HAK VERİLMEZ ALINIR

Tarihte bugün. Kadınlara seçme seçilme hakkını erkekler mi verdi, yoksa onlar söke söke mi aldı? Türkiye'de ilk siyasi partiyi kadınların kurduğunu biliyor musunuz?

Tarih5 Aralık 1934.
Türkiye Büyük Millet MeclisiTürk kadınına seçme ve seçilme hakkı tanıyan yasayı onayladı.
Türkiye’de kadınlar artık milletvekili seçimlerinde oy kullanabilecek, aday olabilecekti.
O çağa göre çok önemli bir karardı..
O tarihte dünyada sadece 25 ülkede kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmişti.
Avrupa’da bile Fransa dahil bir çok ülkede kadınlara bu hak tanınmamıştı.
Hele hele müslüman ülkelerde bırakın oy kullanmayı, kadın evden çıkamıyordu.
Peki, Türkiye’de kadınlar bu hakkı nasıl kazandı?
Erkekler mi onlara bağışladı?Yoksa kadınlar mı söke söke aldı?

*. *. *

Tarih15 Haziran 1923‘tü..
Kurtuluş Savaşı bitmiş ama cumhuriyet henüz kurulmamıştı.
Dönemin aydınlarından yazar ve öğretmenNezihe Muhiddinbaşkanlığında bir siyasi parti kuruldu.
Adı,“Kadınlar Halk Fırkası”ydı.
Bu Türkiye’nin ilk siyasi partisiydi.
Çünkü dahaCumhuriyet Halk Fırkası(Partisi) bile kurulmamıştı..
Kadınlar Halk Fırkasıkuruluş bildirisindeMustafa Kemal’in devrimlerine bağlı olduğunu belirtiyor ve kadınlara siyasal hak istiyordu.

İçişleri Bakanlığına verilen dilekçede savaş durumunda kadınların askerlik yapması gerektiği de öngörülüyordu.
Ancak kadınların bu isteği tepki gördü.
Özellikle gazeteler yorumlarla, karikatürlerle kadınları alaya aldı.
İçişleri Bakanlığı 8 ay beklettiği dilekçeyi Osmanlı’dan kalma seçim yasasına aykırı olduğu gerekçesiyle geri çevirdi.
Bunun üzerine7 Şubat 1924‘teNezihe Muhiddinve arkadaşlarıKadınlar Halk FırkasıyerineTürk Kadınlar Birliği‘ni kurdu.
Birlik programına “Siyasetle ilgimiz yoktur” maddesini õzellikle koyarak amaçlarını şöyle açıkladı.
“Kadınlığı düşünsel ve toplumsal alanlarda yükselterek çağdaş ve gelişmiş bir yere eriştirmek”

*. *. *

Parti kurmalarına izin verilmeyen kadınlar rahat durmuyordu.
Mitingler yapıyor, camilerde toplanıyor ve siyasal haklar elde etmenin mücadelesini veriyorlardı.
Zamanla yurt geneline yayılıp,Denizli, Aydın, AfyonveDiyarbakır’da şubeler açmışlardı.
1925yılında İstanbul’da bir milletvekili boşluğu vardı.
Türk Kadınlar Birliği seçme seçilme hakkı olmamasına rağmen o boşalan koltuğun bir kadınla doldurulması için meclise dilekçe verdi.
Bu girişim de büyük tepki topladı.
Cumhuriyet Gazetesi’nde konuyla ilgili yorumdaYunus Nadi,“Türkiye’nin hayatında çok mühim meseleler mevcut olduğu bir zamanda hanımlarımızın mebusluk propagandası veya reklamı ile meşgul olmaları pek ciddiyetsiz”diyordu.

Gazeteler haberlerle , karikatürlerle kadınların bu istekleriyle alaya devam ediyordu.

*. *. *

Tarih21 Haziran 1927idi.Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Askerlik Kanunu görüşülüyordu.
Giresun milletvekili Hakkı Tarık bey, kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi gerektiğini söyleyince, İçişleri Bakanı Recep Bey “Kadınlar Türk vatanıyla bu denli ilgili iseler önce askerlik yapsınlar”diyordu..
Mücadeleden vazgeçmeyen Türk Kadınlar Birliği , Kadın Yolu isminde bir dergiyle sesini daha gür çıkarmaya başladı.
DergideEnver Behnan, Yaşar Nabi ve Fahrettin Kerimgibi dönemin kadın hakları savunucusu erkek de yazıyordu.
Türk Kadınlar Birliği,1926’daCumhuriyetHalkPartisine üye olmak için başvuruda bulundu.
Ancak cevap olumsuzdu.
Kendilerine “kadınların hayır işleri ile uğraşmasının daha doğru olacağı” söylendi.
Kadın Yolu Dergisi ısrarlı yayınlarıyla siyasi iktidar üzerinde etkili olmaya başlamıştı.

1927yılındaNezihe Muhiddinhakkında kongrede usulsüzlük ve hesaplarda yolsuzluk yaptığı iddiasıyla davalar açıldı.
Gazetelerde yoğun bir itibarsızlaştırma kampanyasıylaNezihe Muhiddinbirlikten uzaklaştırıldı..
Yerine gelenKadınlar Birliği’nin yeni başkanıLatife Bekir, kadınların siyasi hakları ile meşgul olmayacağını açıklarken, “Biz Nezihe Hanım gibi hayaller peşinde koşacak değiliz.” dedi.
AncakNezihe Muhiddin‘in başlattığı kadın hareketi1930yılında meyvesini verdi..
O yıl kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındı.
Kadınlar Birliğide11 Nisan’daSultanahmet Meydanında bu karara teşekkür mitingi yaptı.
Ardından Cumhuriyetin 10. yılı şerefine kadınlara köy yönetimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındı.
Artık sırada kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi kalmıştı.

Ve5 Aralık 1934tarihinde kadınlara milletvekili seçme seçilme hakkı verildi..
Türkiye Büyük Millet Meclisi‘nde yapılan oylamada258olumlu,53çekimser ve6boş oy kullanılmıştı.
8 Şubat 1935tarihinde yapılan genel seçimlerinde17kadın milletvekili Meclis’e girdi.
Ardından yapılan ara seçimlerde de bir tane daha kadın milletvekili seçildi ve sayı 18’e ulaştı.
Türkiye’de kadınlar yıllar süren bir mücadele sonunda siyasi haklarını elde ettiler.
Ve bir tarihi gerçeğin altını çizdiler.
“Hak verilmez, alınır”

NOT:KadınHalk Partisini ve Türk Kadınlar Birliğini kuranNezihe Muhiddinhakkında çıkarılan iddialar ispatlanamadı. Ancak mahkemelerden af kanunu ile kurtuldu. Tüm kişisel itibarı elinden alınmış biri olarak kabuğuna çekildi. Roman yazdı.. Yıllarca adını kimse anmadı ve 1954’te vefat etti.

04 Aralık 2018 - Gündem


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi


Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?