Perşembenin Konusu: HALKLA-İLİŞKİLER

YANLIŞ ADLANDIRMA

Sözgelimi İngilizcesi Public Relations olan tanımın Türkçesi Kamu İlişkileri’dir. Türkçesi İnsan ilişkileri olan People Relations aynı anlamda olabilir mi? Kullanılabilir mi?

Şimdi anlamının ayrıntılarına bir özet yolculuk…

Kamu aynı düşünceyle bir araya gelmiş toplum birimidir.

Bu birim devlet için halk, sanatçı için hayranları veya bir takımın taraftarları veya bir partinin seçmenleri olabilir. Ortak düşüncede olanların birbirlerini tanımaları gerekmez. Ortam konser veya maç olabilir.

Kamuoyu ise o birimin ortak düşüncesidir.

O nedenle “Kamuoyuna Duyuru” doğru değildir. Çünkü düşünceye seslenilmez. Doğrusu o konuyla ilgilenenlerin oluşturduğu “Kamuya Duyuru”dur.

Bir olumlu veya olumsuz davranışta veya durumda ise, tepki gösterenler de sonuçta bir ortak algıyı paylaştığı için, Kamu’yu oluşturur. Ortak düşünceleri ise Kamuoyu’dur.

İşletmeler de kazanç sağlamaları dışında aynı sıra birer toplum yararına işleyen kurumdur. AVM’ler, belediye otobüsleri, kitapçılar veya büyük marketler gibi.

Firmaların varlığının toplum yararına işlediğini belirten her girişimi kamu etkinliğidir.

Halkla ilişkiler olarak algılanan kamu iletişimleri, pazarlama iletişimine yamanamaz. Pazarlama iletişimi iknayı gerektirmez. Çıkarlar söz konusudur. Ve reklamlar çoğunlukla merak ve özenti içerir. Müşteriyi ürünü alıp para vermesi için özendirir.

Ancak bir olumlu veya olumsuz davranışta veya durumda ise, tepki gösterenler de sonuçta bir ortak algıyı paylaştığı için, kamu’yu oluşturur. Ortak düşünceleri ise kamuoyu’dur. Sözgelimi tel tel dökülen ürünün müşterileri ve böyle olduğunu duyanlar da bilenler de artık bir kamu’dur. Çünkü o kamu’yu ve kamuoyu’nu şirket oluşturmuştur.

İngilizcesi Public Relations olan kamu ilişkileri etkinliklerini içeren toplumsal sorumluluğu anlatılması kimin adına yapılırsa yapılsın, kendini anlatmayı amaçlar. Müşterisi veya hiçbir biçimde ilgisi bulunmayacak kişi olsun, kendi hakkında olumlu izlenim uyandıracak ikna çalışmasıdır bu. Böylece kendisi için bir kamu oluşturacaktır. O kamunun ortak olumlu izlenimidir kamuoyu.

Yinelemek adına bir adım ileri gitmek, için anımsanmalı; bir tiyatro salonundaki veya bir dizinin televizyon başındaki izleyicileri de kamu’yu oluşturur.

Kısaca su kamu sıradan bireyler için de geçerlidir.

Şöyle düşünebiliriz.

Herkes kamusal ilişkilerle kendi kamusunu yani kendi çevresini ve kendi için kamuoyu oluşturur.

Meslekten değilse yaptığının kurallarının adını bilmez. Yeterli olup olmaması ve başarı oranı değişebilir. Yoksa kimse bulunduğu konumda olamazdı.

Yanlış olarak halkla ilişkilerini yani kamu ilişkilerinin insanın avcılık dönemine tarihlenebileceğini söylenebilir. Yoksa insanlaşma süreci başlayamazdı. Toplumsal yaşam iletişim üzerine yapılandırılabilir.

Avcılık bir ortak çabayı gerektiriyordu. Bu ortak çabanın kurulabilmesi de kurallı ve düzenli iletişimi zorunlu kılıyordu.

Ortak avlanma sonuçları da avdan sonra aralarında konuşulmamış olamazdı. Daha nasıl etkin ve daha nasıl kolay avcılık yapılacağını konuşmak. Konuşmak ilk kitle iletişim aracımız olabilir. Önerisini dinleyenler o kişinin aynı sıra “kamu”su olmuştu. Toplumsal iletişimin kurallarının, ilkelerinin tohumları atılıyordu…

Ortak avcılık kamusal iletişimin başladığı süreçtir. Hayvanların nasıl avlanılacağının derslerini veren “ilk okullar” mağara resimleridir. Sözsüz kitle iletişiminden yazılı kitle iletişim aracına geçilmiş oldu böylece.

Meslek olarak kamu ilişkilerinin 1800’lerden çok daha önce başladığı söyleniyor. Temellerine verilen örneklerinden biri Sezar.

Bugün siyasi adaylar tarafından kullanılan bir uygulama.” deniliyor.

Karası da olduğu için, propaganda kamu ilişkileri olamaz. Siyasi propaganda, oy verdirmeyi amaçlayan bir tür reklam olabilir.

Hele ki Göbels’in Hitler ve Naziler için yaptıklarını örneklemek bile yeter. Propaganda ikna değil beyin yıkamaktır.

Burada iki nokta üstüste; Naziler’in yayılmacılığına karşı dünyada ikna iletişimleriyle kamuoyu yaratma, savaşa ve direnmeye katılımcı kamu oluşturmak içindir.

Sokrat ‘etkili iletişim gerçeğe dayanmalı” diyordu. Aristo’nun Retorik adlı yapıtı ikna etme ve kamuoyunu biçimlendirme sanatıyla ilgili.

Alman aydınlanma sürecinin başlaması kamuoyu oluşturmaya verilebilecek en iyi örneklerden biridir.

Bedava verdiler! Kapının önüne çıktı. Seslendi merakla bekleyen binlerce kişiye "Cehennemi satın aldım, benimdir. Bundan sonra oraya kimseyi almayacağım, korkmayın.".

Cehennem korkusu ve kilise baskısından kurtulan halk, özgür beyinlere sahip oldu ve Almanya aydınlanması beş yüz yıl önce başladı.

Kamu iletişimi artık meslektir ancak felsefe gibi bilim değildir. Felsefe gibi bir yöntemdir. Yöntemi uygulamak için bireyler, kurumlar ve işletmeler her türlü kitle iletişim aracını kullanabilir. Etik olan her yolu denenebilir.

Burada yinelenmeli, pazarlamanın hiçbir biçimi kamu iletişimi (PR) değildir çünkü ürünü duyuran reklam iknasıdır. Hiçbir kimse bir kişinin beğenisini, taraftarlığını, gönlünü parayla satın alamaz.

Bir partinin, şirketin, bir takımın, bir durumun lehine – aleyhine yazan ve gazeteci olmayan köşe yazarları da kamu iletişiminin parçası değildir. İkna önderi denilen köşe yazarı bir görüşün savunucusudur, haberci değildir. Ancak ve ancak kayıtlı olguları sunarsa, kamu oluşturduğundan ve kamuoyu biçimlendirdiği söylenebilir, Sokrat’ın “etkili iletişim gerçeğe dayanmalı” dediği gibi.

Tam tarihlenemeyen avcılık dönemindeki kamu iletişiminin temel kuralları ve ilkeleri büyük ölçüde aynı kaldı. İnsanın düşünme biçiminin evrimi için 500 bin yıl gerektiği söyleniyor. Kitle iletişimi her dönemin araçlarına göre uygulandı. Örneklenmeli…

Sözgelimi yollar da kitle iletişim araçlarındandır. Dünyaca tanınmış beylik sözdür “Tutte le strade portano a Roma.”.

Telgraf öncesi savaşlarda haberci biniciler için ara istasyonlar vardı. Her istasyondaysa atlar. Böylece daha hızlı haberleşiliyordu. Kitle iletişim araçlarından posta güvercinlerinin bugün de kullanıldığını söyleyenler var.

Matbaa, gazete, telgraf, telefon, internet gibi kitle iletişim araçları geliştikçe etkileri de yoğunlaştı. Bugün iletişim bombardımanı altındayız.

Ancak temelde ise algılarımız yanlış yönlendiriliyor. Basının adı medya olarak değiştirildi. Şirketlerin paralı haberleri için anılan medya, reklam aracı demektir.

Sosyal medya olarak anılan Twitter, Facebook gibi kitle iletişim araçları toplumsal ortam demektir. Öteki deyişle kitle iletişim ortamı. Yazmada ve konuşmada anadilimiz Türkçemizin dışına çıkmak, toplumsal algılarımızı ve iletişimimizi bozar. Yabancılarla tam anlaşamamamın bir nedeni de bu. Yabancının kendi dilinde sözcüğe yüklediği anlamı kaçırabiliyoruz.

Özellikle gazeteci olmayı seçenler yanlış anlam yüklenmiş sözcüklerle konuşurlarsa, toplumla iletişim köprüsü baştan yıkılmış olur. Ve gazeteye verdikleri haberin içeriği de yolunmuş tavuğa benzetilebilir.

Gazeteci köşe yazarı değildir. Yetiştiği kültürel çevrenin de kendisini biçimlendiren kültürünün etkisiyle de olsa, haberi su katmadan, maç sonucu gibi vermelidir. Toplumu bilgilendirmeye değiştirmeden aracı olmak, aynı sıra gazetecilik namusudur.

Gelgelelim gazeteci ve bir kitle iletişim aracı olarak gazete kamu ilişkilerinin ve kamuoyu oluşmasının da ister istemez içindedir.

Özetle firmanın ürün satma iletişimleri yanlış olarak halkla ilişkiler değildir. Her ne ad adına yapılırsa yapılsın, algıların biçimlendirildiği propaganda iletişimleri yanlış tanımlanan halkla ilişkiler değildir.

Hiçbir kimsenin gönlü, ürünlere ödediği parayla veya vaatlerle kazanılamaz. Beğenenler kamu ve beğeni kamuoyu olamaz.

* * *

Murat B. Tepebaşılı

*

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Murat Tepebaşılı - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2022’nin en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?
Tüm anketler