Son Dakika
15 Kasım 2019 Cuma
”

Alzheimer hastalarında görme sorunları

Alzheimer’i ve Alzheimerli hastaları anlamak  40. Bölüm

13 Ekim 2019 Pazar, 20:43

Demans hastaları,  görme ve algılama konusunda güçlük çekebilir. Görme oldukça  karmaşık bir  algılama olup, bunun  yanlış gidebileceği birçok nokta vardır. Görme ve algılamadaki sorunların  davranışsal zorluklarına ve  güvenlik risklerine neden olabileceği bilinmelidir.

Alzheimer hastalığı ve diğer  demans hastaları, yaşlı popülasyonda görsel sorunlara neden olan önemli bir hastalıktır.

Görsel sürecin temellerini ele alalım. İlk önce bilgi gözlerinizden beyninize iletilir ve daha sonra yorumlanır. Diğer duyularınız, düşünceleriniz ve anılarınız yorumunuzu etkileyen bilgilere katkıda bulunur. Sonra bir algı oluşturarak gördüklerinizi farkına varırsınız.

Alzheimerli  hastalarda görme ile ilgili başlıca sorunlar, görme keskinliği kaybı , renkli görmede sorunlar ve görme alanlarının daralması, gözbebeği tepkisinin yetersizliği, midriyatik, fiksasyondaki kusurları, göz hareketlerinde değişiklikler, kontrast duyarlılığındaki ve görsel uyarılmış potansiyellerdeki farklılıklar ile  okuma, nesnelerin isimlendirilmesi ve tanımlanması gibi karmaşık görsel işlevlerin bozulması gibi problemlerdir.

Görme keskinliğini Alzheimer hastalığın ilerleyen dönemlerinde  hastalarda doğru bir şekilde ölçmek zor olabilir, ancak çalışmalar hastalığın erken evrelerinde görme keskinliğini  normal olabileceğini göstermektedir.

Alzheimer hastalığını yaşayan kişilerin yaşı ileri olduğundan ve belirli bir yaştan sonra çoğu kişilerde  görme değişiklikleri, katarakt ve maküler dejenerasyon gibi yaşa bağlı göz rahatsızlıkları bulunması  nedeniyle, çeşitli görsel hatalar yaşadıkları hastalığa bağlı olmadan ortaya çıkabilir.

 Yaygın Görsel Eksiklikler

Alzheimer demansında görsel algılarda hatalara neden olabilecek beş temel eksikliği saymak gerekirse :

Hareket algılamada sorunlar.

Çevresel görüş eksikliği.

Derinlik algısı kaybı.

Renk algılamada başarısızlık.

Kontrast hassasiyetinin bozulması.

Hareket algılama sorunları : Hareketi tespit etme yeteneğindeki azalmada bazı insanların hareketini algılayamaması sorunudur. Dünyayı çoğu insanın izlediği gibi devam etmekte olan bir videodan ziyade bir dizi fotoğraf olarak algılıyorlar. Bu durum  tanıdık çevrelerde bile etkilenen kişilerin kaybolmasına neden olabilir. Hareketli bir nesneyi takip etmek zor olup, rahatça televizyon izleme veya hızlı hareket içeren herhangi bir aktivite yapma yeteneğinin kaybolmasına neden olur.

Derinlik algısı kaybı : Alzheimer’lı bireyler derinlik algılarını kaybedebilir. Mesafeleri yargılamada, yükseklikteki değişiklikleri değerlendirmede veya üç boyutlu bir nesne ile düz bir resim arasında ayrım yapmakta zorlanırlar. Çiçekleri çiçekli bir kumaştan toplayabilirler veya bir halıdaki kenarlığa geldiklerinde,  bir basamakmış gibi algılaybilirler. Azaltılmış periferik görme, insanların görüş alanı yaşlandıkça daralır. Ancak Alzheimer hastalığı olan bazılarında, dramatik bir şekilde daralmaktadır. İleriye bakarken her iki tarafını göremediklerinden, oryantasyon bozukluğu ve nesnelere çarpma eğilimi ile sonuçlanabilirler. Yaklaşan birisinin ona çarpacağını düşünerek yana çekilebilirler  veya  yüksekte olan bir duvara çarpmamak için başlarını aniden eğebilirler.

Renk algılamada başarızlıklık : Renklerin algılanması yaşla birlikte azalsa da, Alzheimer’daki kişiler daha büyük bir sıkıntı çekerler. Özellikle mavi-mor renk ayrımında   zorluk yaşarlar.  Giysilerdeki renk uyumunu  koordine etmek ise ayrı bir sorundur. Alzheimerli hastaların yaklaşık % 50’sin de kusurlu renk görme mevcuttur.  Alzheimer hastalığını yaşayan kişiler arasında de belirli renk görme sorunlarının olup olmadığı hakkında yeterli bilgi olmamasına rağmen bu konudaki çalışmalar devam etmektedir. Örneğin Mavi / Sarı  renk karışımından ziyade  Kırmızı / Yeşil renklerde sorun daha fazladır.  Bu nedenle, rengin dikkat arttırıcı, işaret veya dikkat dağıtıcı olarak kullanıldığı bilişsel görevlerde, Alzheimerli hastalardan yeterince  performans alınamaz.

Kontrast duyarlılığı :  Sadece renk değil, aynı zamanda renk gradyanlarını tespit etmek de Alzheimer’daki kişilerde azalır. Benzer renklerle çevrili nesneleri seçmekte zorlanacaklar. Örneğin, bir kişi, zeminin, duvarların ve tuvaletin beyaz olduğu bir banyoda tuvaleti bulmakta zorluk çekebilir.  Alzheimer demansı,  yüzlerin tanınmasında sorunlara neden olabilir.

Yaygın Görsel Algı Hataları

Nesnenin  özelliğinden kaynaklanan algılama hatalarıdır. Parlak bir zemin ıslak olarak algılanması veya desenli bir perdede  yüz görünüyor sanılması gibi.

Yanılgılar : Kişinin gördüğü, beynin gözlerden aldığı yanlış veya çarpık bilgi sonucunda yaptığı  tahmindir. Bu genellikle görsel sisteme katarakt veya glokom gibi hastalıklardan kaynaklanır.  Örneğin, halı üzerindeki bir gölge zeminin delik olduğu hissini verebilir.

Yanlış tanımlamalar : Beynin belirli kısımlarına verilen hasar, nesneleri ve insanları tanımlama da sorunlara yol açabilir. Örneğin, bir oğul, koca veya erkek kardeş arasında ayrım yapmak zorlaşabilir veya yeşil bir yastığa “lahana” denebilir.

Bu hataların günlük aktiviteleri nasıl etkilediğini görmek kolaydır. Okuma ve yazma, TV izleme, evin içinde gezinme ve banyoyu kullanmada sorunlara yol açabilir.

Alzheimer’in görme ve işitme kaybı gibi duyusal problemler olarak erken oluşacağı  konusunda artan bulguları  göz önüne alarak, birçok Alzheimer hastalarının görme ile ilgili soruları olması şaşırtıcı değildir.

Semptomların Alzheimer’den mi yoksa başka bir konudan mı kaynaklandığını ve  bu tür hastaları  tedavi etmek için hangi adımları atması gerektiğini belirlemek zor olabilir. Alzheimer ile görme arasındaki bağın önemli olduğu düşünülüyor. Alzheimer’ın, maküler dejenerasyon ve glokomla ilgili bağlantıları  inceleyen   Diane Bovenkamp, bu tür hastalar üzerindeki araştırmalarıyla tanınıyor. Görme hastalıkları ve Alzheimer riskinin yaşlandıkça arttığıve bir kısım Alzheimer hastasında hastalığın  başlangıcını tetikleyen  bulgunun hastanın yaşadığı ciddi  bir görme sorunundan kaynaklanabileceğini  belirtti.

Demans yaşadığını hissetiğiniz sevdiklerinizin  göz kontrollerini ihmal etmeyiniz.

Yazı dizimiz devam edecek

Gelecek yazı: Alzheimer hastalarında ağız ve diş problemleri

www.haberhurriyeti.com / Dr. Cem Aydemir

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz