C Vitamini için meyve ve Sebzelere muhtacız

Uzun yıllardır çevreyle dost ve uyumlu yaşayabilmek için sadece yeme içme değil, sağlıklı yeme içmenin gerekli olduğu gündemdeydi. Ama Covid salgını bize bu konunun önemini birçok kez hatırlattı.

+1
Haber albümü için resme tıklayın

C VİTAMİNİ İÇİN MEYVE VE SEBZELERE MUHTACIZ

Covid salgını ile birlikte Covidden korunma yolları ile ilgili olarak en çok konuşulan konu başlıkları arasında Sağlıklı beslenme ve sağlıklı gıda, Güçlü bağışıklık sistemi; Maske, Mesafe, Temizlikten sonra ilk sıraları aldı.

Uzun yıllardır çevreyle dost ve uyumlu yaşayabilmek için sadece yeme içme değil, sağlıklı yeme içmenin gerekli olduğu gündemdeydi. Ama Covid salgını bize bu konunun önemini birçok kez hatırlattı. Güçlü bağışıklık sistemine sahip olanların bu hastalığı daha az zararla atlattığını gösterdi. Gözler bağışıklık sistemini güçlendiren vücut mekanizmalarına ve bu mekanizmaları çalıştıran gıdalara yöneldi.

Vücudumuzun bağışıklık sistemini güçlendiren pekçok besin maddesi var. Bunların ortak noktası sahip oldukları vitamin ve mineral maddeler. Vitaminler içinde ilk sırayı C vitaminince zengin besinler alıyor. Bu durumda C vitamini yönünden neredeyse sebze ve meyvelerden başka kaynak yok.

Bu nedenle derginin 2. sayısında konu olarak C vitamini seçtik.

C vitamini bir fitobesin olarak kabul ediliyor. Aslında bitkiler vitaminleri kendilerini zararlı ve hastalıklara karşı korumaya yarayan savunma mekanizmaları için doğal olarak üretiyorlar. Yani ilk hedefleri kendilerini tüketenlere destek olmak değil. Bitkilerin bağışıklık mekanizmalarında yer alan tek vitamin C vitamini değildir. Meyve ve sebzelerdeki doğal renk maddelerinden klorofil (yapraklara ve meyveye yeşil rengi veren renk maddesi) fotosentez yapmak için kullanılıyor. Ayrıca meyve ve sebzelerde bulunan renk maddeleri (vitaminler ve antioksidanlar) çiçek ve meyvenin hayvanlar ve insanlar için albenisini artırıyor. Tozlaşmada rol alan böcekler çiçekleri bal özü almak için ziyaret ediyor. Tozlanmada rol alan arılar ve böcekler çiçek rengi ayırt edebiliyor. Balözü için çiçeği ziyaret ederken kanatlarına yapışan çiçek tozları ile çiçeğin dişi organının tozlanmasını sağlıyor. Sonuçta tükettiğimiz meyve ortaya çıkıyor. Renkli meyveli meyve ve sebzeler besleyici değer yönünden özellikle vitaminler yönünden daha zengin. Hem renkleri hem de besleyici değerleri nedeniyle hayvanlar ve insanlar için cezbedici. Meyvelerin ve sebzelerin tohumları da hayvan ve insanlar tarafından farklı ekolojilere götürülüyor. Böylece türün devamlılığı da sağlanmış oluyor.

Bitkilerin kendilerini koruma mekanizmalarının ürünleri insanlarda da bağışıklık sistemini güçlendiriyor ve hastalıklarla mücadele etme güçlerini artırıyor. Bu nedenle Covid döneminde hep C vitamini, D vitamini ve Çinko (Zn) takviyeli beslenme ve destek ilaçları öneriliyor.

VÜCUDUMUZ NE KADAR C VİTAMİNİ İSTİYOR?

Bitkilerin ürettikleri vitamin miktarı, insan vücudunun gereksinmesini kaşılayacak düzeyde. Yani biyolojik aktivitesi yüksek. Ancak unutulmaması gereken tek bir vitamini alarak bağışıklık sistemini güçlendirmenin mümkün olmadığıdır. Bu nedenle tek tip vitamin değil, vitamin komplekslerine gereksinmemiz var.

C vitamini suda eriyen, L-askorbik asit veya askorbik asit olarak bilinen, vücuda yeterinden fazla alınmasına gerek olmayan, fazla alınsa da vücutta depolanmayan, fazlalığı mide ağrısı ve ishale neden olan bir vitamindir. Yani vücut için ne kadar gerekirse o kadar alınmalıdır (Samur 2008).

ABD ve Kanada’da günlük olarak alınması gereken C vitamini miktarı 0-6 aylık çocuklarda 40 mg, 7-12 yaş grubunda 50 mg,1-3 yaş grubunda 15 mg, 4-8 yaş grubunda 25 mg’dır. 14-18 yaş grubunda erkeklerde 75 g iken kadınlarda 65 g, 19 yaş ve sonrası yetişkin kadınlar için 75 mg, yetişkin erkekler için 90 mg, gebe ve emzikli anneler için de 85-120 mg arasında değişir(MatthewandEck, 2018).

C VİTAMİNİNİ HANGİ BESİNLERDEN ALABİLİRİZ?

C vitamini gereksinmemizi karşılamak için sebze ve meyvelere bağımlıyız. Çünkü diğer gıda maddelerinde (et, süt ürünleri dahil) C vitamini yok. Olanlarda da iz miktarda. Oysa meyve ve sebzelerdeki C vitamini miktarı, vücudumuzun gereksinmesini karşılayacak düzeyde ve C vitamini alabileceğimiz sebze meyve seçeneklerimiz çok fazla. Dolayısıyla tek tip meyve ve sebze tüketmek yerine, salatalarını tercih etmek daha pratik. Unutmayın ki günde ½ çay fincanı sebze veya 1 orta boy meyveyi tükettiğinizde yeterli C vitaminini alabiliyorsunuz.Ülkemizde o kadar çok meyve ve sebze türü varkiC vitamini noksanlığı ile karşılaşmamamız beklenir. Yeterki insanlar besinlerdeki vitaminleri kaybetmeden tüketmeyi öğrensin.

Ülkemizde yetiştirilmekte olan sebzelerin 100 g’ında bulunan C vitamini miktarı 4-188,9 mg arasında değişmektedir. Meyvelerde ise bu değer 5-75,5 mg arasındadır (Anonim 2021). Çizelge 1’de sebze türleri, Çizelge 2’de de meyve türleri ve ürünleri, ülkemiz koşullarında yürütülen bir araştırmanın sonuçlarından yararlanılarak C vitamini yönünden sınıflandırılmıştır. Buna göre sebze türleri çok zengin, zengin, yeterli ve fakir olmak üzere 4 gruba ayrılırken, meyve türleri zengin, yeterli ve fakir şeklinde 3 gruba ayrılabilmiştir.

Çizelge 1. Türkiye’de yetiştirilen sebze türlerinin C vitamini miktarı (mg/100 g) yönünden sınıflandırılması (Anonim 2021’den yararlanılarak düzenlenmiştir)

*: Sınıflar sebzelerin sınıflandırılma sınır değerleri dikkate alınarak belirlenmiştir.

Çizelgeler incelendiğinde C vitamini gereksinmemizi doğal yollardan karşılayabileceğimiz 60’dan fazla sebze türü, 30’dan fazla meyve türü olduğu görülmektedir. C vitamini miktarı türe, üretimde kullanılan çeşide, ekolojik koşullara, bakım işlemlerine ve hasat dönemi ve şekline, hasat sonrasındaki muhafaza koşullarına ve pişirme ve değerlendirme şekillerine göre değişim gösterir. C vitaminince zengin veya yeterli türleri tüketirken, C vitaminin suda eriyen bir vitamin olduğunun ve vücuda çok miktarda alınsa bile depolanamayacağının da unutulmaması gerekiyor.

Prof. Dr. Ruhsar YANMAZ

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü-06110 /ANKARA

KAYNAKLAR

Anonim 2021. Ulusal Gıda KompozisyonVeri Tabanı. http://www.turkomp.gov.tr/food-maydanoz-263.

Matthew, G. andEck P. 2018. Dietary Vitamin C in HumanHealth.Advances in FoodandNutritionResearch, Volume 83.ISSN 1043-4526.https://doi.org/10.1016.

Samur G. 2008. Vitaminler Mineraller ve Sağlığımız. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 727, 27 s. ISBN : 978-975-590-243-2.

19 Haz 2021 - 00:17 - Sağlık


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi


Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?