Son dönemlerini yaşayan Alzheimer hastalarının bakımları

Alzheimer hastalığının erken evrelerinde, hastalık bilişsel süreçleri ( düşünme, hafıza, oryantasyon, yargılama) ve davranışları, fiziksel işlevsellikten daha fazla etkiler. Bununla birlikte,Alzheimer hastalığının geç aşamasında barsak ve mesane fonksiyonu ve hatta nefes alma gibi vücut sistemlerini kontrol eden beynin bölümlerini önemli ölçüde etkilenmiştir.

Alzheimer’ın geç safhası yirmi dört saat boyunca düzenli ve titiz bir bakım gerektirir.

Bu safha ise birkaç haftadan birkaç yıla kadar sürebilir.

Son dönem Alzheimer hastal

ığın da ek sorunlar

Geç evre Alzheimer hastalığının belirtileri genellikle şunları içerir:

– Deri enfeksiyonları dahil, enfeksiyonlara karşı artan duyarlılık.

– Yürüme ve hareket etme zorluğu, sonunda kişinin sandalyeye veya yatağa bağlı kalmasına neden olur.

– Konuşma sorunları ve iletişim kurma becerisinin kaybı.

– İnleme, homurdanma.

– Yutma ve yeme zorluğu.

– Kilo kaybı.

– Tuvalet ve hijyen konusunda tam zamanlı yardım gerektiren toplam bağırsak ve mesane inkontinansı.

– Artan uyku.

– Gülümseme yeteneği de dahil olmak üzere mimiklerin az olduğu veya hiç olmadığı yüz ifadeleri.

Alzheimer hastalığı olan kişiler genellikle zatürre veya grip gibi tıbbi bir sorun sonucunda ölmektedir.

Ayrıca hastalık sırasında başka komplikasyon olmasa bile, geç dönem de görülen semptomlar hastalar yeterince ve güvenli bir şekilde beslenemediğinden veya düzenli nefes alamadığından ölümlerine neden olabilir.

Bir kişi Alzheimer hastalığının ilerleyen aşamalarına geçtiğinde, bakım vermek daha da zordur. Hastalığını

şiddetli olarak yaşayan veya geç aşamadaki Alzheimer’da meydana gelen değişikliklerle birlikte hastanızı rahat ettirmeniz için bunlara dikkat ediniz.

Geç dönem Alzheimer hastal

ığı ile başa çıkma

Hastalığın bu döneminde sevdiğiniz kişinin durumunu evde idare edip edemediğinize veya ihtiyaçlarının bir bakım tesisinde veya bakımevinde kalmasını gerektirip gerektirmediğine karar vermeniz gerekir. Gerekli ekipmanları, yardımı, tedaviyi ve uygun ilaçları sağlamak için evde bakım hizmetlerini, palyatif bakımı ve evde bakım hizmetlerininden faydalanabilirsiniz. Ayrıca imkan bulabirseniz geçici bakım sağlayan kurumlarıda değerlendirin , bu sayede kendinize de zaman ayırabilirsiniz.

Hastaların karşılaştığı bazı sorunlar

Hareket zorluğu: Alzheimer’lı olan kişi kendi başına hareket edemiyorsa, evde sağlık yardımcısına ihtiyacı var demektir. Bu durumda hastanıza yardımcı olabilecek bir fizyoterapist ile iletişime geçmeniz gerekir. Doktoruzdan bu sağlık profesyonellerinden birisini tavsiye etmesini isteyebilirsiniz.

Fizyoterapistiniz size yatakta veya sandalyede hastanızın pozisyonunu nasıl değiştirmeniz gerektiğini ve kişiyi nasıl güvenli bir şekilde hareket ettirebileceğinizi gösterir.

Ayrıca yardım aldığınız fizyoterapistiniz , hareket açıklığı egzersizlerini kullanarak hastanızın vücut eklemlerini nasıl hareket ettirmeniz gerektiği konusunda size de eğitim verir.

Bu egzersizler sırasında, kişinin kollarını veya bacaklarını yavaş yavaş ve teker teker tutup günde birkaç kez hareket ettirmeniz gerekir. Bu egzersiz hareketleri , hastanızın kol, el ve bacakların da oluşan veya oluşabilecak sertliğini önler.

Fiziksel bir terapist size hastanızı güvenli bir şekilde nasıl transfer sağlayacağınızı, yataktaki pozisyonunu nasıl değiştireceğinizi gösterir. Ayrıca sevdiklerinizi hareket ettirirken kendinize zarar vermemek için gereken becerileri öğrenmeniz gerekecektir. Aktarma kayışı veya asansör gibi bir donanıma ihtiyacınız olabilir.

Konfor sağlanması: Kama şeklindeki yastık ve basınç yaralarını önleyen ve kişiyi iki saatte bir hareket ettirebilecek özel bir yatak kullanın.

Basınçlı yaraları azaltan özel yataklar ve rahat olsa da hastanızın tamamen içine gömülmesine engel olan koltuk minderleri satın alın. Bunları bir tıbbi malzeme mağazasından veya eczaneden ya da internet ortamından satın alabilirsiniz. Evde sağlık yardımcısına, hemşire veya fizyoterapistinize ekipmanın nasıl kullanılacağını sorun.

Kişiyi en az iki saatte bir farklı bir konuma getirin.

Kişinin kollarını dinlendirmek ve otururken üst gövdeyi desteklemek için gerekirse bir takviye tahtası kullanın.

Ev içerisinde hareket ederken kişiye, tutunabileceği bir şey verin. Kişinin sizden veya mobilyalardan yardım istemesinden daha iyi bir çözümdür.

Bir tarafı diğerine göre daha zayıfsa, daha güçlü tarafı desteklemek ve kişinin pozisyonlarını değiştirmesine yardımcı olamacağınızda zayıf tarafta durun.

Kişiyi kaldırırken veya taşırken kendi gücünüzü bilin. Kendinizi çok fazla zorlamayın. Gerektiğinde yardım isteyin. Ayrıca vücudunuzu nasıl konumlandırdığınıza dikkat edin.

Dizlerinizi bükün ve ardından belinizi değil kalça kaslarınızı kullanarak hastanızın durumunu düzeltin.

Sırtınızı dik tutun ve belinizi bükmeyin.

Kişiyi olabildiğince yakın tutun.

Ayaklarınızı bir birinden ayrı tutarak destek sağlayın.

Kişiyi bir koltuktan diğerine taşımak için küçük adımlarla yürüyün.

Gerektiği durumlarda transfer sırasında Posey kayışı kullanın. Bu kemeri bir tıbbi malzeme mağazasından veya eczaneden satın alabilirsiniz. Kişiyi hareket ettirmek için, transfer kayışını kişinin belinin etrafına sarın ve onu sandalyenin veya yatağın kenarına kaydırın. Kişiyle yüzleşin ve ellerinizi belinin her iki tarafında kemerin altına yerleştirin. Sonra dizlerinizi bükün ve kişiyi otururken ayakta durma pozisyonuna çıkarmak için kalça kaslarınızı kullanarak yukarı çekin.

Beslenme: Yemekleri sessiz bir ortamda servis edin. Atıştırmalık yiyecekler ve proteinli milkshake’ler genellikle iyi seçeneklerdir. Kendi kendine beslenmeyi teşvik edin, yiyecek ve içecekleri yavaşça verin ve içeceğiniz yiyeceklerle birlikte alternatif yiyecek parçalarını yiyin. Sıvıları teşvik edin.

Hastanızın iyi beslendiğinden emin olun.

Alzheimer hastalığının sonraki aşamalarında, birçok insan yemeğe ilgi duymaz. Kişinin ne zaman ne zaman yemek yediği veya miktarı ile ilgili bazı değişiklikler fark etmeye başlayabilirsiniz.

Yemek zamanlarının farkında olmayabilir, ne zaman yeterince yemek yediğini, yemek yapmayı unutmadığını veya yeterince farklı türde yiyecekleri yediğini bilir. Bu, kişinin sağlıklı kalmak için gereken yiyecekleri, vitaminleri ve mineralleri alamayacağı anlamına gelir.

Geç evre Alzheimer’ın daha iyi bir şekilde yemek yemesine yardımcı olacak bazı önerilersunuyoruz. Bunların sadece ipuçları olduğunu unutmayın. Farklı şeyler deneyin ve kişi için en iyi olanı görün. Daha önce bu konuda ki yazımızı okuyabilirsiniz. Kısaca tekrar bahsedelim.

Her gün aynı saatte yemek servisi yapın.

Yemek alanını sessizleştirin. TV’yi, CD çaları veya radyoyu kapatın.

Tabağı veya masayı çok fazla şeyle doldurmak yerine, bir seferde sadece bir tane yiyecek verin.

Renkli tabakları kullanın, böylece kişi yiyeceği görebilir.

Öğün atıştırmalıklarını kontrol edin. Gerekirse, buzdolabı kapısını ve yemek dolaplarını kilitleyin.

Kişinin takma dişlerinin sıkı oturduğundan emin olun. Gevşek takma dişler veya çarpma veya çatlama olan takma dişler, boğulma veya ağrıya neden olarak yemek yemesini zorlaştırabilir. Kişi uygun takma dişlerini alana kadar kötü takma protezleri çıkarın.

Hastanız kilo vermeye başladıysa doktorunuza bildirin.

Kişiye peynir, küçük sandviçler, küçük tavuk parçaları, taze meyveler veya sebzeler gibi yiyecekler verin. Pide ekmeği ile yapılan sandviçlerin kullanımı kolaydır.

Proteinli ve yüksek kalorili, yiyecek veya içecekleri tercih edin. Marketlerde, eczanelerde veya bazı mağazalarda satılan yüksek proteinli içecek ve toz satın alabilirsiniz. Ayrıca, bir blenderde sağlıklı yiyecekleri karıştırabilir ve kişinin kendi yemeğini içmesine izin verebilirsiniz. Yeterli kalori almıyorsa diyet takviyesi kullanın. Hangi tür takviyelerin en iyisi olduğu konusunda doktor veya hemşireniz ile konuşun.

Yemeklerde zeytinyağı gibi sağlıklı yağlar kullanmayı deneyin. Ayrıca, kişi daha fazla kaloriye ihtiyaç duyuyorsa, bunu dikkate alın. Kişinin kalp hastalığı varsa, ne kadar ve ne tür yağ kullanacağını doktoruna danışın.

Kişide diyabet veya yüksek tansiyon varsa, hangi gıdaların sınırlandırılacağınzı bir beslenme uzmanına danışın.

Kişinin bir multivitamin almasını sağlayın. Kişinin diyetine vitamin, mineral ve diğer önemli şeyler ekleyen bir tablet, kapsül, toz veya sıvı ilave edin.

Kahvaltıda daha büyük porsiyonlarda servis yapın, çünkü günün ilk ve önemli bir öğünüdür.

Yutma sorunları : Alzheimer hastalığı daha sonraki aşamalara ilerledikçe, kişi artık kolayca çiğneyip yutmayabilir. Bu ciddi bir problem. Eğer kişi yiyecek bir parça ısırdığında boğulursa, yiyeceğin ciğerlere girme olasılığı vardır. Bu, ölüme yol açabilecek bir pnömoniye bile neden olabilir.

Aşağıdaki öneriler yutmada yardımcı olabilir:

Yiyecekleri küçük parçalara ayırdığınızdan ve yemeye yetecek kadar yumuşak olduğundan emin olun.

Yiyecekleri öğütün veya bir blender veya bebek maması öğütücüsü kullanarak sıvı yapın.

Dondurma, süt , yoğurt, çorbalar, elma püresi veya krema gibi yumuşak yiyecekleri tercih edin.

Çok kuru gıdalardan kaçının bu daha fazla yutma sorununa neden olabilir.

Kişiye sıcak içeceklerden daha fazla soğuk içecek verin. Soğuk içeceklerin yutulması kolaydır.

Hastanıza kahve, çay, meyve çayı gibi sıcak sıvılar vermeyin, çünkü bunları yutmakta zorlanır.

Acele etmeyin.

Başka bir ısırık almadan önce her bir ağzını çiğnemek ve yutmak için zamana ihtiyacı vardır.

Yatmakta olan veya koltukta uzanır durumda bulunan bir kişiyi beslemeyin. Yemek sırasında ve yemekten en az yirmi dakika sonra dik ve oturma pozisyonunda olmalıdır.

Kişinin boynunu ileri doğru tutmasını ve yuturken çenesini düşürmemesini sağlayın.

Hastanızın yutmasını hatırlatmak için “yut” deyin.

Kişinin haplarının ezilebileceğini veya sıvı halde alınabileceğini öğrenin.

Alzheimer’li hastanızın yemek yemesine yardımcı olmak bakıcı için çok yorucu olabilir. Bu nedenle yemekleri önceden planlamak ve yiyecekleri hazırlamak, işinizi kolaylaştırabilir.

Ayrıca, Alzheimer hastalığı olan kişilerin belirli zamanlarda çok fazla yiyemeyebileceğini ve daha sonra başka zamanlarda daha fazla yemek yediğini de unutmayın.

Yemek zamanını olabildiğince keyifli ve eğlenceli hale getirmeye yardımcı olur. Ancak, ne kadar iyi plan yaparsanız yapın, yemek servisi için hazır olduğunuzda kişi aç olmayabilir.

Tuvalet: Bir tuvalet programı ayarlayın. Yatmadan önce sıvıları sınırlayın ve tek kullanımlık yetişkin külotları ve yatak pedlerini yedek olarak kullanın.

Diş, Cilt ve Ayak Sorunları : Alzheimer hastalığının erken ve orta evrelerinde diş, cilt ve ayak problemleri ortaya çıkabilir, ancak en sık olarak geç evre Alzheimer hastalığı sırasında ortaya çıkar.

Cilt problemleri : . Kişi yürümeyi bıraktığında veya çok uzun bir pozisyonda kaldığında, cilt veya baskı yaraları olabilir. Cilt veya baskı yaralarını önlemek için şunları yapabilirsiniz:

Oturuyorsa kişiyi en az iki saatte bir hareket ettirin.

Eğer uzanıyorsa, kişiyi en az her saat başı hareket ettirin.

Şiltenin üstüne köpük bir ped yerleştirin.

Köpük pedinin kişi için rahat olduğundan emin olun. Bazı insanlar bu pedleri uyumak için çok sıcak bulurlar veya bunlara alerjisi olabilir. Köpük ped bir problemse, jelli, hava veya suyla doldurulmuş pedleri alabilirsiniz. Ayrıca, ped vücudunun çevresine sıkıca oturmalıdır.

Sürekli yatma yaraları : Kızarıklık veya yaralar için kişinin topuklarına, kalçalarına, kalçalarına, omuzlarına, sırtlarına ve dirseklerine bakın. Basınç yaraları bulursanız doktora ne yapacağınızı sorun ve kişiyi etkilenen alandan uzak tutmaya çalışın.

Ayak Bakımı: Alzheimer’da olan kişinin ayaklarına dikkat etmesi önemlidir.

Kişi yapamazsa, yapmanız gerekenler

Kişinin ayaklarını ılık suya batırın ve ayaklarını hafif bir sabunla yıkayın. Ayaklarında kesik, yara ve nasır olup olmadığını kontrol edin.

Cildin kurumaması ve çatlanmaması için ayaklarına krem veya losyon sürün.

Ayak tırnaklarını kontrol edin. Uzamışsa mutlaka kesin.

Miyoklonus kasların istemsiz hareketleri sonucunda ortaya çıkan ani, kısa süreli ve sıçrama şeklinde kasılmalar ile karakterize bir hareket bozukluğu olup, Alzheimer hastalarında sık olarak rastlanır. Kişinin kolları, bacakları veya tüm bedeni sarsabilir. Bu işaretleri görürseniz derhal doktorunuza söyleyin. Doktor belirtileri azaltmaya yardımcı olmak için bir veya daha fazla ilaç yazabilir.

Enfeksiyonları önleme: Dişeti ve dil de dahil olmak üzere, kişinin ağzını ve dişlerini temiz tutun. Küçük kesiklere hemen müdahale edin ve derin olanları için tıbbi yardım alın. Yatma yaralarını sık sık kontrol edin. Enfeksiyon belirtisine rastlarsanız derhal doktoruyla görüşün.

Tüm bakıcıların yanı sıra Alzheimer hastası olan kişilerin her yıl grip aşısı ve beş yılda bir pnömokok aşısı yaptırdıklarından emin olun.

Kişisel bağlantınızı koruyun: Sevdiklerinizi yumuşak bir dokunuşla rahatlatın. Yatıştırıcı konuşun. Müzik dinlemek ve eski videolarını seyretmek hoşuna gidebilir. Zaman zaman pencereden dışarı bakmasına olanak verin. Bahçenizde veya yakınızdaki bir parkta birlikte dolaşmayı planlayın. Bazı zamanlarda kitap okuyup, eski hatıralarınızdan bahsedip onu rahatlatın.

Yazı dizimiz devam edecek

Gelecek bölüm: Alzheimer hastalığı ile Parkinson arasındaki farklar.

www.haberhurriyeti.com / Dr. Cem Aydemir

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Cem Aydemir - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi