Ağır vergiler yaşam tarzlarına müdahaledir

Vergiyi veren kişi, kendi derdini bir yana bırakıp konunun tümünü düşünmek durumunda olmayabilir. Zor durumda olan, bir olaydan dolayı kişisel olarak zarar gören bir kimsenin davası, elbette kendinin haklı sorunudur. Kişisel sorunları olayın tamamına yönelik olarak genelleştirmeye çalışanlarla aramızda ister istemez fark yaratıyor. Nasıl mı? 

Vergi afları şirketlerin motivasyonunu düşürüyor. Vergisini zamanında ödeyenlerin sisteme olanı güveni azalıyor.

Sistem, afları düzenlerken, diğer yandan çalışanlar üzerindeki vergi yükünü artırıyor. Çalışanların maaş ve ücretleri üzerinden kesilen gelir vergisi ile alkolden sigaraya, beyaz eşyadan mobilyaya kadar pek çok alanda uygulanan bir yandan ekonomik durgunluğun şirketler üzerindeki olumsuz etkilerini hafifletmek için vergi dolaylı vergiler üzerinden tahsil ediliyor. Dolaylı vergiler 2020 yılında da vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 80'ini oluşturacak. 

Dolaylı vergiler bir mal veya hizmet üzerinden tahsil edilen vergilerdir. Bu vergiler vatandaşlar tarafından mal ve hizmet satın alınırken ödendiği için devletin en kolay tahsil ettiği vergi türüdür.  Katma değer vergisi ile özel tüketim vergisi, özel iletişim vergisi, şans oyunları vergisi, gümrük vergisi, damga vergisi, banka ve sigorta işlemleri vergisi gibi vergiler dolaylı vergiler arasında yer alır.

Ekonomideki daralma ve işletmelerin nakit sıkıntılarının yanı sıra hemen her yıl bir vergi affı veya borç yapılandırma düzenlemesinin gelmesinin şirketlerden vergi tahsilatını zorlaştırdığı gerçeği meselesini vurgulamadan geçmeyelim.

Türkiye’de neden şirketlerden vergi toplamak yerine dolaylı vergilere ağırlık veriliyor?

Çünkü dolaylı vergiler çok kolay toplanıyor ve en önemlisi de anında gelir olarak Hazine’ye yansıyor. Dolaylı vergilere zam yapıldığında, hemen sonraki ay bu bütçeye yansımaya başlıyor. Ancak Gelir ve Kurumlar Vergisi gibi dolaysız vergilerde artış yapıldığında, en erken bir yıl sonra bütçeye yansıyor.

Modern vergi sistemine göre vergilerin herkesten geliri oranında alınması gerekiyor. Ancak dolaylı vergilerde böyle bir ilke bulunmuyor. En yoksul da en zengin de bir mal ve hizmet satın alırken aynı oranda vergi ödüyor. Türkiye’deki tablo, bu açıdan Avrupa Birliği’nin tam tersi.

Türkiye’de toplanan Gelir Vergisi’nin de yüzde 95’inin çalışanların ücretlerinden direkt kesildiğine dikkat çekebiliriz. Şirketleşmemiş esnaf, zanaatkar ve ticaret erbabından kesilen Gelir Vergisi ise yalnızca yüzde 5. 

Türkiye’nin genel durumuna göre mukayese kabul etmeyecek derecede yüksek olan dolaylı vergilerimizin 2020 dağılımı (Kaynak:Gelir İdaresi Başkanlığı)

Alkollü içecekler: %82

Tütün ve sigara: % 67

Katma Değer Vergisi: 1- %18

Özel Tüketim Vergisi: 10-100%

Özel İletişim Vergisi: % 23

Elektrik faturası : % 21

Akla gelen bir konu daha var…

Alkol ve sigaradan alınan vergiler neden bu kadar yüksek?

Alkollü içkilerde yüzde 80’i aşan, tütün ve sigara ürünlerinde ise yaklaşık yüzde 70’lik vergi yükü bulunuyor. Son 10 yılda Türkiye’nin "yerli içkisi" sayılan rakının 70’lik fiyatı 23 TL’den 142 TL’ye çıkarken, bu fiyatın yüzde 82,5’i dolaylı vergi olarak devletin kasasına gidiyor.

Sigarada da durum farklı değil…

2006-2018 yılları arasında Türkiye’de sigaraya 423,4 milyar TL ödenirken, bunun 340,3 milyar TL’si ÖTV ve KDV olarak devlete kaldı.

Devlet, alkol ve sigara tüketiminden 2020 yılında yaklaşık 90 milyar TL’lik vergi geliri elde etmeyi planlıyor. Kimine göre alkol ve sigara tüketiminin azaltılması veya cezalandırılması maksadıyla dolaylı vergilerin arttırıldığını savunuyor olsa da diğer bir kesim de tüketilen bu ürünlere uygulanan vergilerin Hazine’ye anında gelir olarak yazılması ve bütçe hedeflerinin tutturulması açısından önemli bir kaynak olduğu gerçeğini savunuyor.

Vaktinde ödenmeyen vergi borçları mı?

Ne yazık ki şirketler vergi ödememeyi tercih ettiklerinden şirketler üzerinden alınan vergiler düşüyor ve sistem çareyi dolaylı vergilerde arttırmakta buluyor.

Serra Aytaç

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Serra Aytaç - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?