Yargılama Giderlerine Can Simidi: Hukuki Himaye Sigortası

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 1 Eylül 2022 tarihinde Yargıtay’da düzenlenen 2022-2023 Adli Yıl Açılış Töreni’nde yaptığı konuşmada önemli açıklamalarda bulundu. Avukatlık Kanunu’nun barolarla birlikte çalışarak yenilenmesinin hedeflendiğini, savunma hakkının daha da güçlenmesi için çalışmalar yapılacağını belirtti. Adalete erişimi kolaylaştırmak ve yargı süreçlerini sadeleştirmeyi hedeflediklerini, bu yönde yargılamanın makul sürede sonuçlanması için yeni projeleri devreye alacaklarını söyledi.

Dikkat çeken açıklama ise “hukuk sigortası olarak anılan ve değişik ülkelerde uygulaması bulunan hukuki himaye sigortasını, Türkiye’ye de kazandırmayı planlıyoruz. Adalet bakanlığımızın kurduğu bilim komisyonunun teklifleri doğrultusunda hukuki himaye sigortasını hayata geçireceğiz.” idi.

Bu açıklamanın ardından merak edilen ise hukuk sigortasının ne olduğu, vatandaşa ne yarar sağlayacağı ve diğer ülkelerde uygulanan sistemin ülkemizde nasıl uygulanacağı oldu.

Aslında 2019 yılında Yargı Reformu Strateji Belgesi’nde Cumhurbaşkanı Erdoğan hukuki himaye sigortasının hedefleri arasında olduğunu belirtmişti. Ancak kamuoyunca yeterince bilinmemesi ve uygulamada başkaca yaşanan sıkıntılar nedeniyle yürürlüğe girememişti.

HUKUKİ HİMAYE SİGORTASI NEDİR?

Hukuki himaye sigortası, hukuki giderler sigortası ya da hukuk sigortası olarak da adlandırılmaktadır. Sigortacının, prim ödenmesi karşılığında, sigortalının taraf olduğu poliçe kapsamında düzenlenen dava çeşitleriyle sınırlı olarak yargılama giderleri ve avukatlık ücretlerini ve diğer edimlerini yerine getirmeyi üstlendiği sigorta dalıdır.

Asıl hedeflenen, vatandaşın hukuki risklere karşı, kendini zamanında ve en az masrafla güvenceye almasıdır. Vatandaş düzenli sigorta primi ödediği takdirde devlet de prim desteği verecek. Hem vatandaş hem avukatlar için önceden belirlenmiş ücretlerle sistem işleyecek. Ayrıca avukat işe başladığı takdirde ücrete hak kazanacak.

HUKUK SİGORTASININ FAYDALARI NELERDİR?

Günümüzde birçok mağdur insan haklı oldukları halde, yargılama giderleri ve vekalet ücretleri nedeniyle dava açmaktan vazgeçmektedir. Ekonomik boyutu nedeniyle vatandaş hak arama hürriyetinden vazgeçmektedir, bu da bir kısıtlamadır. Oysaki sosyal devlet olan Türkiye’de hak arama hürriyeti Anayasa ile güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerdendir. Anayasa’nın 36. maddesine göre “herkes meşru yollarla yargı mercileri önünde davalı veya davacı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir.” Bu madde ile devletin üstüne düşen görev adli yardım ve mecburi müdafiliktir.

Bu iki kurumdan yararlanmanın şartları olduğu gibi, düşük gelirli bireyler için de kesin çözüm olamamıştır. Yardımların yetersiz kaldığı, herkese erişemediği noktada ise hukuki himaye sigortası çözüm olabilecektir. Hukuk sigortası ekonomik yönden zayıf olan taraf için eşitsizliği kaldırabilecek niteliktedir. Zira, günümüzün ekonomik şartlarının zorluğu, Baroların belirlediği tarifelerin kimi vatandaşa yüksek gelmesi ve yaşanan mağduriyetlerin çok olması da bu sistemin bir an önce hayata geçirilmesi için yeterlidir. Yüksek yargılama giderlerini karşılamak için hukuk sigortası, dava açmak için var olan çekinceleri de ortadan kaldırabilecek niteliktedir. Adil yargılanma hakkı ve hak arama özgürlüğünün gereği gibi işlemesi için devlet, vatandaşa imkân sağlamalı, aynı zamanda vatandaşın hukuk sistemine etkin olarak katılabilmesi için yol açmalıdır.

DİĞER ÜLKELERDE NASIL UYGULANIYOR?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da bahsettiği üzere birçok Avrupa ülkesinde bu sistem uygulanıyor. Batı’yı örnek alırken onlarda sistemin nasıl işlediğine de bakmak gerekiyor. Örneğin Almanya’da, belirlenen tarife ile avukatlık ücretinin ve dava masraflarının sigorta şirketi tarafından karşılandığı bir sigorta türüdür. İki tür olarak sistem işlemektedir: Kişisel hukuki koruma sigortası ve çalışan için hukuksal koruma sigortası. Türkiye’de uygulanmak istenen sistemle aynı amaçla, Almanya’da da yasal süreç başladığında masraflar ve avukatlık ücretinin sigorta tarafından karşılanması için uygulanmaktadır. Henüz Türkiye’de ne kadar ücretlendirmeye tabi olacağı bilinmese de Almanya’da’ 150-300 Euro arasında değişen tutarlar mevcuttur.

Bir diğer örnek olan Kanada’da ise sigorta şirketleri, müşterilere yasal tavsiye ve rehberliğe erişimin yanı sıra, hem poliçe sahibi tarafından hem de poliçe sahibine karşı bir dava açıldığında, bir talep kabul edildikten sonra yasal işlem yapma masraflarının karşılanmasını sağlıyor. Kişiler yasal bir sigortayı takip edecek bütçeye sahip olmasalar dahi, poliçe sahibi olduklarından hukuk sistemini takip etmeye ve haklarını savunmaya yarayan bir sistem olarak kullanılıyor. Bu sebeple de herkes için adalete erişime izin veren bir sistem.

Bir başka örnek; Fransa’ da hukuki sigorta, diğer örneklerde olduğu gibi adli yardıma erişimin zorlaşmasıyla birlikte daha fazla insanın yasal masraflarını karşılamak için başvurduğu bir sistem.

Daha birçok ülkede yürürlükte olan bu sistem ile yardıma muhtaç insanlar hukuki koruma sigortası sayesinde mağduriyetlerinden kurtulmaktadır. Türkiye de bu sisteme geçtiği takdirde, yüksek yargılama giderlerinden ve vekâlet ücretlerinden çekinen vatandaş, hem hukuki yardımını en düzgün şekilde alacak, hem de avukatların vekâlet ücretini almakta yaşadıkları sorunlar ortadan kalkacaktır.

Her vatandaşın hak arama hürriyetinden ve adil yargılanma hakkından faydalandığı, sistemin amaçlarını yerine getirdiği ve avukat meslektaşlarımızın da haklarını aldığı hukuki koruma sigortası en yakın zamanda yürürlüğe girmelidir.

Av. Çiler Nazife Koşar / [email protected]

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Çiler Nazife KOŞAR - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2022’nin en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?