Türk medyasında özyönetim girişimi ve Hükümet darbesi..

Tarihte bugün; Cumhuriyetin ilk grevi nasıl kırıldı?

Yıl 1923’dü..
Cumhuriyet yeni kurulmuştu..
Yeni cumhuriyetin ilk ses getiren grevini basın emekçileri gerçekleştiriyordu..
Eylül’ün başıydı..
İstanbul’daki matbaalarda gazete, dergi, kitap, broşür dizgisini yapan 100’den fazla dizgi işçisi (mürettip) greve gitti..
Tek bir yayın organı basılamadı..
Akşam, İleri, Tercüman-ı Hakikat, İkdam, Tevhid-i Efkar, Vakit, Vatan ve Tanin gazeteleri yayınlanamadı..
Bunun üzerine gazete patronları toplantı üzerine toplandı yaptı..
Bu grevin kırılması gerekiyordu..
Sonunda tüm gazetelerin ortak bir gazete çıkarmasına karar verildi..
Adını “Müşterek-ül Menfaat Gazetesi” koydular.,
Müşterek-ül Menfaat, sabah ve akşam basıldı ve greve giden işçileri suçlayan haberler yayınladı.
Tek parti döneminin ileri gelenleri ve iktidar yanlısı bazı yazarlar ve muhabirler de patronların gazetesi “Müşterek-ül Menfaat” e destek verdi..
Hatta 9 Eylül günü manşetten verilen haberde şöyle denildi.
“Birkaç mühim İngiliz Gazetesinin muhabiri mürettibin grevinde Bolşevik, komünist parmağı görmektedirler”
Bunun üzerine maatbaları ele geçiren grevci basın emekçileri de iki karşı gazete çıkardı..
Haber ve Adil (El-Adl)
İşçiler gazetelerde greve gitme nedenlerini anlattı, halktan destek istedi.
11 Eylül tarihli Haber Gazetesinde kadın şair Yaşar Nezihe Hanım, grevi için şu şiiri yazdı..
“Onlardır eden zevkini, eğlenceni temin..
Onlar çalışır etmek için hep seni zengin..
Kurşundan hurufat o hayatı kemirirken..
Her gün bir parça solarkan ve erirken”
Gazete patronları grevi kırmak için işçi örgütlerini parçalamaya çalıştı..
Yoğun temaslar sonucu Umum Amele Birliği’ni yanlarına aldılar.
Ancak Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası’nın desteklediği Mürettibin-i Osmaniye Cemiyeti’ne bağlı dizgiciler greve devam etti..
Gazete patronları için artık son çare hükümetti..
12 Eylül 1923 tarihli Müşterek-ül Menfaat Gazetesi’nde hükümeti göreve çağırdılar ve Bakanlar Kurulu’nun bu greve karşı özel karar alması gerektiğini yazdılar..
Beklenen müdahale bir hafta sonra geldi..
Hükümet 20 Eylül 1923’te aldığı kararla grevi kırdı..
Grevci işçiler bir bir kovuldu..
Savaşı kazananlar gazete patronları yani “Müşterek-ül Menfaat” oldu..
Ardından tüm iş kollarındaki işçi örgütlerinin Tek partiye bağlanması kararlaştırıldı..
Böylece Türk medyasındaki “Özyönetim” hayalleri de böylece sona ermiş oldu..
Cumhuriyet ile demokrasiyi aynı şey sananlara ithaf olunur..

www.haberhurriyeti.com / SEDAT KAYA

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Sedat Kaya - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?