Pandemiler tarihi ve Covid-19 Pandemisinin farklı sonuçları

Dünya Sağlık Örgütü tarafından Pandemi ilan edilen Covid-19 salgını tüm dünyayı büyük paniğe sürüklerken, bu gibi durumların ne ilk olduğu ne de son olacağı belirtiliyor.

Haber Hürriyeti Gazetesi yayına başladığı ilk günden beri “Herşeye Rağmen Etik” diyen ve bunu bıkmadan usanmadan her yerde vurgulayan Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Çağatay Üstün, tarihe not düşen bir yazı dizisi hazırladı. 3 gün devam edeceğimiz bu dizide, tarihte bugüne kadar görülen salgınları ve nedenlerini bulacaksınız. Prof Üstün 3. yazının sonunda Son Söz'ü de size söyleyecek.

İLK YAZI BUGÜN

 

COVID-19 salgınının Çin’in Hubei eyaleti Wuhan kentinde Aralık 2019 tarihinde başlamasının ardından, dünya geneline hızla yayılarak bir pandemi şekline dönüştü.

Bu yazıyı hazırladığım zaman itibariyle, Dünyada 27 Nisan 2020 tarihinde COVID-19 tanısı almış olgu sayısı 2.995.757, ölüm sayısı 207.021 olarak verilmiştir.1 Türkiye’de ise aynı tarihte toplam enfekte olgu sayısı 110.130, ölenlerin sayısı 2.805 kişi olarak bildirilmiştir.2

Bulaşıcı hastalıkların oluşturduğu pandemiler, insanlık tarihi kadar eski bir sorundur. Bu tarihsel döngüyü bilmeden COVID-19 pandemisinin etkilerini ve geleceğini anlamak mümkün olamaz.

İşte, tam bu noktada tıp tarihçilerinin asıl görevi ortaya çıkmaktadır: Doğrusunu anlatmak, bilgilendirmek ve bilinçlendirmek…

Epidemi-Pandemi Nedir?

Bulaşıcı hastalıklar ortaya çıktığında epidemi veya pandemi şeklinde bir seyir izler.

Epidemi; bir topluluk veya bölgede görülen salgın, pandemi ise; bir çok ülkede veya kıtada epidemilerin yaygın olarak görülmesi şeklinde tarif edilebilir. Epidemi terimi, Hippokrakes (M.Ö. 5.yy) tarafından genellikle güncel ve yaygın olan bir hastalığı tanımlamak için kullanılmıştı. Ayrıca Hippokrates, epideminin belirli bir yerde veya zamanda veya yılın belirli bir mevsiminde hastalığa veya hastalık tipine karşı genel bir duyarlılık anlamına geldiğini ifade etmişti. Bu konuya verdiği önemi, ona atfedilen eserlerinden birisine “Epidemikler” başlığını vermesinden anlıyoruz.3

Günümüzde salgınlar genellikle sabit bir seyir izler ve COVID-19 gibi pandemik bir seviyeye ulaşmaz. Halen devam etmekte olan COVID-19 salgınının bu kadar hızlı yayılmasında, virüsün bulaştırıcılık özelliğinin yüksek oluşu ve bulaşma yolları açısından yakın bireysel temasın ve damlacık yolunun önemli rolü vardır. Bu nedenle hastalık, Çin’in belli bir bölgesinde epidemi şeklinde görülmesine karşın, ülkelerarası seyahatler neticesinde kısa sürede tüm dünyaya yayılış göstererek pandemi haline dönüşmüştür.

Tarihte hastalık kavramı hakkındaki görüş

Tarihsel süreç incelendiğinde, birçok eski toplumda hastalıkların nedeni hakkındaki genel yaklaşım; insanların ruhların ve Tanrıların/Tanrının gazabına uğraması veya kötü ruhların tesiriyle hastalığın oluşmasına ilişkindir. Bu geleneksel yaklaşımın batıda Ortaçağın sonuna kadar devam ettiğini biliyoruz. Doğuda ise, o dönemin Rönesans’ı yaşanmaktaydı ve İbn-i Sînâ’nın da belirttiği gibi, hastalıkların ortaya çıkmasında gözle görülmeyen küçük varlıkların etkisinden bahsedilmekteydi. Batı dünyası Rönesans’a geçiş yaptıktan sonra, doğudaki bu fikirlerin desteklendiği ve hastalıkların sebepleri üzerine yoğunlaşıldığı görüldü. Ancak yine de tam anlamıyla belli bir hastalık etkeni saptanması için 17 ve 18. yüzyıldan itibaren bu canlıları gösteren merceklere dayalı mikroskop’un geliştirilmesi gerekiyordu. Talihsiz olan durum, eski batıl inanışlar ve yaklaşımlar sebebiyle, geçmiş yüzyıllarda bulaşıcı hastalıklardan ölenler, hiçbir zaman hastalıklarının nedenine ilişkin doğru bir veriye sahip olamadılar.4 5

Tarihte görülmüş bazı epidemiler ve pandemiler

M.S. 165-180’de Antonine salgını (Bu salgının çiçek veya kızamık hastalığı olduğuna inanılmaktadır-yaklaşık 5 milyon ölüm olgusu)

M.S. 541-542’de Justinian vebası (Etken Yersinea pestis, fareler pireler üzerinden, yaklaşık 30-50 milyon ölüm olgusu)

1347-1351’de bubonik veba (kara ölüm) salgını (Etken Yersinea pestis, fareler pireler üzerinden, bu salgının Avrupa nüfusunun tahmini olarak %30 ila 50’sini yok ettiğine değinilmektedir – Dünya geneli toplam 200 milyon ölüm olgusu)

1520’den bugüne kadar gelen Çiçek hastalığı (Etken Variola major virüs, yaklaşık 56 milyon ölüm olgusu)

1629-1631’de görülen İtalyan Vebası (Etken Yersinea pestis, fareler pireler üzerinden, yaklaşık 1 milyon ölüm olgusu)

1817-1923’de kolera pandemisi (Etken Vibrio cholerae, yaklaşık 1 milyondan fazla ölüm olgusu)

1918-1919’da İspanyol gribi (Etken H1N1 virüs, domuzlar üzerinden, Dünya nüfusunun 1/3’nün bu hastalığa yakalandığı ve yaklaşık 50 milyon insanın öldüğü tahmin edilmektedir)

1957-1958’de Asya gribi (Etken H2N2 virüs, 1,1 milyon-bazı kaynaklarda 2 milyon ölüm olgusu)

1968-1970’de Hong Kong gribi (Etken H3N2 virüs, yaklaşık 1 milyon ölüm olgusu)

1981’de başlayan ve halen devam etmekte olan HIV/AIDS (Etken virüs, Şempanzeler üzerinden, 25-35 milyon ölüm olgusu)

2002-2003’de SARS (Etken Coronavirüs, yarasalar ve misk kedisi üzerinden, 916 ölüm olgusu)

2009-2010’da Swine Influenza Virus (Etken SIV/ H1N1 virüs, domuzlar üzerinden, 200.000 ölüm olgusu)

2014-2016’da Ebola (Etken Ebola virüs, vahşi hayvanlar üzerinden, 11.000 ölüm olgusu)

2012’den günümüze kadar gelen MERS (Etken Coronavirüs, yarasalar, develer üzerinden, 866 ölüm olgusu)

2019’dan günümüze kadar gelen COVID-19 (Etken Coronavirüs, yarasalar, pangolinler üzerinden, 207.021 ölüm olgusu) 6 7 8 9

Prof. Dr. Çağatay Üstün

2. BÖLÜM YARIN: Bazı pandemiler hakkında bilgiler

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Çağatay Üstün - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.

02

Sevinç Özküçük - Tarihte toplu hastalıkları pek çok okudum Veba kolera başka salgın kızamık bile ölümlere sebep olmuştu bu bambaşka birden çok çabuk bulaşıcı ve korkunç verdiğiniz bilgiler için çok teşekkür ederim inşallah bir kurtuluş yolu bulunur

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 30 Nisan 23:04
01

Göker Peksoy - Sayın hocam bir çırpıda okudum diziyi ve birinci bölümü bitirince şöyle düşündüm bu insan keşke tarih kurumunun başına geçirilse saygılarımla

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 30 Nisan 20:52


İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?