Son Dakika
12 Haziran 2019 Çarşamba

Alzheimer hastalığında beyindeki değişiklikler

Alzheimer’i ve Alzheimer’li hastayı anlamak (4.Bölüm)  

03 Haziran 2019 Pazartesi, 23:02

Hastalığının belirtileri beyindeki yapısal ve hücresel değişikliklerin bir sonucudur.

Hastalık geliştiğinde beyinde neler olduğunu açıklamaya, basit bir benzetme yardımcı olabilir.  Tüm ışıkları açık büyük bir şehir hayal edin. Her evin, caddenin ve alışveriş merkezinin, insanların günlük faaliyetlerini gerçekleştirmelerini sağlayan kendi ışık şalterine ve ampulüne sahip olsun. Bir uçaktan, bu ışıkların bir arada şehrin tamamını parlattığını görebilirsiniz.

Şimdi, şehrin elektrik sistemindeki kablo veya devrelerde bir sorun oluştuğunu hayal edin. Her ev, sokak ve alışveriş merkezi giderek güç kaybediyor ve insanlar yaşamlarına normal şekilde devam edemiyor. Sonunda akşam yemeği pişirmek, şehir içinde gezinmek ve mağazalarda iş yapmak zorlaşıyor.  Elektrik kesintisi devam ederse bu  şehirde yaşam mümkün olmayacaktır.

Şimdi beyni düşünün. Beyindeki her hücrenin bir ampul ve tüm beynin şehir olduğunu hayal edin. Her bir nöron (sinir hücresi), beynin fonksiyonlarını yerine getirmeye yardımcı olur. Normal işlev sırasında, her bir nöron ve beynin tüm kısımları, bir akrabanın adını hatırlamak, bulaşıkları yıkamak ya da öfkesini kontrol etmek gibi görevleri yerine getirmek için birlikte çalışır.

Alzheimer hastalığı, şehirdeki ışıklar gibi, beyindeki her bir nöronu kademeli olarak kapatıyor. Bireysel nöronlar çalışmayı kestikçe, beyin de işlev görmez ve kişinin günlük yaşamla ilgili düşünme, hatırlama ve yaşantısını sürdürmede problemler yaşamaya başlıyor. Bununla birlikte, onarılabilecek bir elektrik devresinden farklı olarak, Alzheimer hastalığı ve demansın neden olduğu beyindeki hasar kalıcıdır ve onarılamaz.

      Yapısal seviye değişiklikleri

Alzheimer hastalığı, önce beynin belirli bölgelerinde hasara neden olur.  Limbik sistem ve   hipokampus bölgesi öncelikli olarak  saldırıya uğrar. İkincil hasarlar beyin korteksi ve  beyin sapındadır. Her bir yapı sırayla işlevini kaybeder.  Ortaya çıkan Alzheimer hastalığının belirtileri beyindeki ardışık hasarın  sonucu olarak değerlendirilir.

  1. Limbik sistem hasarları : Limbik sistem beynin sağ alt kısmında yer alan birbirine bağlı bir çok yapıdan oluşan bölgedir. Davranışsal motivasyon, uzun süreli bellek, koku alma ve  bazı duygusal aktivitelerden beynin bu bölgesi sorumludur. Alzheimer hastalığında bu bölgenin hasar görmesi  kişinin hafızasına zarar verir ve ruh halinin değişmesine neden olur.

2.Hipokampus hasarı : Hipokampus beynin ortasında yer alan ve hafıza ve yön bulmada sorumlu olan bölgedir. Bütün bilgiler bu bölgede toplanıp önem sırasına göre dağıtılır. Hipokampus’un zarar görmesi depolanmış bilgilerde bir sorun olmaz. Ancak yeni bilgilerin hafızaya alınmasında problem yaratır.

3.Serebral korteks hasarı : Serebral korteks gri madde olarak bilinir. Beynin ve beyinciğin üzerini örten 1.5 ile 5 milimetre arasında kalınlığı olan bir örtüdür. Hasar görmesi veya devre dışı kalması duygusal patlamaların kontrolünde sorunlara neden olur. Bu aşamadaki insanlar, yemek yemek, tıraş olmak, giyinmek, soyunmak ve saçlarını taramak gibi günlük yaşam aktiviteleri konusunda başarızdırlar ve  yardıma ihtiyaç duyarlar.

  1. Beyin sapı hasarı: Kalbin, akciğerlerin ve diğer çeşitli vücut süreçlerinin de dahil olduğu organ işlevlerinin bozulmasına neden olur.

               Hücresel Seviye Değişimleri

 Hücresel düzeyde, Alzheimer hastalığı, beyindeki tüm beyin fonksiyonlarını yerine getiren beyindeki hücre olan beyin nöronlarına saldırır. Beyin hücrelerinin aralarında sinaps adı verilen boşluklar vardır. Nörotransmiterler olarak adlandırılan beyin kimyasalları, nöronlar tarafından salınır ve sinapslara bırakılır. Nörotransmiterler, nöronlar arasındaki iletişim için önemlidir. Bu iletişim, hareketin üretilmesinden sorumludur ve öğrenmenin ve hatırlamanın kritik bir parçasıdır.

Alzheimer hastalığında  hücresel hasar meydana geldiğinde, nöronlar iletişim kuramaz, öğrenme ve hafıza bozulur. Nöronlar sonunda ölürler. Tüm bu hasarlardan dolayı, beyin yavaş yavaş küçülür ve daha az işlevsel hale gelir ve demans semptomlarının çoğuna yol açar.

               Alzheimer Hastalığı Ölümcül mü?

Alzheimer hastalığı olan bir birey genellikle hastalık nedeniyle ömrünü kısaltırken, doğrudan ölüm nedeni değildir. Hastalık oluşumun geç evresinde, beyine verilen hasar o kadar geniştir ki, hasta olan kişi artık hareket kabiliyetine sahip değildir, bu da bireyin yatağa bağlanmasına neden olur. Bu durumlar sepsis adı verilen yoğun enfeksiyonlara , kan pıhtılarına ve sonuçta ölümlerine neden olabilir.  Geç evresinde ise  birey aynı zamanda yutma yeteneğini etkileyen yutma zorluğuna sahiptir. Yiyecekleri yemek borusuna yutmak yerine, Alzheimer’li bireyler yiyecekleri soluk borusuna kaçırabilir.  Bu durum  Alzheimer hastalığı olan bireylerin ölüm nedenlerinden biri olan aspirasyon zatürresi adı verilen bir akciğer enfeksiyona neden olabilir.

Yazı dizisi devam edecek.

www.haberhurriyeti.com / Dr. Cem Aydemir

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz
kaçak iddaa siteleri iddaa siteleri bahis siteleri