Son Dakika
14 Eylül 2019 Cumartesi
”

Alzheimer hastalığında uyku problemleri

Alzheimer’i ve Alzheimerli hastaları anlamak 12. bölüm

08 Temmuz 2019 Pazartesi, 13:05

Alzheimer hastalığında ve diğer demanslarda uyku problemleri yaygındır. Bunlar aynı zamanda aile bakıcıları için ortak bir gerginlik kaynağıdır.Alzheimer hastalığı yaşayan  eşiniz veya ebeveyniniz iyi uyumadığında, bu genellikle sizin de iyi uyuyamadığınız anlamına gelir.

Alzheimer’ı olan insanlar da hem yaşları ileri olduğu için yaşlılığın yarattığı uyku sorunlarının yanı sıra, hastalığı dolayısıyla oluşan  uyku problemleri  ciddi bir sorun olarak bakıcılarının karşısına çıkmaktadır.  Bu sorunların başlıcaları  sık uyanmak, geceleri daha uzun süre uyanık kalmak ve gündüzleri kendini yorgun ve halsiz  hissetmek sayılabilir.

Demans hastaları geceleri uykuda kalmakta sorunlar yaşayabilir. Normalden daha sık uyanabilir ve tekrar uykuya dalmakta  zorluk çekebilirler. Uyandığında, bakıcının uykusunu da bozacak şekilde dolaşabilir, huzursuz olabilir veya  bakıcısını sık sık çağırabilir.

Ayrıca gün boyunca uyuyabilir, uykusunu aldığından gece uyuyamayabilir. Uyku düzenlerini tersine çevirebilir, günün çoğunu uyuyabilir ve gecenin çoğunda uyanık olabilir. Bu durum  akşamın erken saatlerinde büyük bir huzursuzluk ve ajitasyona neden olur.

Alzheimer hastalığı, bir insanın düşüncelerini, hafızasını, konuşmasını ve günlük aktivitelerini gerçekleştirme yeteneğini etkileyen bir beyin hastalığıdır. Zihinsel yetenek noksanlığıyla seyreden hastalıkta  beyin dokusunun azalması, uyku problemlerine ve ajitasyona neden olabilen uyku / uyanıklık döngüsünü de bozulmasına da neden olabilir. Alzheimer’lı hastalar  ayrıca öğleden sonra geç saatlerde meydana gelen ve geceye yayılan bir uyku huzursuzluğu karmaşası arasında  kalabilir. Uyku bozuklukları genellikle Alzheimer ilerledikçe artar ve bu durum  davranışsal problemlerin ortaya çıkmasına neden olabilir.

 Uyku Değişikliğinin Genel Nedenleri

Neden olduğunu anlamadıysanız, bir sorunu yönetmek zordur. Demanslı yaşlıların uyku problemleri yaşamalarına neden olabilecek faktörlerin belirlenmesi bu sorunun çözümünde atılacak ilk adımdır.

En önce  bilinmesi gereken uyku alışkanlığının  yaşlanma ile değiştiğidir. Sağlıklı yaşlanan yetişkinler, yaşlandıkça uykularında değişiklikler yaşarlar. Uykuları  daha hafif ve parçalı hale gelir. Bir çalışmada, toplam uyku süresinin, yaşamın ortalarından başlayarak, her  on yılda 28 dakika azaldığını belirlemiştir. Bu değişiklikler yaşlanmanın normal bir parçası olarak kabul edilmekle birlikte, yaşlanan erişkinlerin, geceleri artrit ağrısı gibi diğer uykuyu  bozabilen etkenler  tarafından uyandırılması veya rahatsız edilmesinin uyku süresini dahada azaltabileceği  anlamına gelir.

Genellikle kronik tıbbi durumlar ve ilaçlar da  uykuyu etkiler. Hastalar genellikle  olabilecek ek kronik sağlık problemlerine sahiptir. Bu tür sorunların tedavisi, uykunun iyileştirilmesine yardımcı olabilir.

Sekonder uyku problemi yaratacak nedenler

Kalp yetmezliği veya kronik obstrüktif akciğer hastalığı gibi kalp ve akciğer rahatsızlıkları.

Gastroözofageal reflü hastalığı gibi mide ile ilgili durumlar.

Artrit veya başka nedenlerden kaynaklanan kronik ağrı.

Genişlemiş prostat veya aşırı aktif mesane, idrar yolu enfeksiyonları gibi, geceleri idrar yapma eğilimi gösteren idrar yolu rahatsızlıkları.

Kaygı veya depresyon gibi duygusal nedenler.

Bazı ilaç yan etkileri olarak ortaya çıkan uyku sorunları.

Alkol, nikotin, kola  gibi maddeler.

Uykuyla ilgili birçok hastalık yaşlanma ile daha sık görülür. Yaygın uykuya bağlı bozukluklar arasında uyku apnesi ve yaşlıların % 40-50’sini etkileyebilecek bir durumdur.

Ayrıca hastaların % 2.5’inde klinik olarak anlamlı olduğu düşünülen huzursuz bacak sendromu bulunur .

Alzheimer ve diğer nörodejeneratif hastalıklar uykuyu değiştirir. Demansın çeşitli şekilleriyle ilişkili beyin dejenerasyonu,  beyinsel kaynaklı olan  uyku şeklini olumsuz yönde etkiler.  Çoğu durumda  bu daha az derin uyku geceleri daha uyanık kalınmasına  neden olur.

Alzheimer hastalarında uyku bozukluklarına neden olabilecek diğer etkenler   

Gün sonu tükenmesi (hem zihinsel hem de fiziksel).Günün bitip havanın kararması Alzheimer’li hastalarda stres yaratabilir.

Dahili vücut saatinde bozulma olması, gündüz ve gece arasında biyolojik  karışıklığa neden olabilir.

Azaltılmış aydınlatma ve artan gölgeler, Alzheimer’lı insanların gördüklerini yanlış yorumlamasına, kafasının karışmasına ve korkmasına neden olur

Bakımdan dolayı  tükenen bakıcıların sözsüz olsada yarattığı tepki.

Uyurken hayalleri gerçeklikten ayıramadığı için oluşan  oryantasyon bozukluğu

 Uyku sorunları nasıl teşhis edilir?

Yaşlı yetişkinleri etkileyen birçok problem gibi, demanstaki  uyku problemleri neredeyse her zaman “çok faktörlüdür”, yani problemi oluşturan genellikle birkaç temel sorun vardır.

Alzheimer  hastalarında uyku bozukluğunun derecesi  genellikle hastalıklarının evresine bağlıdır. Erken evrelerinde hastalar normalden daha fazla uyuyabilir veya uyanık kalabilir.  Hastalık ilerledikçe, hastalar gündüz uyumaya başlayabilir ve gece boyunca sık sık uyanabilir.

Daha ileri  hastalar nadiren uzun süre uyurlar. Aksine, gündüz ve gece boyunca düzensizlik vardır.  Alzheimer  hastalarının hastalık ilerledikçe  uykuda kalma veya uyanık kalma yeteneğini kaybedebileceğini göstermektedir.

Uyku sorunları ayrıca Alzheimer  hastalarına bakan kişilerin fiziksel ve zihinsel sağlığını da etkiler. Son zamanlarda yapılan bir çalışmada araştırmacılar, bu tür hastalarının yaşlı bakıcıları için kalp hastalığı riskinde bir artış olduğunu bulundu.

Gece huzursuzluğu sonsuza dek sürmez. Tipik olarak Alzheimer’ın orta evrelerinde zirve yapar ve hastalık ilerledikçe devam eder.

Alzheimer hastalığına bağlı uyku sorunları için uzmanların çoğu ilaç kullanmak yerine ilaç dışı önlemlerin kullanılmasını tavsiye ederler. İlaç dışı yaklaşımların başarısız olduğu bazı durumlarda, öğleden sonra ve akşam saatlerinde ajitasyon için ilaç verilebilir.

Uyku sorunları ile  başa çıkma stratejileri

 Akşamları ev iyi aydınmış olmalıdır. Yeterli ışıklandırma, ortam karanlık veya yabancı olduğunda meydana gelen çalkalamayı azaltabilir.

Gece uyumadan önce tuvalette ışık bırakın.

Kişinin uyku alanı rahat ve uygun  bir sıcaklıkta olmalıdır.

Gece lambası, uygun kapı ve pencere kilitleri kullanarak  kişiyi güvende tutun.

Kişi ev içerisinde  dolaşırken aile üyelerini uyarmak için kapı sensörleri ve hareket dedektörleri kullanabilirsiniz.

Mümkün olduğunca, hasta  kişiyi düzenli bir yemek rutine uymaya teşvik edin. Bu gece daha dinlendirici bir uyku için izin verecektir.

Uyarıcılardan kaçının. Uyuma yeteneğini etkileyebilecek olan alkol, kafein ve nikotini azaltın veya bunlardan kaçının.

Uyarıcı olabileceği için , geceleri uyandığı  dönemlerde televizyonu açmayın.

Daha aktif günler planlayın. Günün çoğunu dinlendiren bir insanın gece uyanık olması muhtemeldir. Uyuklamayı bırakması için  doktor randevusu, gezi ve banyo gibi daha zorlu aktiviteleri öğlenden sonraki programa dahil edin.

Hastanızı uyumadan önce tuvalete götürmeyi unutmayın.

Yatmadan en geç dört saat önce düzenli günlük egzersiz yapmasını teşvik edin.

Kendi zihinsel ve fiziksel yorgunluğunuz konusunda dikkatli olun. Öğleden sonra geç saatlerde stresli hissediyorsanız, kişi bunu algılayabilir ve tedirginlik duyabilir.

Geceleri bol miktarda dinlenmeye çalışın, böylece gün içerisinde daha fazla enerji elde edin.

Deneyiminizi başkalarıyla paylaşın. Diğer bakıcılardan  fikir edinin.

Eğer kişi uyanık ve üzgün ise sakin bir şekilde ona yaklaşıp, bir şeye ihtiyacı  olup olmadığını öğrenin.

Yavaşça ona zamanı hatırlatın.

Tartışmaktan kaçının.

Her şeyin yolunda olduğuna dair güvence verin.

Fiziksel kısıtlama kullanmayın.

Bitki çayı veya ılık süt dahil, yatmadan önce hafif bir aperatif deneyin.

Ağrı sorunu varsa uygun bir ilaç kullanın.

Geceleri uyanırsa,  dinlendirici müzik dinlemek veya kitap okumak konusunda  onu teşvik edin.

Daima sakin olmaya çalışın

Bir rutin oluştur. Yemek yemek, uyanmak ve yatmak için düzenli zaman ayırın.

Fiziksel aktiviteyi özendirin.  Sevdiklerinizin günlerini,  geceleri daha iyi uyumayı kolaylaştıracak yürüyüşler ve diğer fiziksel aktiviteleri içerecek şekilde planlayın.

Gündüz uykusunu sınırlayın. Mutlaka uyumak istenirse bunu kısa tutun.

Gece uyanırsa, sakin olun. Bu durum  sizi  çok germiş  olsa bile, tartışmayın. Bunun yerine, sevdiğiniz kişinin neye ihtiyacı olduğunu sorun. Yavaşça ona, gece uyuma vakti geldiğini hatırlatın. Eğer sevdiğiniz  yataktan  kalkmak istiyorsa, onu sınırlamaya çalışmayın. Bunun yerine, sizin gözetiminizde izin verin.

Uyku ilacı kullanmak : İlaçsız yaklaşımlar işe yaramazsa, sevdiğiniz kişinin doktoru uyku sağlayan   ilaçlar önerebilir. Ancak, bu tür ilaçların kullanılması düşme, kırık ve kafa karışıklığı riskini artırabilir. Düzenli bir uyku düzeni kurulduktan sonra, doktorunuz muhtemelen ilaçları kullanmayı bırakmasını isteyecektir.

 Uyku sorunu olan kişilere bakanların problemleri

Alzheimer sahibi  birisine bakıyorsanız, uyku bozuklukları size de  zarar verebilir. Bakım verenler hastaların aktif olduğu gece boyunca uykuda olmaları muhtemel olduğundan, uyku / uyanıklık rahatsızlıkları  hastalar için tehlikeli bir problemdir.  Ayrıca, yeterince uyuyamayan  hastalarının ajitasyon yaşama olasılığı ayrı bir sorundur.

Uyku sorunları, Alzheimer  hastalarına bakan kişilerin fiziksel ve zihinsel sağlığını da etkiler. Son zamanlarda yapılan bir çalışmada,  bu tür hastalarının yaşlı bakıcıları için kalp hastalığı riskinde bir artış olduğunu belirlendi.

Alzheimerli bir hataya bakıyorsanız, sizinde  uyumana ihtiyacınız olduğunu unutmayın. Sevdiğin birinin uykusu önemli, ama  senin de. Yeterince uyuyamıyorsanız, Alzheimer’ı olan birine bakmak için gereken sabrınız ve enerjiniz olmayabilir. Sevdikleriniz stresinizi hissedebilir ve tedirgin olabilir.  Aile üyeleri  veya arkadaşlarınızla beraber vakit geçirebileceğiniz bazı geceleri kendinize ayırın ve evden uzaklaşın.

 Yazı dizimiz devam edecek

Gelecek bölüm :  ‘’Alzheimer hastalarında hukuksal  sorunlar ‘’

www.haberhurriyeti.com / Dr. Cem Aydemir

 

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


mersin escort

eskişehir escort

mersin escort

mersin escort
Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz
izmir escort izmir escort ankara escort ankara escort izmir escort ataşehir escort bayan ümraniye escort kadıköy escort hd porno izle ataköy escort bakırköy escort esenyurt escort travesti porno izle beylikdüzü escort ankara escort escort bayan ankara escort bayan sincan escort keçiören escort Ankara escort Antalya escort