğin artışını üretimin tüketimden fazla olmasına bağlamış. Nüfus Kuramı Maltus’u ekonomiyi en iyi bilen yapar.

- Olmadı. Ekonomiyi en iyi Maltus da bilmiyor. David Ricardo’nun taraftarlarını görelim… En sağdaki gözlüklü hanım kızımız. Neden David Ricardocusun?

- Kökleşmiş iktisadın en önemli görüşlerini ortaya koydu. Para teorisi, emek değer teorisi, rant teorisi ve dış ticaret politikaları üzerine çalıştı.  Keynes korumacı dış ticaret düzeninin gelişmeye engel olduğunu söyledi. Bir malın, metanın değerini o mal üretiminde kullanılan emek miktarının belirlediğini buldu.

- Olmadı. Ekonomiyi en iyi Ricardo da bilmiyor. Ricardo’nun ‘bir malın değerini belirleyen emek miktarı belirler” görüşüne katılan Marx da elenmiş oluyor böylece. Sıra geldi Friedrich List’e. İkinci sıranın ortasındaki arkadaşınız Simit’i duyunca da parmağını kaldırmıştı. Bilene ödül yok. Parmağını da kaldırdın. Hadi söyle… Ekonomiyi en iyi neden Friedrich List bilir?

- Friedrich List mühendisliğin, yenileşmenin ve girişimciliğin önemini vurguladı. Avrupa’da demiryolu ağının kurulmasını istiyordu. Avrupa Ekonomik Topluluğunun kurulması düşüncesini oluşturdu denebilir. O nedenle de ekonomiyi en iyi bilendir.

- Bilendir mi? Karavana. Friedrich List de ekonomiyi en iyi bilen değildi. John Stuart Mill İstasyonu’na geldik. Su ve ihtiyaç molası. Parmaklar kalkıyor… İlk sıradaki sırıtan arkadaşınız. Şarkısını söyleyecek. Dinliyoruz…

- John Stuart Mill filozof, politik ekonomisttir. 19. Yüzyıl’ın önemli liberal düşünürüdür. Tümdengelimsel mantıkla tümevarımsal mantığı geliştirdi. Mantıksal ilkeleri toplumsal alana, siyaset ve ahlak alanına uyguladı. Psikolojide çağrışımcılığın babasıdır. Psikolojiyi “zihin kimyası” olarak tanımladı. Özet olarak devlet ekonomiye karışmamalıdır, dedi. “Politik Ekonominin İlkeleri” kitabıyla görüşlerini anlattı. Ve…

- Ve ekonomiyi en iyi John Stuart Mill bilir diyemezsin. Mill de bilmiyor. Torbada Alfred Marshall var. Parmaklar… Kızıl saçlı hanım arkadaşınız. Buyrun Kızıl Barones… Dinliyoruz seni…

- Saygın profesör. Alfred Marshall çağdaş ekonomiye son biçimine verenlerden. Marshall’a göre günlük gereksinimler iktisadi etkinlikler ile para ile ölçülebilen ve bir fiyatı olan etkinliklerin bütünüdür. Özellikle Zamanın arz-talep dengesinin kurulmasındaki belirleyiciliğini ortaya koydu. Bu kadarı bile ekonomiyi en iyi bildiğini kanıtlıyor.

- Kanıtlamıyor. Alfred Marshall da bilmiyor.

- Ama profesör!

- Kızıl Barones… Kraliçe’den ‘Alfred Marshall hamili yakınımdır’ yazılı kart da getirsen, ekonomiyi en iyi bilen olduğunu kanıtlamıyor…

Ve geldik John Maynard Keynes’in yerine. Kimler çay molası vermek istiyor. Parmaklar… Camgöz sen de mi Keynesci misin? Önden buyur…

- Keynes’e göre ekonomik durgunluğa müdahale edilmelidir. Temel politika önermesi ‘talep yönlü makroekonomik politikalar’dır. Ekonomide eksik istihdam ve atıl kapasite vardır. 

- Bu yeter mi?

- Bitiriyorum… Ekonomideki işsizlik gayri iradi işsizliktir. Sonuçta devlet maliye politikası ile harcamaları artırmalı. Milli gelir artar. Ve yüksek işsizlik oranı azaltılır.

- Ekonomiyi en iyi Keynes bilir diyorsun. Karavana. Geldik Friedrich Hayek’e. Parmaklar… Sınıf birincisi arkadaşınız konuşuyor. Dinliyoruz…

- Profesör siz pek önemsemiyorsunuz görünüyorsunuz. Hayek Nobel Ekonomi Ödüllü. Serbest piyasa düzenini savunuyor. Merkezi ekonomik planlama insanların özgürlüklerini ve gereksinimlerini kısıtlar, diyordu. Ve en önemlisi, iktisadi karar verme hakkı, bireylerden, onların değerlerinden ve amaçlarından bağımsız değildir, diyordu. Ekonomiyi en iyi bilen Hayek.

- Değildir. Savunmanın kanıtları yetersiz.

- Ama profesör!...

- Ben bir öğrenci - profesörüm. Sonuncusu benden. Milton Friedman’ın tüketim analizi, para tarihi ve teorisi ve istikrar politikasının karmaşıklığı üzerine yaptığı araştırmalardan dolayı 1976 Nobel Ekonomi Ödülü'nü alması, ekonomiyi en iyi bildiğini göstermez. Kızıl Barones parmağını kaldırdın. Dinliyoruz...

- Profesör ekonomiyi en iyi siz bilirsiniz!

- Yanıtlıyorum. Ekonomiyi en iyi ben de bilmem. Ne oldu hanımlar beyler sustunuz… Bakışıyorsunuz… Aklınızdaki soru: Ekonomiyi en iyi kim bilir?

Ekonomiyi en iyi bayanlar bilir. Neden mi? Evdeki nüfus, cepteki para, tezgâhtaki fiyat arasında denge kurar. Ancak uyguladığı ekonomik yasaların, ilkelerin adlarını bilmez.

Bu arada beyler artık bayanlardan ekonomi dersi alabilirsiniz.”.

- Profesörün dediğini benimsiyorum. Ekonomiyi en iyi bayanlar bilir. Ve şimdi görüşümü söyleyebilirim…

***

Murat B. Tepebaşılı

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Murat Tepebaşılı - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?