Perşembenin Konusu: ENDÜSTRİ

TASARIM UYGULAMASI

Endüstri sözcüğüne tarihin akışında "çalışkanlık, etkinlik, çaba, alışılmış çalışkanlık, inşa etmek, düzenli çalışma, bir belirli ticaret veya üretim” anlamları yüklenmiş.

Günümüze yaklaşıldığında: bir bütün olarak ulusun endüstrisi olarak üretim işlevi; bankacılıkta üretken veya kâr amacı güden işletmelerden oluşan ayrı bir bölüm;

bir zanaat, sanat, işletme veya üretimin özellikle bir bölümü veya dalı;

özellikle üretimde büyük bir personel kullanma ve sermaye koymak; özellikle bazı yararlı amaçlar veya değerli bir şeyin yaratılması için düzenli emek; özellikle bir işte veya uğraşta titizlik; sürekli veya alışılmış çaba anlamlarında kullanılıyor.

Kökenbilimsel araştırmalara tarihimizden bir örnek verilebilir. Ödül eski Türkler’de güreşi kazananlara verilen kemere deniyordu. Sözcüklerin anlam evriminde ödül, altın kemer oldu.

Kullanım bilimde deyimler de deyişler de ve yüklenilen anlamlar da değişebiliyor. “ Eşek hoş laftan ne anlar”…

…“Eşek hoşaftan ne anlar, suyunu içer tanesini bırakır”la yeni anlam kazanıyor.

Köken ve kullanım bilim insan - üretim – toplum ilişkileri yoğunlaştıkça endüstri sözcüğüne yüklenen anlamları izliyor. Bu anlamda tarihsel süreç olarak endüstriyel ilişkilerin çok daha eskilere gittiği söylenebilir.

Bulgular şimdilik Paleolitik Çağ olarak tanımlanan Eski Taş Çağı’na kadar gidiyor. Yeni bulgular tarihlenmeyi değiştirebilir. Yaklaşık 2 milyon yıl önce başlar ve 12.000 yıl önce son bulur.

1.5 milyon öncesinde Ateş Devrimi başlar.

Ateşi kullanabilmesiyle girdiği mağaralar evlerine dönüşür insanların. Doğanın evriminin doğallığına vermediğini kullanmakla öteki canlılardan ayrılma evrimini tamamlamıştır insan. Şimdi sorulabilir; “Öteki canlılardan ayrılma evrimi ne zaman başladı?”.

İnsan dahil açlık ve üreme canlıların ortak temel içgüdüleridir. İnsan içtepileriyle ayrılır. İçtepi durumun gerekirliğine göre davranmak öteki deyişle tasarlamaktır. Tasarlayıp uygulamaktır.

İçtepilerin doğal sonucu tasarlamak. İçtepiler olan tasarlama ateşin bulunmasından çok önce sebze meyve toplayıcılığından avcılığa geçişte başlamış olabilir. Küçük hayvanlar elle yakalanabilirdi. Bireysel çaba yeterliydi. İçtepi denilen “duruma göre tepki” için birlikte davranılmalıydı. Beyinlerinin gücünü ortak biçimde kullanıyorlardı.

Öteki deyişle toplumsal içtepi başlıyordu. Bunun için önce mızrak ürettiler daha çok et yemek için. Sonra oklar. Sonra Baltalar.

Ateşi kullanmayı öğrenmeden önce çiğ yediler etleri 52 dişleriyle. Mağarada yakılan ateşlerde pişirilince yumuşayan etler ve öteki gıdalarla 20 dişimiz işlevsizleşti. Kaldık 32’ye.

Ve sonuçta çenemizin üçgen olacağı öngörülüyor.

Ortak avlanmayla başlayan tasarım mızrakla ok ve yayla baltayla sürdü. Sonunda mağaralarda avlanma resimlerine vardı.

Mağara resimleri en büyük ikinci ve son devrimi getirdi. Eğitimi. İlkel kara tahtalardı avlanma resimleri. Mağara resimleri arasında değişik görseller de var.

Günümüze kadar bulunabilen resimler var. Bunlardan biri çok özgün. Ve ulaştıkları toplumsal düzeyi gösterebilir.

Neandartel mağarası. 20 bin yıl önce. Bir yas. Belki birisi ölmüş. Toplumsal algı, üzüntüyü sanata dönüştürebilecek, ölümsüzleştirecek düzeye ulaşmış.

Sonuç olarak toplumda her ne ad altında olursa olsun, şimdilik endüstri olarak tanımlanan her toplumsal işlev aslında içtepi’yle oluşturulan tasarım olabilir. Bu ise, insanı hayvandan ayıran temel nitelik.

Ve Neandartel insanın bugünkü “endüstri”nin ve yaşam biçiminin temellerini attığı söylenebilir.

Küçük hayvanlar elle yakalanabilirdi. Bireysel çaba yeterliydi. Kolay değildi büyük hayvanları avlamak. İçtepi denilen “duruma göre tepki” için birlikte davranılmalıydı. Beyinlerinin gücünü ortak biçimde kullanıyorlardı. Tasarlıyorlardı. Uyguluyorlardı avlanırken.

Ateş devrimi mağaraya girmesini tasarlamaya olanak verir ve mağarayı evi yapar. Böylece soğuktan korunur ve dünyada kalıcılığını artırma ortamını bulur. Dünyayı kullanarak kendi dünyasını kurmak için adımlarını atmaya gelir sıra.

İnsan Neandertaller ile kendi kültürel dünyasını kurmuş olabilir.

Mağara resimlerinde ağırlıklı olarak kırmızı pigmentler ve bazen de siyah kullanılarak hayvan grupları, el kalıpları, gravürler, noktalar, diskler ve eometrik tasarımlar betimlenir.

Bu simgesel betimlemeler çağdaş insanların alanı olduğu düşünülen bir zekânın kanıtı. Simgesel kültürün ortaya çıkışı, insanlığın evriminde temel basamak olabilir.

Kökenbilimin anlam yükleme evriminde sıraladığı endüstri sözcüğünün tam karşılığıysa şu olabilir; “İçtepi’yle tasarlanan her şey.”. Öteki deyişle tasarlanmış her şey.

Milyonlarca yıl önce avcılıkla başlayan mızrakla ikinci adımını atan ve döneme adını veren tasarımın, günümüzde doktorların yönettiği robotik cerrahiye kadar vardığı söylenebilir.

Özetlenebilirse, ortak yaşam ancak tasarımla sürebilir. İnsanın ortak yaşamında her topluluğun bir yöneticisi oldu binlerce yıldır. Bugün de adına ne derse her topluluğun densin bir yöneticisi var.

* * *

Murat B. Tepebaşılı

*

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Murat Tepebaşılı - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi

Anket 2022’nin en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?