03 Kasım 2015 Salı, 10:08
Mustafa Gökçek
Mustafa Gökçek mgokcek@haberhurriyeti.com Tüm Yazılar

İZMİR FİKİR VE SANAT ADAMLARI – SEFİLE

mustafagokcek_haberhurriyeti

 

Bu gece dehşetli bir geceydi.

 

           Şiddetli bir fırtına viranede mahuf (korkunç), boğuk iniltiler hâsıl ediyor; yağmurlar bir sür’ at-i harikulâde ile camları kamçılıyordu. Mihriban yoktu. Mazlume yalnız, yatağında gayr-ı müteharrik (hareketsiz) oturmuş, gözleri vahşi bir nazarla açılmış, şimşeklerle cehennemî ziyalara (ışıklara) boyanan etrafını seyrediyordu. Şiddetli bir öksürük sinesini yırtıyor, viranede boğuk akisler hâsıl eden gök gürültülerinin arasında zavallı kızın sine-çak (yürek yaralayıcı) hırıltılarla ciğerleri sökülüyordu. Birdenbire genç kız başını kaldırdı. Sokak kapısının açıldığı işitildi. Fırtına mehib sadalarını sürükleyerek içeriye hücum etti. Bu gürültüler Mazlume’yi titretiyordu. İçeriye biri girmişti. Bu adam sallanıyordu. Odanın içinde biraz ilerledi, gözleri Mazlume’ye in’itaf etti (döndü). Mazlume seri bir hareketle İhsan’ın üzerine atıldı. Yılan gibi bu vücuda sarıldı. Dişleriyle boğazını yakaladı. Sefaletin vahşi ettiği (insanlık dışına çıkardığı) bu iki sefil arasında hayvancasına, hun-rizane (kan dökücü) bir mücadele başladı. İkisi de sükût ediyor, yalnız boğazlarından boğuk hırıltılar çıkıyordu. Nihayet Mazlume ayağa kalktı. Vahşi bir canavar gibi ihsan’ın damarlarını parça parça etmiş idi. İhsan Mazlume’nin ayakları altında, kanlar içinde yatıyordu. Mazlume hayatını zehirleyen bu vücudu bir cellat, vahşi bir müntakim (insanlık dışı bir öç alıcı gibi bir hayli müddet temaşa etti (seyretti). Gözlerinde vahşî bir nazar, dudaklarında kanlar vardı. Birdenbire genç kızın vücudu İhsan’ın soğuk cesedi üzerine düştü. Son defa olarak ağzından hırıltılarla karışık ‘İhsan’ kelimesi çıktı. Başı İhsan’ın sinesi üzerine düştü.

 

          Sefil kız, hayatının son vazifesini ifa etmişti (yapmıştı)…”.

 

Halid Ziya Uşaklıgil’in ilk romanı olan “Sefile”, E.Ü. Edebiyat Fak. Öğretim Üyelerinden Sayın Prof. Dr. Ö. Faruk Huyugüzel’in nefis çevirisi ile okurlarına aktardığı bir kitaptır…  ‘Halid Ziya’nın bu ilk romanı, 1886-1887 ‘de gazetede tefrika edilmesine rağmen devrin sansürünün izin vermesi yüzünden kitaplaşamamıştır.  ‘Sefile’ de, aşkı yüzünden iffetini kaybedip fuhşa sürüklenen ve trajik bir şekilde ölen bir Müslüman Türk kızı anlatılır. Fuhuş âlemlerinde yaşayan Türk kadınlarını anlatması eserin yasaklanmasının başlıca sebeplerinden birisi olmuştur; diğer bir sebep de ‘Sefile’ nin kahramanının kadın hakları konusundaki cüretkâr söz ve davranışlarıdır. Bu kitap hakkında  ‘Prof. Huyugüzel ’; “Sefile, yayımlanış tarihi itibariyle, ilk realist romanlar arasına sayılan ‘Sami Paşazade Sezayi’ nin ‘Sergüzeşt (1888)’, ‘Nabizade Nazım’ın ‘Karabibik (1891)’ ve ‘Recaizade Mahmut Ekrem’in ‘Araba Sevdası (1896)’, romanlarına göre bir önceliğe sahiptir ve kanımızca Türk romanında Realizmin ilk örneği olarak kabul edilmek durumundadır…”.

Prof. Huyugüzel, Halid Ziya’nın bu romanı için çalışma ve araştırmalarına sanırım 2000’li yıllarda başlamış ki belki de daha önce! Buna şu kanıdan vardım; kitabı 2007’ de imzalamış… Çünkü ne denli araştırmacı, yoğun bir felsefi bilgisine yolculuk ederek, dağarında nice bilgilerle çoğaldığını bilirim değerli bilim adamının…  Ve böyle güzel ve oylumlu kitabı çevirerek, edebiyat dünyasının kadim taşlarıyla süslemesine çok teşekkür ederim. Çünkü bu kitapla, özgürlük vasfının, maalesef bir arpa boyu olabilecek realitesiyle kaşı karşıyayız. Kimileri için, özgürlükler ve düşünceler ne denli ilerledi! Denilebilir ama dünyaya bakarsak, ne denli gerilerde olduğumuzun da bilincinde olmamız gerektiğini anlamalıyız…  Yıllar öncesi, yani bizlerden çok önce yaşamış değerli fikir ve sanat adamları, ‘Prof. Huyugüzel’in değerli uğraşlarının sonucunda akan güzel fikirlerin çokluğunda, bu değerli antolojiye ulaştım. 1850 ile 1950 yıllarını kapsayan tam bir asırlık döneme ait çok oylumlu ve fevkalade geçmiş nesil’ in hatırlarını, biz okurlara anmamıza neden olan, o değerleri bir anlamda morfogenimizde kayıt altında tutmamız için sunulmuş bir çalışma…

Üniversitemizin, Edebiyat Fakültemizin değerli hocasının bin bir emekle hazırlamış olduğu bu kaynak antoloji, T.C. Kültür Bakanlığı arşivlerinde de bulunan ‘İzmir Fikir ve Sanat Adamları’ çalışması, 640 sayfayı içeren nitelikli, okuyanı adeta kendisine bir ölçüde kanıksattıran bir çalışma! Ve bu çalışmalarına yıllar önce başlayarak, sayısız kitap ve antolojilere imza atan;

Prof. Dr. Ö. Faruk Huyugüzel; 1948 ‘de Afyon’un Bolvadin ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini burada yaptıktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü ve İstanbul Yüksek Öğretmen Okulunu 1969’da bitirdi. 1976 yılında girdiği E. Ü. Edebiyat Fak. ‘de 1993‘den itibaren profesör olarak görev yapmaktadır…’.   

Yaklaşık 25 yıl gibi uzunca bir süre sonucunda araştırma ve incelemelere dayanan ‘İzmir Fikir ve Sanat Adamları’ adlı çalışma;

Osmanlı devletinin son iki yüzyılında ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk dönemlerinde İzmir; ticaret, kültür ve sanat alanlarında İstanbul’dan sonra gelen ikinci önemli merkezdi. Bu kentin son iki yüzyılda kültür ve sanat alanlarında nasıl bir manzara gösterdiği konusu ilgi çekici bir konudur. İzmir Fikir ve Sanat Adamları (1850-1950), işte bu konuya yönelmiş bir araştırmadır. Kitapta, söz konusu tarihler arasında yetişmiş, sayı itibariyle 262’ye ulaşan şair, romancı, tiyatro yazarı ya da sanatçısı, besteci, gazeteci, eğitimci ve bilim veya fikir adamının biyografisi ve eserleri yer almaktadır. Bu araştırmada ele alınan kişiler yüz yıllık bir dönemde İzmir’in basın yayın dünyasında kendini göstermiş, bu kentin fikir ve sanat hayatında bir iz veya ses bırakmış insanlardır. Kitapta sadece Türk fikir ve sanat adamları değil, eserlerini Türkçe olarak yayımlamış veya Türk fikir veya sanat hayatına bir şekilde karışmış Rum, Ermeni ve Musevi fikir ve sanat adamları da yer almaktadır. Bunların önemli bir kısmı daha çok İzmir ve Batı Anadolu’da tanınırken bir kısmı da Türkiye çapında ün kazanmış şahsiyetlerdir. Böylece kitap, bir taraftan İzmir ve civarında yetişmiş ve buralarda yaşamış kişileri ele alarak İzmir’in söz konusu dönemdeki fikir ve kültür tarihinin geniş çerçeveli bir tablosunu ortaya koyarken, bir taraftan da sanat faaliyetlerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koymak suretiyle Türk fikir ve sanat tarihine önemli bir katkı sağlamaktadır…”. 

Değerli sözcüklerin ve bilimsel düşüncelerin, araştırma, incelemelerle kucaklaştığı bu kitap için, yıllarını edebi yazılara ve düşüncelere ayıran bilim adamı Sayın Huyugüzel, açıklamasında;

“Bu kitabın ortaya çıkışının uzun bir hikâyesi vardır. İzmir’e geldiğim ve arkasından E.Ü. Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde asistan olarak çalışmaya başladığım sıralarda değerli hocam Mehmet Kaplan’ın bana şöyle bir tavsiyesi olmuştu: ‘Gittiğin yere kök salmalısın! Bir bak bakalım, İzmir’de edebiyat ve fikir sahalarında kimler yetişmiş, bunlar ne gibi eserler ortaya koymuşlar?’ Bu amaçla da bana doktora öncesi bir çalışma olmak üzere Halit Ziya ve Tevfik Nevzat’ın çıkardığı Hizmet gazetesinin ayrıntılı bir bibliyografyasını hazırlama ödevini vermişti. Böylece başlayan İzmir fikir ve edebiyat tarihi konusundaki araştırmalarım sonraki yıllarda da kesintisiz devam etti. Araştırmanın son sınırını 1950 olarak belirlememiz ise pratik sebeplerden kaynaklanmıştır. Çok partili hayata geçtiğimiz 1950’den sonra fikir ve sanat hayatında daha büyük bir zenginliğin görülmesi ve birçok yazarın bu alanlarda kendini göstermeye başlaması dolayısıyla hacim itibariyle zaten kabarık olan bu çalışmayı bu tarihte kesmek bir zorunluluk haline gelmişti. 1950 sonrasında yetişen veya bu tarihten sonra tanınan ve kendini kabul ettiren fikir ve sanat adamlarının biyografisi verilirken, esasen İzmir’de yaşamış olanlar hakkında ulaşılabilen bütün bilgiler değerlendirilmiş, bunların geniş kapsamlı bir biyografisi ortaya konmaya çalışılmış, önemli görülen eserleri üzerinde durulmuştur. Ancak bu ve benzer çalışmalarım, araştırma ve incelemelerim kısmet olduğu ölçüde devam edecektir…”.

www.haberhurriyeti.com / MUSTAFA GÖKÇEK

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz
kaçak iddaa siteleri iddaa siteleri bahis siteleri