Ölüm Sonrası Hukuki İşlemler


Gün geliyor yakınlarımızı kaybediyoruz. Yakınlarını kaybeden kişilerin, ölüm sonrası hukuki
işlemler yapması gerekiyor. Bu hukuki işlemlerin en sık gündeme gelenlerine bir bakalım.

Ölüm Belgesi Alma ve Nüfusa Bildirim

Ölüm evde gerçekleşmişse önce defin işlemleri için 188'i aramalısınız. Bu hattan ilgili Belediye
Sağlık İşleri, Halk Sağlığı ya da Toplum Sağlığı Müdürlüklerine Ölüm Belgesi almak üzere
yönlendirilirsiniz. Ölüm hastanede gerçekleşmişse Ölüm Belgesi orada düzenlenecektir. Adli
vakalarda Ölüm Belgesi savcılık tarafından düzenlenir. Hastanede ya da adli bir vakayla ölümde
durumu nüfus müdürlüğüne o makamlar bildirir. Evde gerçekleşmişse, Halk Sağlığı Müdürlüğü
başvurunuz üzerine elektronik ortamda nüfus müdürlüğüne bildirir.

Mirasçıların Belirlenmesi

Yakınını kaybedenlerin kısa sürede hayatına giren bir terim: “Veraset İlamı”. Yani “Mirasçılık
Belgesi”. Derin bir üzüntü içerisinde olsanız da, diğer mirasçılar sizin kadar acı çekmiyor olabilir.
Hızlıca kendinizi miras kaynaklı bir anlaşmazlığın içinde bulabilirsiniz. Veraset ilamı, ölümün
ardından ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği ile mahkemeye başvurularak alınan bir karardır. Bu
kararda kimlerin mirasçı olduğu ve miras payları belirlenir. Veraset ilamı noterlerden de
alınabilmektedir ancak karmaşık mirasçılık durumları mevcutsa; örneğin ölenin, paylarının bilirkişi
marifetiyle hesaplanmasını gerektirecek kadar çok sayıda mirasçısı varsa veya nüfus kayıtlarında
bir sebeple (soybağının reddi, vatandaşlıktan çıkma, vb) kapalı kayıt görünüyorsa noterler veraset
ilamını vermeyebilmektedir.

Vasiyetname Varsa

Tespit edilen mirasçılara itirazı olan ya da bir vasiyetname bulunduğunu iddia eden kişi veraset
ilamının iptali için dava açabilir. Noterler ya da mahkemeler kanalıyla yapılan vasiyetnameler nüfus
müdürlüğüne bildirilirler, ölüm halinde nüfus müdürlüğü ölenin bir vasiyetnamesinin var olduğunu
savcılığa iletmelidir. Savcılık da mahkemeden vasiyetnamenin açılmasını ister. Ancak bu süreçlerin
sağlıklı işlememesi sebebiyle vasiyetin açılmak üzere mahkemeye hiç gelmemesi durumunda ya da
vasiyetname noter ya da mahkemede değil kendi kendine yapılmışsa hak sahiplerinin bu
vasiyetnameden hiç haberi olmayadabilir... Hak sahipleri bir vasiyetname bulunduğunu biliyorlarsa,
ölümden sonra bu vasiyetnamenin açılmasını mahkemeden kendileri istemelidirler.

Miras Araştırması ve Mirasın Reddi

Veraset ilamında ölenin malvarlığı belirtilmez. Mirasçılar, ölenin malvarlığını öğrenmek ya da
paylaşmak da isterlerse bir miras araştırmasına girişirler. Araştırma; tapudan taşınmaz sorgulaması,
emniyet genel müdürlüğünden araç sorgulaması, bankalardan mevduat ve kiralık kasa sorgulaması,
şirket hissesi ve hisse senedi sorgulamaları gibi birçok yönden yapılmalıdır. Malvarlığının tam
olarak bilinmesi, ölenin sağlığında yaptığı işlemlerle bazı mirasçıları kayıracak (muris muvazaası
gibi) durumların söz konusu olup olmadığı bu araştırma sayesinde ortaya çıkabilmektedir. Bu olay
göründüğü kadar kolay olmayıp, deneyimli bir avukattan yardım alınması işi hızlandırır ve
kolaylaştırır. Adil olmayan birtakım işlemlerin yapıldığını fark etmeniz halinde bunların iptali için
açılması gereken davayı tespit etmek önemlidir.
Tabii malvarlığı değil ölenin borçları da mirasçılarına kalmış olabilir. Özellikle eğer tereke borca
batıksa, yani ölenin malından çok borcu varsa, mirasçılar mirası reddetmek için dava açabilirler.

Vergi ve İntikal İşlemleri

Mirasçı olmanın bir de vergi boyutu var tabi ki... Ölen kişiden hiçbir mal kalmadığı takdirde vergi
çıkmaz. Ancak bir mal varlığı varsa, “Veraset ve İntikal Vergisi” için 4 ay içinde beyanname
verilmelidir, verilmezse daha sonra usülsüzlük cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödeme
yapılması istenecektir.
Bu işlemler maalesef çok fazla bürokratik işlem gerektirmekte, ilgilileri hayattan soğutmaktadır.
Örneğin bir gayrimenkul kaldığında, gayrimenkulün bağlı olduğu belediyeden veraset intikal için
vergi dairesine vermek üzere rayiç bedel yazısı alınır. Emlak vergisi borcu var ise o ödenir. Tapuda
mirasçılara geçmesi için, diğer bir bürokratik işlemler silsilesi “intikal” sizi beklemektedir. İki türlü
intikal olabilir: elbirliği mülkiyet ya da mirasçıların paylarının belli olduğu paylı mülkiyet. Paylı
mülkiyetin avantajı, paydaşların dilediğinde kendi paylarının devrini yapabilmesidir, elbirliği
mülkiyetinde bu söz konusu olamaz. Yine de uygulamada kişiler elbirliği intikali yapabilmektedir
çünkü mirasçılardan herhangi birinin müracaatı yeterlidir, paylı intikal için tüm mirasçıların
hepbirlikte müracaat etmesi gerekir. Genelde elbirliği intikali bu sebeple tercih edilir ve devam eder,
ta ki taşınmazın satışı konusunda mirasçılar arasında bir anlaşmazlık çıkıncaya kadar...
İntikal için tapu müdürlükleri uygulamada “ilişik kesme” yapılmasını istemekteler. Bu, vergi
dairesinden verginin ödendiği ve taşınmazların intikal ve satış işlemlerine konu olabileceğine dair
bir yazı verilmesidir. Kanunen intikal için ilişik kesme zorunlu değildir; intikal yapılmalı ve
beyanlar hanesine vergi ilişiğinin kesilmediği yazılmalıdır, daha sonra satış olacağı vakit ilişik
kesme belgesi alınabilir. Ancak bu durumu tapu müdürlüklerine izah etmek güçtür, intikal için illa
ki ilişik kesmek isteyebilmektedirler.
Henüz ölenin intikalini yapamadan veraset ilamındaki mirasçılardan biri ölürse, o kişinin de veraset
ilamının alınması, veraset ve intikal vergisinin ödenmesi ve ilişik kesme gerekecektir. Birisi
öldüğünde veraset ilamını hemen alıp veraset intikal vergisini ödeyip ilişik kesmenin hemen
yapılması bu nedenle önemlidir, aksi takdirde arada başkaları da ölürse kalanlara intikali yaptırmak
için çok daha fazla uğraşmak zorunda kalırsınız.

Araç ya da Bankada Para Miras Kaldıysa

Veraset ilamı ve vergi dairesinden alınan borcu yoktur yazısı ile beraber noterden araç devir işlemi
gerçekleştirilebilir, bankalardan da aynı yazı ile para aktarımı yapılması istenebilir.
Ölüm Aylığı ( Dul ve Yetim Aylığı)
Ölenin eşi veya çocukları, ölenin emekli maaşını ölüm aylığı olarak almaya hak kazanabilir. Bunun
ölenin eşinin emekli maaşı mı alıyor olduğu, belli bir prim günü sayısı, çocuklar için yaş ve
çalışmazlık kriterleri gibi şartları vardır. Şartları sağlıyorlarsa SGK'ya başvurmaları gerekir.
Diğer Bildirimler
Ölenin işvereninin yapması gereken bildirimler için işyerine durumu bildirmeyi, ölenin kendisi bir
işverense ya da bir ticari bir işletmesi varsa ilgili Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müdürlüğüne,
Meslek Odasına ve Ticaret Sicil Müdürlüğüne, üye olduğu vakıf ve derneklere, imzaladığı
sözleşmeler varsa (kira sözleşmesi, müteahhitlik firması ile inşaat sözleşmesi, vs) ilgili kişilere
durumu bildirmelisiniz. Kanunen mümkünse çeşitli ortaklıklar ve sözleşme tarafı olma hali sizin
üstünüze geçebilir.
Allah kimseye yaşatmasın. Ama biliyoruz ki bu hayatın bir gerçeği ölüm. Hukukun da gerçeği, hem
de çetrefilli bir gerçeği...

Av. Aylin Beliz Yıldırım  / [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Aylin Beliz Yıldırım - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?