Halüsinasyonlar (Varsanılanlar)

Halüsinasyonlar; var sanıldığı halde gerçek olmayıp, zihinde oluşan duyusal deneyimlerin yanlış algılarıdır. Bazı halüsinasyonların uykuya dalma veya uyanma zamanların da oluşması normal olarak kabul edilmesine karşın, süreklilik gösterenler ciddi bir hastalığın belirtisi olabileceği bilinmelidir. Genel olarak işitsel, görsel, koku, tat, temas şeklinde beş adettir. Duyusal korteks ve hipokampus dahil olmak üzere beynin birçok bölgesinin halüsinasyonların oluşumunda rolü olduğu düşünülüyor.

Başlıca halüsinasyon türleri

İşitsel halüsinasyonlar : Paracusiya olarakta bilinen işitsel halüsinasyonlar, en sık rastlanan halüsinasyon türüdür. Bu kavramı başka kimsenin duymadığı sesleri duymak veya dış uyaran olmadan bir takım seslerin algılanması olarak tanımlayabiliriz.
İşitsel halüsinasyonları, sözlü ve sözsüz veya sade ve karmaşık olarak sınıflayabiliriz. Sade olanlar ıslık, tıslama veya düdük sesi işitilme şeklindedir. Karmaşık olanlar, tanıdık olan veya olmayan sesleri içerir. Arkadaşça olabildiği gibi agresif tarzda da şekilleneblir. Ritimli müzik veya tanımsız karışık sesler şeklinde de yansıyabilirler.

Tek bir veya daha fazla konuşma sesiyle ilgili halüsinasyon, özellikle şizofreni gibi psikiyatrik bozukluklarlın teşhisinde özel bir öneme sahiptir.

Şizofrenide sesler normal de kişinin dışından geliyormuş gibi hissedilmesine karşın diğer rahatsızlıklarda kişinin kafasının içerisinden geldiği şekilde algılanır. Bununla birlikte çoğu olgunun belirli bir hastalık olmadandan da oluşabileceği bilinmelidir.

Yüksek kafein tüketiminin, işitsel halüsinasyonlara neden olabileceği görüşü La Trobe Üniversitesi Psikolojik Bilimler Okulu tarafından yürütülen bir araştırmada gündeme geldi. Günde beş fincan kahvenin (yaklaşık 500 mg kafein) bu fenomeni tetikleyebileceğini öne sürülse de bu görüş, bilim çevrelerinde rağbet görmedi.

Görsel halüsinasyonlar : Var olmayan dış görsel uyaranın algılanmasıdır. Görsel halüsinasyonlar yaşlı insanlarda yaygındır ve özellikle demans ve Parkinson hastalığı dahil olmak üzere oftalmolojik ve nörolojik bozuklukları olanlarda sık görülür. Hareket eden veya hareketsiz nesneler olabildiği gibi, ışık patlamaları şeklinde de hissedilebilir.

Koku halüsinasyonları : Fantosmi (koku halüsinasyonları), mevcut olmayan bir kokunun hissedilmesidir. Sigara içmek, belirli kimyasal türlerine (örneğin, böcek öldürücülere ) maruz kalmak veya diğer çevresel nedenlerden kaynaklanabilir. Parosmi (koku yanılsamaları), gerçek bir kokuyu hissetmek ancak onu farklı bir koku olarak algılamaktır. Çoğu durumda ciddi bir şeyden kaynaklanmaz ve genellikle zamanla kendi kendine geçer.  Burun enfeksiyonları, burun içi polipler, diş problemleri, baş yaralanmaları veya travmaları,depresyon gibi bir durumdan kaynaklanabilir. Algıanan kokular genellikle güzel kokular değildir ve yaygın olarak yanık veya çürük kokular olarak tanımlanır. Kişi kötü kokunun kendi vücudundan geldiğini de sanabilir.

Tat halüsinasyonları : Uyaran olmadan tat algısıdır. Bu halüsinasyonlar genellikle garip veya hoş olmayan metalik tatlar şeklinde hissedilir. Epilepsili kişilerde nispeten yaygın olan bir bulgudur. Şizofreni hastaları veya bazı ilaç tedavilerinin istenmeyen bir etkisi olarakta tat alma halüsinasyonları görülebilir. Tat halüsinasyonları, herhangi bir yiyecek veya içecek yokluğunda ağız boşluğunda kendiliğinden meydana gelen nispeten yaygın bozulmalardır. Viral tipte bir hastalık, sistemik alerjik rinit veya kafa travması sonrası görülürler.

Temas halüsinasyonları: Dokunsal halüsinasyonlar, cilde veya iç organlar üzerinde dokunma olmadığı halde dokunsal basınç veya hareket hissedilmesidir. Uzun süre kokain kullanan kişilerde cildinin altında hareket eden böcek algısı bu tür bir halüsinasyondur. Dokunsal halüsinasyonlar, şizofreni, parkinson hastalığı gibi zihinsel rahatsızlıklar sırasında görülebildiği gibi alkol,uyuşturucu veya ilaç kullanımıyla da ilişkilidir.

Halüsinasyonların yaygın Nedenleri

Halüsinasyonlar, duyuları etkileyen birçok farklı sağlık sorunundan kaynaklanabilir. Şizofreni, hastalığına sahip kişilerin %70'inden fazlası görsel halüsinasyonlar görür ve %60-90'ı gerçekte olmayan sesler duyar. Bazı olgularda orada olmayan şeylerin kokusunu alabilir ve tadabilir. Parkinson, Alzheimer veya Lewy tipi demans hastalığına sahip insanların yarısına kadarı çeşitli halüsinasyonlar yaşadıkları bilinmektedir. Hastalıkları ilerlediğinde sorunların ortaya çıkma olasılığı daha yüksektir. Migren türü baş ağrısı olan kişilerin yaklaşık üçte biri, çok renkli ışıkların yer aldığı görsel halüsinasyon sorunları yaşarlar. Beyin tümörlerinin yerleştiği alana bağlı olarak farklı halüsinasyonlara neden olabilir. Charles Bonnet sendromu, bu hastalık görme sorunu yaşayan kişilerin görmedikleri halde bir şeyler gördüklerini sanmalarıdır. Epilepsi nöbetleri sırasında değişik halüsinasyonlar ile karşılaşılması olasıdır. Uyuşturucu veya yoğun alkol kullanımına daha çok görsel halüsinasyonlar eşlik eder. Diğer nedenler: Anksiyete, depresyon, yoğun duygusal yalnızlık, sevilen birisinin vefatı, bazı ilaçların yan etkisi, ameliyat ve anestezi sırasında, uzun süren açlık veya susuzluk.

Halüsinasyonların Tanı ve Tedavisi

İlk olarak, bu rahatsızlığınıza neyin sebeb olduğunun bulunması gerekir. Halüsinasyonlarınız nedeniyle baş vurduğunuz doktorunuz, ilk olarak geçmişinizi ayrıntılı olarak inceleyip fiziksel muayenesini yapacaktır. Sorunu anlamaya yardımcı olmak için bazı testler yapılması gerekebilir. EEG beyindeki olağandışı elektriksel aktiviteleri kontrol eder. Halüsinasyonların özellikle epilepsi nöbetlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırmaya yardımcıdır. Beyin MR veya tomografisi beyin içi oluşumların incelenmesi açısından önemlidir. Halüsinasyonların tedavisi, buna neyin sebep olduğuna bağlıdır. Şizofreni, Alzheimer, Epilepsi veya buna benzer bir hastalık teşhis edildiği taktirde bunların tedavisi halüsinasyonların azalmasını ve geçmesini sağlayacaktır. Görme halüsinasyonları için ayrıntılı göz muayenesi faydalıdır. Tümör oluşumlarının varlığında cerrahi veya radyasyon tedavisi gerekli olabilir. Halüsinasyonların tedavi sürecinin her aşamasında psikoterapiden yardım almak tedavi sürecinin kısaltılmasına yardım eder.
Halüsinasyonların azaltılması için daha az alkol almak, uyuşturucu kullanmamak ve daha fazla uyumak gibi yaşam tarzı değişiklikleri çoğu kez fayda sağlar.

Cem Aydemir  / e-mail: [email protected] / Instagram: @cm.aydemir

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Cem Aydemir - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2022’nin en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?