C vitamini faydaları ve günlük tüketimi

Vitaminler vücudumuz için olmazsa olmazlarından. Eksikliği ağır tahribatlara yol açabiliyor. Uygun miktarlar ise bizi zinde tutuyor. Bilimsel Fitoterapi ve Aromaterapi Derneği (BİFAD) üyeleri C Vitamini'ni masaya yatırdı. Bugünkü yazarımız Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü'den Dr. Öğr. Üyesi Nursen BOLSOY.

Mikro besin ögeleri grubuna giren vitaminler, vücuda çok az miktarda alınmalarına rağmen etkileri çok önemli olan besin ögeleridir. Vitaminler yağda (A, D, E ve K) ve suda (B grubu ve C) çözünen (eriyen) vitaminler olarak iki grupta incelenmektedir (Anonim 2016).

C vitamini ( Askorbik asit), hücre dışı ve hücre içi sıvıda bulunan ve özellikle bağışıklık sisteminde çeşitli işlevleri yerine getiren ve suda çözünen bir antioksidandır (De la Fuente M, ve ark. 2020). C vitamini bağırsaklardan aktif taşınmayla emilmekte ve portal dolaşıma katılmakta, böbreklerden de geri emilebilmektedir (Yılmaz, 2010). Kandaki bağışıklık hücresi olan lökositlerde yüksek oranda yoğunlaşır ve vücudun savunma çalışmalarında hızla kullanıldığı için enfeksiyonlar ve stres sırasında azalır. Bağışıklık hücrelerinde bu vitaminin azalması, bu hücrelerin fonksiyonel kapasitesinin düşmesine neden olur (De la Fuente ve ark. 2020). Vücutta C vitamini ve D vitamini rezervlerinin düşük olması bağışıklık eksikliği ve daha yüksek enfeksiyon riski ile ilişkilidir. Viral hastalıklar, sepsis ve kritik hastalıklarda vücuttaki C vitamini rezervlerinin yükseltilmesi yararlı olmaktadır. Bir pilot çalışmada, COVID-19 YBÜ kritik hastaların çoğunda düşük serum C vitamini ve D vitamini seviyeleri bulunmuştur (Arvinte C. ve ark., 2020).

C vitamini, nitrik oksitin yıkımında ve LDL oksidayonunda görev almakta ve suda iyi çözünmesi nedeniyle trombosit birikimini engelleyebildiği ve tansiyon yükselmesini önleyebildiği ileri sürülmektedir. Vitamin C ve E, eritrositlerde diyabetik sorbitol birikimini, plazma ve eritrositlerde lipit peroksidasyonunu azaltır (Yılmaz, 2010).

Mükemmel bir sağlık için bağışıklık sisteminin yeterli olması gerekir. Bağışıklık fonksiyonları güçlü olan kişilerin daha uzun ömürlü oldukları belirtilmektedir (De la Fuente ve ark. 2020). Yaşlılık ve düşük C vitamini düzeyleri hastalanma için eşit risk faktörleri olarak kabul edilmektedir (Arvinte C. et al, 2020). Canlıların beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzları biyolojik yaşlanmayı etkilemektedir. Bireylerin yaşlanma oranları, yani her bireyin “biyolojik yaşı " farklılık gösterir. Yaşlanma sürecinin nasıl gerçekleştiğine dair birçok teori arasında, serbest radikal oksidasyon teorisi en yaygın kabul görenlerden biridir. (De la Fuente ve ark. 2020).

OKSİDATİF STRES NEDİR?

Biyolojik sistemlerde serbest radikaller ile bunlara karşı süpürücü etkiye sahip antioksidanlar arasındaki dengenin bozulması oksidatif stres olarak tanımlanır (Özcan ve ark., 2015). Oksidatif stres,bağışıklık sisteminin zararlı uyaranları tanıyıp, yok etme ve iyileşme sürecini başlattığı mekanizmadır. Vücudun tüm hücrelerini etkiler, ancak özellikle bağışıklık sistemi gibi vücudun iç denge sistemlerini daha çok etkiler. Eğer denge bozulur ve bağışıklık sistemi güçlü olmazsa, organizmanın oksidatif ve iltihaplanma durumunu ve dolayısıyla yaşlanma oranını etkileyebilir (De la Fuente ve ark. 2020). Oksidatif stres, başta kanser olmak üzere diyabet, kalp-damar ve nörolojik hastalıklar şle ateroskleroz ve inflamatuvar bozukluklar gibi birçok hastalığın oluşmasından sorumludur (Özcan ve ark., 2015).

Vücuttaki dengenin korunması ve bağışıklık sisteminin güçlü olması için bir antioksidan olan C vitamininin gıdalarla düzenli olarak alınması gereklidir. C vitamini, suda çözünür bir molekül olup fazlası vücuttan atılmaktadır. Bitki dokusunda dağınık olarak bulunur ve pişirme, çiğneme ya da sindirim işlemleriyle bozulabilir. Yararlanılabilirliği tüketilen miktar ve sindirilebilme derecesine göre değişir (Yılmaz, 2010).

Vücuttaki etkinliğini en üst düzeye çıkarmak için C vitamini için önerilen günlük alım; erkeklerde 85-90 mg/ gün, kadınlarda 75 mg/gün olarak tavsiye edilmektedir. Sigara içenlerin daha yüksek seviyelerde oksidatif stres ve hücresel hasar yaşama olasılığı olduğundan, her iki cinsiyet için sigara içenlerde bu miktara 35 mg ilave yapılması gerektiği vurgulamaktadır (Anonim 2010,

Yılmaz 2010; Krinsky 2000). Yaşlılar, hem yetersiz beslenme (bu eser elementlerin yetersiz alımı ile) hem de oksidatif stresin artmış olması nedeniyle ilave bir desteğe ihtiyaç duyabilirler (De la Fuente ve ark. 2020).

Ülkemizde yapılan çalışmalarda tüm yaş gruplarında toplamda vitamin ve mineral yetersizliği belirlenmiştir. C vitamini yetersizliği oranı %35,4 oranla en sık görülen sorunlar arasında yer almaktadır (Anonim 2010). Diyetle günlük vitamin alım oranı 15 yaş ve üstünde olan tüm bireylerde %45,1’inin C vitaminini önerilen dozların altında aldığı, %54.9’unun da C vitaminini önerilenin üzerinde aldığı belirlenmiştir (Anonim 2010). C vitamini kaynağı olarak tüketilen meyve ve sebzelerin olgunluk dönemi, hasat zamanı, depolama şartları ve süresi, tüketim öncesi pişirme vb işlemler C vitamini içeriğini etkilemektedir (Yılmaz 2010).

Dr. Öğr. Üyesi Nursen BOLSOY

 Manisa Celal Bayar Üniversitesi 

Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü

 ****

KAYNAKLAR

Anonim 2010. Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA): Beslenme Durumu ve Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi Sonuç Raporu. Türkiye Sağlık Bakanlığı Yayın No: 931, sayfa sayısı??

Anonim 2016. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER)-2015 (2016), T.C. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1031, Ankara, http://beslenme.gov.tr

Arvinte C, Singh M, Paul E. Marik P. E. 2020. Serum Levels of Vitamin C and Vitamin D in a Cohort of Critically Ill COVID-19 Patients of a North American Community Hospital Intensive Care Unit in May 2020: A Pilot Study, Med Drug Discov. 8: 100064. doi: 10.1016/j.medidd.2020.100064

De la Fuente M, Sáncheza C, Vallejoa C, Díaz-Del Cerroa E, Arnalichb F, Hernanzc A. 2020. Vitamin C and vitamin C plus E improve the immune function in the elderly, Experimental Gerontology, 142, 111-118.

Krinsky N. I, 2000. Dietary Reference Intakes For Vitamin C, Vitamin E, Selenium, and Carotenoids, The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine.

Özcan O, Erdal H, Çakırca G, Yönden Z. (2015). Oksidatif stres ve hücre içi lipit, protein ve DNA yapıları üzerine etkileri, Journal of Clinical and Experimental Investigations, 6 (3): 331-336, doi: 10.5799/ahinjs.01.2015.03.0545

Yılmaz İ. 2010. Antioksidan İçeren Bazı Gıdalar ve Oksidatif Stres, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 17 (2) 143-153.

13 Haz 2021 - 17:08 - Yaşam


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi


Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?