Pandemi Tüketici Mahkemeleri'ni nasıl etkileyecek

Covid-19 salgını nedeniyle eve sipariş verme oranı %192 arttı. Mesafeli satış avantajlı olsa da tüketici aleyhine sonuç doğurabiliyor. İzmir 2.Tüketici Mahkemesi Hakimi Feryal Atay, coronavirüs sonrası, tüketici davalarında artış olacağını dile getirdi.

İzmir 2.Tüketici Mahkemesi Hakimi Feryal Atay, coronavirüs sonrası, tüketici davalarında artış olacağını dile getirdi. 

Hakim, Atay sosyal medya hesabından şu paylaşımı yaptı.

Covid 19, hayatımızı tamamen değiştirecek gibi görünüyor. Ama değişimin şimdiden gerçekleştiği yerlerin başında Tüketici davranışları geliyor. Önümüzdeki süreçte Tüketici sorunlarının yoğunlaşacağını ve Tüketici mahkemelerinin yoğun başvurularla karşı karşıya kalacağını tahmin etmek güç değil. Aşadaki yazıyı hem muhtemel sorunları hem de çözüm alanlarını tartışmaya açmak üzere yazdım. Tartışmanın genişlemesi dileğiyle...

CORONA SALGINI VE TÜKETİCİ HUKUKU

Yüzyılın salgını Corona Virüs ( Covid-19), dünya genelinde büyük bir korku-kaygıya yol açarken, hepimizin bundan sonraki hayatının ekonomik, kültürel ve sosyal olarak ciddi ve geri dönülmez şekilde etkileneceğini tahmin etmek güç değil. Hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağı, en azından son yirmi-otuz yıldır yükselen dijitalleşme eğiliminin en üst safhasına geldiğimize dair tezler gittikçe güç kazanıyor.
 

Buradan baktığımızda alışveriş davranışları ve satıcı-sağlayıcı-alıcı tüketici ilişkilerinin bu değişimden en çok etkilenecek bir sosyal alan olduğunu-olacağını kabul etmek gerekiyor. Her insanın tüketici olduğu ve satın alma gücüne göre günlük bir çok şeyi tükettiği gerçeğinden hareketle yaşanan Covid-19 salgını nedeniyle tüketici davranışları, tüketici hakları, tüketici işlemleri, tüketicinin korunması artık çok daha önemli hale gelmiştir. Dahası bu konudaki çekişme ve anlaşmazlıkların giderek çoğalacağı ve tüketici mahkemelerinin yeni Covid-19 günlerinde “asli” bir mahkeme haline geleceğini söylemek de kehanet sayılmayacaktır. Şimdi burada amacım yukarıdaki tespitlerle hareketle pandeminin tüketicileri nasıl etkilediğine, tüketici davranışlarının nasıl değişeceğine ve ne gibi çözümler üretilebileceğine yönelik tartışma açmaktır.

 Tüketicinin Yeni Döneme Hazırlanması

 Tüketici bir malı veya hizmeti özel amaçla satın alan, kullanan kişi olup istek ve ihtiyaçlarını seçerken gerek bireysel gerekse sosyal açıdan birçok faktörün etkisi altındadır. Küresel salgının en sancılı döneminden geçtiğimiz bu süreçte daima davranışsal tutumlar sergileyen tüketicinin davranışlarının değiştiğine şahit olmaktayız. Covid-19 salgını tüketiciyi psikolojik ve kişisel olarak etkilerken, yeni yaşam algısının şekillenmesiyle tüketici davranışlarını ve alışkanlıklarını ciddi şekilde değiştirmektedir. Yapılan araştırmalarda bir çoğumuzun olumlu kabul edebileceği sonuçlar ortaya çıkmıştır. Alışveriş dürtülerinin dizginlendiği/dizginleneceği, lüks tüketimin azaldığı/azalacağı sonuçlarına ulaşıldığı bildirilmiştir.

Uzaktan Alışverişin Yükselişi

Covid-19’un tüketici davranışlarını öngörülmeyecek şekilde değiştirdiği, bundan sonra da değişimin devam edeceği tahmin edilebilir. Şimdi burada pandemi süreci ve sonrasında gerçekleşebilecek tüketici işlemlerini örneklemeye çalışacağım. İlk olarak tüketici işleminin esası olan satın alma süreci büyük oranda değişmekte, alışveriş işlemi internet üzerinden yapılmaktadır. Uzun bir süre Corona Virüsten korunmak için sosyal mesafeye dikkat edecek tüketiciler yüzlerinde maske, ellerinde eldivenle yaşadıkları korku ve kaygıyı azaltmak için alışveriş alışkanlıklarını değiştirmiş, internet üzerinden yapılan satış (mesafeli satış) hayatımızın tam ortasına yerleşmiştir. Tüketici davranışlarını araştıran, kurumsal pazar araştırması ve danışmanlık alanında çalışan bir şirketin verilerine göre Türkiye’de ilk Corona vakasının açıklanmasından itibaren üç haftada eve şipariş verme oranı %192 artmıştır. Önceden mağazadan deneyerek kalitesi kontrol edilerek alınan ürünleri, şimdi bilgisayar ve telefondan alıyoruz. Mesafeli satış avantajlı olsa da tüketici aleyhine sonuç doğurabilir. Uzaktan iletişim yoluyla tüketici sözleşme konusu (mal veya hizmet) hakkında yeterli bilgiye sahip olmadan piyasada bulunan aynı türden mal ve hizmetle karşılaştırma yapmadan satın almakta, hemen ödeme yapmaktadır. Ayrıca tüm tüketici davranışları teknoloji vasıtasıyla kontrol altına alınabilecek, satın alma iradesi şekillendirebilecek, harcama alışkanlıkları satıcı-sağlayıcılar tarafından belirlenerek tüketicilerin satın alma iradelerinin etkilenmesi söz konusu olabilecektir. İnternet üzerinden yapılan işlemler risk de barındırmaktadır. Çin’de Corona Virüs sonrası dolandırıcıların tüketicileri internet ve telefon ağına düşürerek haksız kazanç sağladıkları haberi üzerine tüketici başvuru merkezi onursal başkanı tarafından tüketiciler uyarılmış; salgını fırsat bilen dolandırıcıların insanların ilgi duyduğu ve satın almak istediği konularla ilgili web sayfası üzerinden ilanlar vererek kredi kartı bilgilerini öğrendiği ve bu şekilde banka hesaplarının boşaltıldığını ifade etmiştir.

Kredi Kartında Kodlu Ödemelere Doğru

Hayatın genelde evde geçeceği, pandemi korkusu nedeniyle uzaktan eğitim ve çalışma uygulamalarının kalıcı hale geleceği, buna bağlı olarak da internet kullanımın da büyük artış gerçekleşeceği dillendirilmektedir. Tüm vakitlerini internete bağlı olarak geçiren tüketiciler için abonelik sözleşmelerinin çok önemli hale geleceği öngörülebilir. 
Çin’de para kullanma olayına son verildiği, ödemelerin telefona gönderilen kod ile yapıldığına yönelik bilgiler gelmekte olup bizde de benzer uygulamalara geçileceği kredi kartını daha yoğun olarak kullanılacağına dair ipucuları vardır. Hatta sosyal mesafeyi minimuma indirmek için temassız kredi kartlarına talep artmıştır. Şu anda TBMM’ye sunulan 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanun’unda değişiklik yapılmasını öngeren yasa teklifiyle bankacılık ve kredi kartı işlemlerinin bilişim veya haberleşme cihazı üzerinden bankaya gitmeden gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Yakın zamanda bankacılık sisteminin değişeceği ve nakit paranın mümkün olduğunca kullanılmayacağı söylenebilir.
Corona Virüse tüketicilerin verdiği reaksiyon gelecekte tüketici davranışlarına ipucu vermektedir. Ulaşımdan örnek vermek gerekirse bulaşın engellenmesi için otobüs ve uçaklarda mesafe ve koltuk ayarlamaları yapılması zorunlu hale getirilecek, yapılmadığı takdirde belki de virüs tehdidine uğradığı iddiasıyla Corona Virüs davaları açılabilecektir. 

Küresel pandemi nedeniyle birçok ülkede sokağa çıkma yasağı uygulanmakta, ülkeler ve şehirler arası sınırlar kapatılmakta, insan tarihte hiç olmadığı kadar izole yaşamaktadır. Pandemi nedeniyle tüketicilerin ücretini ödediği hizmeti alamamalarından kaynaklı uyuşmazlıkların çıkacağı, özellikle paket tur, organizasyon sözleşmelerinin etkileneceği durumlar ortaya çıkacaktır.

Olağanüstü bir dönemden geçildiği, salgının mücbir sebep olduğu, satıcı/sağlayıcının edimini ifa edememesi nedeniyle tüketicinin iptal hakkı doğacağı açıktır. Bu nedenle pandemi sonrası için acil önlemler alınması ve pandemiye özgü düzenlemeler yapılması, uyuşmazlıkların çözülmesine yardımcı olacaktır.

Tüketici hukukun yegane amacı, tüketicinin korunmasıdır. Tüketicinin korunması tüketim toplumu olduğumuz gerçeğinin sonucu olarak hukuk politikasının en önemli konularından biridir. Satıcı ve sağlayıcının ekonomik, teknik ve hukuki üstünlüğüne karşı zayıf ve savunmasız tüketici korunmalıdır. Ünlü akademisyen Ferrier Didier’in dediği gibi “ Zayıf ve güçlü arasında özgürlük, ezendir; hukuk ise özgürleştirendir.” Covid-19 pandemisiyle gerçek üstü bir döneme tanıklık ediyoruz. Gerçek bir kriz yaşıyoruz. Krizden etkilenen tüketiciler için yeni dönemin yeni ilişkilerinin yaratacağı sorunlar iyi tespit edilmeli, hem yasal çerceve yeniden belirlenmeli hem de doğan uyuşmazlıklar konusunda mahkemelerin daha sağlıklı içtihatlar yaratabilmesine ilişkin tartışmalar yapılmalıdır.

23 Nis 2020 - 23:31 - Ekonomi


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haber Hürriyeti editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber Hürriyeti değil haberi geçen ajanstır.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi


Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?