Son Dakika
21 Ağustos 2019 Çarşamba
”

Alzheimerli hastalara asla söylenmeyecekler

Alzheimer’i ve Alzheimerli hastaları anlamak 16. Bölüm

26 Temmuz 2019 Cuma, 13:58

Alzheimer’a veya demansı yaşayan birisine her zaman doğruları anlatmak, çoğu kez onları üzecek veya incitecektir. Gerçekliklerine adım atmak ve onlar gibi düşünmek, hasta kişileri gereksiz acı ve sıkıntıdan kurtarmak için kullanabileceğiniz bir tekniktir.

Duygularını doğrulamak ve güvenceye almak için gerçek olmayanları kullanmanın gerekli olduğu durumlarda bu imkandan yararlanın.

Alzheimer’daki bir kişiyle ilgili olarak, izlenecek çok sayıda kural var. İlk başta hastaya temel olarak söylenmeyecek  beş adet konu şunlar.

1) Herhangi bir konu hakkında yanlış düşündüğünü  söyleme,

2) Tartışma,

3) Bir şey hatırlayıp hatırlamadıklarını sorma

4) Eşlerinin, ebeveynlerinin veya sevilen birinin öldüğünü hatırlatma.

5) Onları üzecek konuları açmayın.

Herhani bir konu hakkında yanlış düşündüğünü söyleme:  Hasta kişi yanlış bir şey söylerse, ona aykırı davranmamak ya da düzeltmemek en iyisidir. Bu en iyi çözümdür. Bir hata yaptıkları onlara hissettirilirse   kendilerini kötü hissederler.  Hatalarını anlamadılarsa, düzeltmek onları utandırabilir veya başkaları içinde bu konu  rahatsız edici olabilir.

Tartışma: Demansı olan biriyle tartışmak asla iyi bir fikir değildir. Her şeyden önce, kazanamazsın. İkincisi, muhtemelen onları üzecek hatta kızdıracaktır. Öyle bir ortam oluşmaya başladıysa  konuyu değiştirin. Dikkatlerini  çekecek hoş bir konuya yönlendirin.  Bu şekilde davranırsanız anlaşmazlık hakkındaki her şeyi unutacaktır.

Bir şey hatırlayıp hatırlamadığını sorma: Alzheimer’lı bir kişiyle konuşurken, bir kişiyi veya olayı hatırlayıp hatırlamadıklarını sorma. “Öğle yemeğinde ne yedin?” “Bu sabah ne yaptın?” “Geçen hafta ziyaret ettiğimde getirdiğim dergiyi hatırlıyor musun?”“Bu kişiyi  hatırlıyor musun? ‘’Tabii ki hatırlamıyorlar. Aksi takdirde, bunama teşhisi konmazdı. Hatırlamazlarsa, onları utandırabilir veya hayal kırıklığına uğratabilir. Şu şekilde yaklaşırsanız onun çok hoşuna gider “En son burada olduğumda  birlikte  kurabiye yaptığımızı hatırlıyorum. Çok lezzetliydi.” “Ne içmek istersiniz?” Yerine, “Çay veya kahve ister misiniz?” Veya daha basit bir şekilde “Bir bardak çay ister misiniz?” diye sorabilirsiniz.

Sevdiği bir kişinin öldüğünü hatırlatmayın: Demans hastalarının vefat etmiş eşlerinin, ebeveynlerinin veya sevilen birinin hala hayatta olduğuna inanmaları nadir değildir. Kişinin ziyarete gelmediği için kafaları karışmış veya incinmiş olabilir. Onlara, kişinin öldüğünü bildirirseniz, ona inanmayabilir ve size kızabilirler. Size inanıyorlarsa, muhtemelen haberler yüzünden çok üzüleceklerdir. Dahası, yakında söylediklerinizi unutacak ve sevdiklerinin hala hayatta olduğuna inanmaya devam edecekler. Bu kılavuzun bir istisnası, kişinin gitmiş olup olmadığını sormalarıdır. Öyleyse, yakında unutacak olsalar bile, onlara dürüst bir cevap vermek akıllıca olur ve sonra konuyu hemen değiştirerek ilgisini çekecek bir olaydan bahsederek  konuşmaya  devam edin.

Onları üzecek konular açmayın:  Cevabını bildiğiniz konuları açmayın.  Demansla yaşayan birisinin anısını denemek ve dürtmek cazip gelse de, bu tür bir soru genellikle kaybedilen hatıraların hatırlatmasıdır. Bu sinir bozucu veya acı verici bir deneyim olabilir ve aynı zamanda beyni bu şekilde eğitmenin birisinin anılara tutunmasına yardımcı olacağına dair bir kanıt yoktur. Bu, geçmiş hakkında konuşmaktan kaçınmanız gerektiği anlamına gelmez, ancak sohbete liderlik etmek ve kişinin katılmasına izin vermek daha iyidir.    Soru sormak yerine, ben şöyle hatırlıyorum diyerek bir giriş yapın.  Bu şekilde kişi  utanmış hissetmeden hafızasını arayabilir, daha sonra isterse sohbete katılabilir. Bahsettiğiniz konu hakkında bir şey hatırlamıyorsa ısrar etmeyin. Demans insanların iletişim kurmasını zorlaştırabilir ve bu onlar ve etrafındakiler için üzücü ve sinir bozucu olabilir. Ancak, birbirinizi desteklemenize ve iletişim kurmanıza yardımcı olacak birçok yol vardır.

Aynı soruyu birkaç kez cevaplamak zorunda kalmanız sizin için sinir bozucu olabilir, bu durumda kibar ve mümkün olduğunca sabırlı olmaya çalışın. Demans hastalarının dinlendiklerini ve anlaşıldıklarını bilmeleri çok hoşlarına gider.

Demansı olan biri sizi tanımaması sizin için  üzücü olabilir, ama duyguların karşılıklı olduğunu unutmayın. Kişiye, sizin kim olduğunuzu bilip bilmediklerini sormayın. Hatırlamadıkları takdirde kendilerini suçlu hissettirmelerini ya da bilmeleri durumunda kırgın olmalarını sağlayabilir.

‘’Şimdi bir bardak çay içelim, bundan sonra  yürüyüşe çıkıp alış veriş yaptıktan sonra  beğendiğimiz bir kafede öğle yemeği yiyebiliriz.’’ Bu Alzheimer’li bir hastaya  çok karışık gelebilir. Uzun, karmaşık cümleler, demansı olan birisi için çözümlemesi çok zor bir bulmaca gibidir.   Bilişsel yetenekler yavaşlarken, birkaç fikri bir kerede işlemek zordur,  bu nedenle her seferinde  sadece bir faliyetten bahsedin. Mümkün olduğunca kısa, basit cümleler kullanın. Yüksek sesli ortamlarda konuşmaktan kaçının ve konuşmaya başlamadan önce kişinin dikkatini tamamen çekene kadar bekleyin.

Yazı dizimiz devam edecek

Gelecek bölüm:  Alzheimer hastalarının tek başlarına evlerinden çıkmaları

www.haberhurriyeti.com / Dr. Cem Aydemir

 

 

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz