Tefeciye karşı kurulmuş 155 yaşındaki Millet Sandığı öyküsü

Ressamı belli değildir.

“Tefeci”

Mithad Paşa şefkatle köylü kadını ve çocuğu korumakta,yılan olarak temsil edilenve başı ezilen tefeci ayaklarının dibinde yatar.

İbrahim Çallı’nın (1882-1960)1928 tarihli“Harman” tablosu;

Kaput bezi üzerine yağlı boya ile yapılmış 4,5 x 5,3 metre boyutlarında.

İki parça halinde taşınmış ve birleştirilerek yerine asılmış.

İlk günden beri de asıldığı yerde sergilenir.

Niş ValisiAhmet Şefik Mithad Paşa;

(18 Ekim1822 İstanbul – 8 Mayıs 1884 Taif)

Divan-ı Hümayun Kaleminde görev yaparken amirleri tarafından,“Övülen” anlamına gelen Mithad ismiverilmiş.

Sonraları bu isimle anılır olmuş.

Osmanlı İmparatorluğu’na bağlı Yugoslavya’nın Niş kenti valisiydi.

Çiftçilerin içinde bulundukları zor koşullara yakından tanık oldu.

Teşkilatlanmaları gerektiğini düşündü.

Çiftçilerin, tefecilerin elinden kurtarılması için tek yol buydu.

Devlet yardımı olmadan olmazdı.

Çiftçilerin oluşturdukları kaynakla, Pirot Kasabası’nda devlet eli ve himayesiyle teşkilatlanma gerçekleşti.

Osmanlı milli bankacılığının ilk örneği olarak tarihe geçecek olan ilk“Memleket Sandığı”nı kurmuştu.

Türk geleneklerinde karşılıklı yardımlaşma esastı.

İMECE geleneğinden esinlenerek 20 Kasım 1863’de kurulan Memleket Sandığı, 20 Kasım 2018’de 155 yaşına girdi.

*.*.*.*

1867 yılı;

“Memleket Sandıkları Nizamnamesi” yürürlüğe girmişti.

Osmanlı’nın her yanında yeni sandıklar faaliyete başlayacaktı.

Başarılı ve temiz olan her şeyin kirlenmesi bugün gibi o gün de makus talihti.

Sandıkların işleyişlerinde bazı bozulmalar başladı.

Etkinlikleri azaldı.

Millet Sandığı’nın ömrü sadece 20 yıl sürecekti.

*.*.*.*

1883;

Hükümet aynı amaçlarla“Menafi (Yararlı)Sandıkları”nı kurma yoluna gitti.

İdari sistem ‘sil-baştan’ yenilenerek kirlilikten arındırılacaktı.

‘Yeniden kirlenmesin’ diye de doğrudan merkezi hükümetin denetimine tabi kılındı.

Kaynak, yine çiftçilerin oluşturdukları kaynaktı.

Pirot Kasabası’nda 20 yıl önce devlet eli ve himayesiyle gerçekleşen teşkilatlanmanın o günden tek farkı, ‘Hükümet Denetimi’ olacaktı.

Yine, yeniden çıkılan yola 5 yıl sonra,15 Ağustos 1888 tarihine gelindiğinde yeni bir kilometre taşı eklendi.

Menafi sandıkları gitti.

Yerine gelen şu oldu;

”Modern bir finans kuruluşu olarak, gayrimenkul rehini ve güvenilir kefalet karşılığında çiftçiye kredi kullandırmak, faiz karşılığında tevdiat kabul etmek ve ziraat’e ilişkin sarraflık ve aracılık işleri yapmak üzereZiraat Bankası”

Menafi sandıkları, yeni bankanın şubelerine dönüştürülerek faaliyete başlamıştı.

*.*.*.*

Birinci Dünya Savaşı geldi çattı.

Ardına Anadolu’nun işgali eklenecekti.

Yunan sadece Anadolu topraklarına değil, milletin kendi kaynağı ile oluşturup Osmanlı’ya teslim ettiği sermayenin de üzerine oturacaktı.

Ziraat Bankası Şubeleri Yunanlılar tarafından İzmir’de kurulan Ziraat Bankası İdare Merkezi’ne bağlandı.

23 Nisan 1920;

Ankara hükümeti Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni açar açmaz sadece Anadolu topraklarının değil, Anadolu insanının sermayesinin işgaline de ‘dur’ demek üzere harekete geçiyordu.

Ankara Hükümetinin kontrolündeki yerlerdeki şubeler Ankara Şubesine bağlanarak başlandı milli sermayenin milli mücadelesine.

Yakın tarih meraklıları bilir;

Kurtuluş Savaşı sırasında Yunan kuvvetleri Polatlı’ya dayanınca, Ankara hükümeti ve TBMM’nin kayseri’ye taşınması gündeme gelecekti.

Çekilmenin, yenilgiyi kabul etme olacağından hareketle ‘gitmektense ölmek’ görüşünde birleşildi.

Ankara hükümeti çekilmeyecek, milletin sermayesine de ölümüne ortaya koyduğu hayatını siper kılacaktı.

Kayseri’ye taşındı Ziraat Bankası.

9 Eylül 1922;

İzmir’in düşman işgalinden kurtuluşu biliriz.

Yunan’ın 15 Mayıs 1919’da İzmir’e çıkışının hemen ardından el koyduğu milletin sermayesi Ziraat Bankası’nın tamamının da millete döndüğü gündür 9 Eylül 1922 aslında.

*.*.*.*

Yine bir Kasım.

20 Kasım 1863 doğumlu Millet Sandığı, Ziraat Bankası adı ile26 Kasım 1929’da bir kilometre taşı daha ekleyecekti yoluna.

Salı günüydü.

Ankara’da üç yıl önce (1926) satın alınan arsa üzerine inşa edilen Ziraat Bankası Genel Müdürlük Binası açılacaktı.

5. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Başbakanıİsmet İnönüve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Kâzım Özalp açtı..

İsmet İnönü, kapıdakikurdeleyi alışılageldiği gibi bir makas ile kesmeyecekti.

Altın bir tepside sunulan,küçük bir Altın Orak ile kesecekti kurdeleyi.

Bugün o Altın Orak ve tepsi Müzede sergilenmektedir.

Ziraat Bankası Bankası Müzesi’nde.

Mithad Paşa’nın şefkatle köylü kadını ve çocuğu korumakta,yılan olarak temsil edilenve başı ezilen tefeci ayaklarının dibinde yatar şekilde tasvir edilmiş çizeri bilinmeyen tablo ile birlikte.

İbrahim Çallı’nın (1882-1960)1928 tarihli“Harman” tablosu da aynı yerde 4,5 x 5,3 metre boyutlarıyla ‘Tefeci’ tablosuna eşlik eder bugün hala.

*.*.*.*

Ve önceki gün;

Tarımın, ziraatçinin, bankası futbolu kurtarmaya soyununca, çiftçinin tansiyonu tavan yaptı.

İzmir Köy Koop Başkanı Neptün Soyer.

2019 yılında tarıma ayrılan kaynağın 3 milyar lira azaltıldığını belirterek şöyle bir açıklamada bulundu;

“Bir futbolcunun milyon Euro’lar karşılığı oynadığı futbol sektöründe, devlet; kulüplerin borcunu kapatmak için 10 milyarlarca bütçe ayırıyor. Üreterek ayakta kalmaya çalışan çiftçiyi, köylüyü ilgilendiren bütçeyi 3 milyar lira azaltıyor. Üretim bitiyor, köylü fakirleşiyor. Futbol kulüpleri bataktan devlet eliyle çıkartılıyor. Bu, tam bir gol oldu.”

Üzerinde düşünmek gerek!

‘Bindiği dalı kesmenin 155 yıllık hikayesi’ türü bir içerik çağrıştırıyor haykırış.

Çünkü;

İnsanı öldüren çalışma değil, endişedir.

www.haberhurriyeti.com / OĞUZ ÖRNEK

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Oğuz Örnek - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi