AKILLI DELİ OLMAMANIN PÜF NOKTASI

Akıl ve ruh sağlığı insanın tarihi kadar eski.

Bu yazı dizisinin adı Perşembenin

Püf Noktası. 10 Ekim Perşembe de

yani bugün Dünya Ruh Sağlığı Günü.

“Akıl sağlığını korumanın püf

noktası” böylece bu “Perşembenin

Püf Noktası” konusu oldu.

Dünya Ruh Sağlığı Günü üstüne

alınan herkese kutlu olsun…

Akıl ve ruh sağlığı insanın tarihi kadar

eski. “Nereden başlanır”ı düşünürken

Gazeteci mesai arkadaşım ve şimdi

diş hekimim Kadir Demirel’in yıllar

önce söylediği sözü anımsadım:

“Akvaryumlardaki balıklarla kentlerdeki

köpekler sinir hastası.”.

Her hayvan gibi beslenme ve üreme içgüdüleriyle yaşayan

balıkta ve köpekte ne siniri olabilir ki?

Yaşam alanları doğa. Yaşam alanlarından koparıyoruz.

Özgürlüklerini kısıtlıyoruz. Kırsaldaki köpekte, denizdeki

balıkta sinir minir arama; yok.

Sinirlerimizin zıplamasının nedenleri daha çok ve insana özgü.

Neden mi?

Evrimsel olarak insanların da yaşam alanı bulamaması veya

engellenmesi ve kendisine, gereksinmelerine yabancılaşması

sinirlerini zorlar, bozar.

Psikiyatr Özcan Köknel İBB’nin kuruluşu İSTON’un Uluslararası

Şehir Mobilyaları Acık Oturumu’nda Vandalizm konusunda

şunu vurgulamıştı;

“Sözgelimi 3 odalı evde sekiz kişi yaşıyor. Evde kim nereye baksa sekiz

kişi. Davranışları, özgürlükleri kısıtlanır. Birey kendisini ifade edemez.

Bu ise dışarıda sokağa da zarar vermeye dönüşebilir.”.

Ve konuyu sorgulamaya başlarken Psikolog Ufuk Aksü iki küçük sözcüklük

not düştü belleğime. (Bu kısa açıklamanın sonlarında o iki küçük sözcük var.).

Ve üç anımı kaynaklarla destekleyince açıldı kapı Ali Baba’nın

“açıl susam açıl” dediği gibi. Haydi gelin… Şu mağarayı gezelim…

Bakın şurada dört tablo var. Mağaranın paha biçilemez dört tablosu.

Okuyalım altlarındaki yazıları:

Beslenmek, üremek, barınmak, bilgi. İlk ikisine temel içgüdü de deniyor.

Dört içtepimizi yaşadığımız çevrenin kültürel düzeyi belirliyor.

Diyeceğim o ki, yumurtadan çıkmış gibi kalamıyoruz…

Çünkü dış dünya, çevremizden büyük. Her saniye bilgi bombardımanı…

O bilgiler dört içtepimize, tablolarımıza eklenen yeni fırça darbeleri…

Amma.. O fırça darbelerinde tabloya uygun olmayan renkler yani

bilgiler, durumlar varsa bunalımlarımıza yol açabilir.

Dünyaya yabancılaştık mı? Anlamak için karanlığımızdan çıkmalıyız.

Anlayamazsak kendimize de yabancılaşabiliriz.

Neden mi?

Yeniyi anlayamamak sinirlerimizi bozabilir. İçtepilerimizin yeterince

karşılanmaması ve kendimizi yani içtepilerimizi ifade edememek de

sinirlerimizi zorlar…

Akvaryumdaki balık, sokaktaki “hav hav” gibi özgürlük alanımız kısıtlanmıştır…

Edindiğimiz bilgilerle yeni durum, aklımızla zihnimizdekilerle çelişiyordur…

Neden mi?

Akıl sözcüğünü, TDK sözlüğü şöyle açıklıyor:

Yaşananları, öğrenilen konuları, bunların geçmişle ilişkisini

bilinçli olarak zihinde saklama gücü, dağarcık, akıl, hafıza, zihin.

Akıl bellek. USB de bellek. Beynimiz, bilgilerin toplandığı donanım.

Görgü, gelenek, mesleki eğitim donanıma işlenen yazılım.

Yazılım bireysel kültürümüz; zihniyetimizi oluşturur. Zihniyet

dünyaya açılan penceremiz. Yeni durumun, bilginin zihniyetimizle

uyumuna bakarız. Uyuşuyor çelişmiyorsa, akıl sağlığımızın

yerinde olduğunu düşünebiliriz.

Bu akıl sağlığımız yakın çevremizdekilerle de uyumludur. Bilgilerimizin

ve çevremizin dışına çıktığımızda dünya gerçeğiyle uyuşmadığımızı anlarsak…

Ya da kişilerle anlaşamayıp didişiyorsak…

Gerçeklerle kişilerle çelişki yaşamak tepkilerimizdir.

Bildiklerimize yabancılaşmış olabiliriz. Ve tepkilerimiz doğaldır.

Tepkisiz kalırsak da akıl ve ruh sağlığımızda sorun var demektir.

Ancak tepkilerimiz böyle mi olmalı?

Ne var ki, aşırı tepkilerle durumu daha da kötüleştirebiliriz.

Kendimizi çevreden soyutlamaktan, saldırganlaşmaya kadar

değişik adlarla tanımlanan hastalıklara rahatsızlıklara yakalanabiliriz…

Anksiyete, panik atak, agorafobi, toplumsal fobiler, depresyon, kişilik

bozuklukları, yoğun iş gerginliği, yaşama küsme gibi…

Ve sorun olarak gördüğümüz, aklımızın almadığı ne olursa

olsun hiç tepki göstermemek ve susmak da bunalıma götürebilir…

“Aklım havsalam almıyor” yani “bildiklerime zihniyetime aykırı” diye hemen

şaşırsak da anında ve düşünmeden tepki mi verelim?

Oysa “Akıl ve Ruh Sağlığı Kalesi” komutanlarından Psikolog Ufuk Aksü

yaşama küsme veya aşırı tepkilerimizi engellememiz için (sözünü ettiğim

iki sözcüklük) “etkin ve güvenilir korunma yöntemi” öneriyor:

“Takma kafana!”.

Ya tepkilerimiz kaynağından çözümlenmesi gereken cinstense…

Yani tepkilerimize neden olan sorunu kaynağından çözmek gerekiyorsa…

Aklımızın başımıza geç gelmemesi için…

…tepkilerimizi gürültülü biçimde göstermenin çözüm olmadığını bilelim.

Tersine sakin olmalıyız. Tepkimizi çözümler aramakla gösterebiliriz…

Sonuç olarak;

Sakin kalıp duruma çözümler aramak

akıl sağlığını korumanın püf noktasıdır

Bitirirken;

Psikolog Ufuk Aksü ablamızın şu sözünü hiç unutmayalım;

“Akıl ve ruh sağlığımızın yedek parçası yok. Onarılamaz. Bozmadan kullanın.”.

Murat Tepebaşılı

***

KAYNAKLAR:

https://www.yenisafak.com/hayat/ruh-sagligimizi-nasil-koruruz-

https://indigodergisi.com/2017/04/is-yerinde-akil-sagligini-korumak/

https://gq.com.tr/hayat-rehberi/akil-sagliginizi-korumak-icin-20-oneri

http://www.psikoterapist.com.tr/makaledetay-42-ruh-sagligi-nasil-bozulur.html

http://www.hurriyet.com.tr/ruh-sagligini-bulmanin-ve-korumanin-yollari-25871705

https://www.medikalakademi.com.tr/ruh-sagligini-korumak-guclendirmek-icin-oneriler/

https://www.3dmadmax.com/yasam_tarzi/isyerinde-akil-sagligini-korumak-icin-10-adim/

https://www.cnnturk.com/saglik/ruh-sagliginizi-10-adimda-korumanin-yolu?page=72332467

https://www.boxerdergisi.com.tr/ozel-onemli-belirli-gun-ve-haftalar/dunya-ruh-sagligi-gunu-2019

09 Ekim 2019 - Gündem


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.



İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi


Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?