40 PARALIK ADAMLAR

İki öğrenciyi yaralayan  polis memuru Hüseyin Efendiise, "Silahım kendiliğinden ateş aldı" deyince, hapisten kurtuldu ama meslekten el çektirildi. Bugün öğrenciler toplu ulaşım araçlarına yarım biletle biniyorsa, bu 1924 yılındaki o "40 Paralık adamlar"ın sayesindedir..

Toplumumuzda çok kullanılan bir sözdür.
“Kaç paralık adam ki”
Sanki adamlığın ölçü birimi paraymış gibi.
Parası olana beyefendi denir.
Parası olmayan adam bile değildir.
Yaşlılar daha iyi bilir.
Eskiden öğrenciler de parayla değerlendirildi.
“40 paralık adamlar”denilirdi.
Eylem yapan, hakkını arayan öğrencinin genel adıydı bu.
“40 paralık adamlar”
Peki, neden 10, 20, 30 değil de, 40 paralık adamdı öğrenciler?.

*. *. *

Tarih;Teşrinisani 1924‘tü.
Yani1924yılının Kasım ayı.
Bundan tam 90 yıl önce.
İstanbul‘da tramvay şehir ulaşımıKonstantinopol isimli birBelçikaşirketine aitti.
Cumhuriyet kurulduktan sonra yabancı şirketlerle masaya oturulmuş ve sözleşmeye bazı şartlar konmuştu.
Bu şartlardan birine gö

re öğrenciler kimliklerini göstermek şartıyla yarı fiyatına tramvaya binecekti.
BelçikaşirketiTürkiye Cumhuriyetidevletinin tüm şartlarını kabul etti..
Tramvayda tam bilet80 para, öğrenci40 paraydı.
Ancak Osmanlı döneminde her istediği yapılan Belçika şirketi sorun çıkarıyordu.
Öğrencilerden de tam bilet parası, yani 80 para istiyordu.
15 Kasım 1924‘te Tıp Fakültesi öğrencileri örgütlendi.
İstanbul‘un tüm duraklarında tramvaya binecekler ve40 paraödeyeceklerdi.
Harbiye durağından binen bir grup öğrenci40 paraverince biletci kabul etmedi ve tramvayda olaylar çıktı.
Kavganın büyümesi üzerine vatman tramvayı durdurdu.
Olay yerine yetişen şirket işçileri ile öğrenciler arasında arbade yaşandı.
Yoldan geçen bazı vatandaşlar da hakkını arayan öğrencilere tepki gösteriyordu.
“Ne olacak, bunlar 40 paralık adamlar”
Bir anda iki el silah sesi duyuldu ve iki öğrenci vurularak yaralandı.
Silahı ateşleyen polis Harbiye karakolunua sığınarak linçten zor kurtuldu.

*. *. *

Ertesi günİstanbul’daki tüm üniversite öğrencileri ayaklanmıştı.
BelçikaşirketininBeyoğlu’ndakiMetrohan‘da bulunan merkezini basıp herşeyi talan ettiler.
Şirket yetkilileri canlarını zor kurtarıpSirkeci‘de bulunanSansaryanhan‘dakiİstanbul Emniyet Müdürlüğü‘ne sığındı.
Polisin ve şirket yetkililerinin tüm girişimlerine ve sözlerine rağmen olaylar 3-4 gün yatışmadı.

Sonunda21 Kasım 1924‘te, yani 94 yıl önce bugünKonstantinopolşirketi pes etti.
Artık öğrenciler her yerde tramvaya 40 paraya binecekti.
Bu, Cumhuriyetin ilk toplu öğrenci eylemiydi ve başarıyla sonuçlanmıştı.
İki öğrenciyi yaralayan polis memuruHüseyin Efendiise,“Silahım kendiliğinden ateş aldı”deyince, hapisten kurtuldu ama meslekten el çektirildi.
Bugün öğrenciler toplu ulaşım araçlarına yarım biletle biniyorsa, bu 1924 yılındaki o “40 Paralık adamlar”ın sayesindedir..
Eskilerin öğrencilere“40 paralık adamlar”demesinin nedeni de budur.

*. *. *

Aradan tam 94 yıl geçti.
Bugün üniversite öğrencileri böyle bir eylem yapsa düşünün neler olur?
Biber gazı, toma suyu ve plastik mermi.
Onlarca yaralı, belki de ölü.
…Ve gazetelerde“Vandallar”manşetleri.
‘Demokrasimiz ileri gidiyor’diyen kimdi?

22 Kasım 2018 - Gündem


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber Hürriyeti Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber Hürriyeti hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

01

G - Sayın Kaya bana yeni bir şey öğrettiniz. malum öğrenmenin yaşı yok, Teşekkür ederim…

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 22 Kasım 13:40

İZMİR MARKALARI

Şehir Markaları arasındaki yerinizi alın, fırsatı kaçırmayın

+90 (232) 246 82 46
Reklam bilgi


Anket 2019’un en başarılı belediye başkanı sizce hangisiydi?