Son Dakika
19 Ocak 2018 Cuma
green card

Fransız bayrağını ”Türk’üm” diye indirten İzmirliyi andık

Fransa adına yarıştırılıp, 1. seçildiğinde göndere Fransız Bayrağı çekilirken, müdehale edip, göğsünden Türk Bayrağı çıkarıp” Ben Türk’üm ve İzmirliyim” demişti.

02 Aralık 2017 Cumartesi, 20:50
Fransız bayrağını ”Türk’üm” diye indirten İzmirliyi andık

İzmir sevdalısı sanatçı Dario Moreno, ölümünün 49. yılında Karataş’ta adının verildiği sokakta düzenlenen törenle anıldı. Konak Belediyesi tarafından organize edilen anma etkinliği yoğun ilgi gördü. Tarihi Asansör’e çıkan sokağı dolduran kalabalık, Dario Moreno’nun unutulmaz şarkıları eşliğinde keyifli bir gece yaşarken, sanatçıya olan özlem bir kez daha dile getirildi.

Konak Belediyesi her yıl olduğu gibi bu yıl da sanatçı Dario Moreno anısına anma etkinliği düzenledi. İzmir’i Sevenler Platformu işbirliğinde Karataş semtindeki Tarihi Asansör’ün de bulunduğu Dario Moreno Sokağında gerçekleştirilen anma gecesine ilgi yoğundu. Geceye Konak Belediye Başkanı Sema Pekdaş’ın da aralarında bulunduğu çok sayıda İzmirli katıldı. 7’den 70’e her yaştan sokağı dolduran konuklar, müzisyenler Zafer Çebi ve Serkan Ünlü’nün seslendirdiği Dario Moreno’nun eskimeyen şarkıları eşliğinde müzik dolu bir gece yaşadı. Dario Moreno’nun dillerden düşmeyen ‘Deniz ve mehtap’, ‘Her akşam’, ‘Hatıralar hayal oldu’ şarkılarını seslendiren sanatçılara konuklar da danslarıyla eşlik etti.

Anma gecesinde konuşan Konak Belediye Başkanı Sema Pekdaş, 49 yıl önce hayatını kaybeden sanatçı Dario Moreno’yu güzel bir İzmir gecesinde özlemle andıklarını söyledi. Konuşmasında İzmir’in güzelliğinin bütün Türkiye’ye yayılmasını dileyen Başkan Pekdaş, “İzmir pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış. Burada yaşayanlar kol kola, özgürce birlikte kendilerini ifade edebilmişlerdir. Gönlü zengin insanların şehrinde yaşıyoruz ve bu zenginliği, bu mutluluğu devam ettirmek, yaymak bizim görevimiz. ‘İzmir, benim sevgili şehrim’ diyerek bu güzel şehri dillerden düşürmeyen, kentimizin zenginliği olan Dario Moreno’yu bugün de minnetle, sevgiyle ve rahmetle anıyorum. Dario Morenolar çoğalsın ki bu şehrin mutluluğu hiç bitmesin. Buradan mutluluk bütün dünyaya yayılsın” dedi.

Tarihi Asansör’ün görkemi altında gerçekleştirilen anma gecesinde sokağı dolduran İzmirliler, söylenen şarkılarla hem keyifli bir gece geçirdi hem de Dario Moreno’yu andı. Konak Belediyesi soğuk havada konuklar üşümesin diye herkese üzerinde Dario Moreno’nun resminin yer aldığı şallar dağıttı.

Dario Moreno kimdir?

Dario Moreno’nun gerçek adı David Arugete’dir. 3 Nisan 1921’de Aydın’da dünyaya gelmiştir. Musevi asıllı Türk gitarist, piyanist ve sinema oyuncusu ve başarılı bir besteci.

Aydın’da tren istasyonunda çalışan, sefarat olan babası trajik bir şekilde vurulup ölünce yetim kaldı. Bu olaydan sonra annesi ile İzmir’e Musevi Mahallesine, Mezarlıkbaşı semtine yerleştiler. Dört kardeşi daha olan Dario Moreno, annesi Madam Roza tarafından ikinci kez evlenirken ve geçim sıkıntısından dolayı “Nido De Guerfanos” Sefarad yetimhanesine bırakıldı. Dört yaşına değin yetimhanede kalan Moreno daha sonra Musevi ilkokulunu bitirdi.

Gençlik yıllarında pek çok farklı işte çalıştı. En yakın çocukluk dostu Alber Dinar’dır. Çalıştığı yıllarda kendini yetiştirdi ve “Kardıçalı” işhahında yanında getir götür işlerinde çalıştığı İzmir’in ünlü avukatlarından birinin katipliğine yükseldi. Ayrıca geceleri Milli Kütüphane’de geceleri Fransızca çalışıp, dilini geliştirip, kısa bir zaman içersinde bu dili öğrendi. Yine bu sıralarda başlayan gitar merakını, eline geçen bir gitar vasıtası ile geliştirdi ve sokak aralarında napoliten şarkılar söylemeye başladı. Türk çiftetellisini Yahudilerin yüzyıllardır yaşattığı ladino dilinde, egzotik ve romantik bir tarzda yorumladı. Aynı dönemlerde Bar-Mitsva (13 yaş) törenlerinde şarkılar söylemeye başladı. Gençlik çağlarında 17 – 18 yaşlarına geldiğinde de semtinde ve İzmir’de iyice tanınır olmuştur.

2.DÜNYA SAVAŞI

Dario Moreno İkinci Dünya Savaşı sıralarında askerliğini piyade olarak Akhisar Orduevi’nde yaptı. Burada caz orkestrasında solistlik yaptı ve yine Konya ile Adana’daki askeri yerlerde sahneye çıktı. Askerlik döneminde müzik ile daha içli dışlı olan Moreno İzmir Kordon’da bulunan NATO binasının yerindeki Marmara Gazinosu’nda da sahneye çıktı.

Dario Moreno ilk konserini ise Konak vapur iskelesinin üzerindeki gazinoda verdi. Moreno müzisyenliğini biraz daha ilerletince maddi durumu da düzeldiğinden, annesi Madam Roza ile birlikte Mithatpaşa Caddesi üzerinde bulunan Karataş semtindeki Asansör Sokağı’na taşındı. Sokağın bugünkü adı Dario Moreno Sokağı’dır.

Gittikçe daha da ünlenen Dario Moreno’nun şöhreti İzmir Palas otelinde iyice parladı. Askerlikten sonra ise Moreno bir süre İstanbul Fenerbahçe’deki “Belvu” gazinosunun sahnesine çıkmaya başladı. Bu arada Moreno, Ankara’da bulunan Bomonti gazinosunda sahne almak üzere İkinci Dünya Savaşı yılları sırasında iki gün için Ankara’ya gitti. Ancak iki yıl Ankara’da kaldıktan sonra tekrar İstanbul’a dönebildi ve Fritz Kerten’in orkestrasına solist olarak girdi. Moreno Ankara’da kaldığı yıllarda Hergele meydanında 3’üncü sınıf bir otelde iki kişilik bir odada kalırken şair Orhan Veli ile oda arkadaşlığı da yapıp arkadaş olmuşlardır.

ATİNA-PARİS

İstanbul’da bir yıl boyunca çalıştıktan sonra Atina’ya geçti. Burada çalışarak bir uçak bileti parası biriktirir. Paris’te bir emprezaryoya (bir sanatçının çalışma programlarını ve anlaşmalarını belli bir yüzde karşılığında düzenleyen kimse.) telgraf çeker, kendisini karşılamalarını ister ve atlayıp uçağa Paris’e gider. Dario Moreno Fransa’da ilk kez Cannes’daki Palm Beach Otelinde şarkı söyler. Daha sonra Paris’e geçen Dario, burada Perto del Sol müzikholünde sahneye çıkar. Paris’teki ilk yılları başarısızlık yıllarıdır. Almanya’daki Amerikan askeri kulüplerinde bir müddet şarkı söyledikten sonra Fransa’da Paris’te ilk defa “Jezabe” şarkısı ile olağanüstü bir başarı elde etti. Moreno daha sonra söylediği “Adieu Lisbon” ve “Cou Courou Cou Cou” isimli kalipsolar ile ününü pekiştirdi.

Bir kaç sene sonra Fransa’nın en popüler şarkıcılarından biriydi, hatta Gilbert Becaud/Charles Aznavour “me-que me-que” şarkısını onun için bestelemişlerdi ve Olympia Müzikholünün vedeti olmuştu. Şimdiler de herhangi bir şarkıcının 1 konser verip bizi mutlu ettiği müzik mabedi olan Olympia’da üç hafta, star olarak salonunu tıklım tıklım dolduran nadir sanatçılardan biriydi Dario.

VEFA ADAMI

Dario Moreno’nun 1948 de Fransa’da plağa ilk okuduğu şarkılardan biri de Quizas, Quizas (Kim Bilir, Kim Bilir) idi. İstanbul’da yanında çalıştığı Fritz Kerten ile annesini yanına aldırdı. Fritz Kerten’in adını Andre Kerr’e çevirterek piyanist olarak yanına aldı.

1951 de Jezabel’le büyük bir başarı elde eden Dario Moreno, 1954 sonunda artık büyük bir yıldız idi. 1957 de “Quand Elle Danse” gece külübüplerinde, “Adieu Lisbone”da radyolarda en çok çalınan şarkıları oldu. 1958 de meşhur şarkısı “Si Tu Vas a Rio” yu söyledi. 50 lerin sonlarında Dario Moreno artık yalnız değildi: Yabancı şarkıcılar kulvarını Mısırlı Dalida, İspanyol Gloria Lasso, İngiliz Petula Clark, Belçikalı Annie Cordi ve İsrailli Rika Zarai ile paylaşıyordu.

Filmlerinin başarısı Dario’ya güç verdi. “Neşeli Şarkıcı” adı yanına komple bir artist olduğunu da kanıtlayan kimlik kazandırdı. “Mor Cadillac’lı”, “müezzin sesli” şarkıcı tabirleri onu üzmedi, bildiği, inandığı yolda müzik yaşamına devam etti. Meslek hayatını Jacques Brel’le oynadığı Don Quichotte müzikaliyle zirvede noktaladı.

FRANSIZ BAYRAĞI YERİNE

TÜRK BAYRAĞI ÇEKTİRDİ

Onu fanatik bir İzmir’li ve bu toprakların insanı yapan en ilginç hareketlerinden birini 1968 yılında Paris´te düzenlenen Latin Amerika Şarkıları Festival´inde yapmıştır. Fransa adına yarıştırılıp, 1. seçildiğinde göndere Fransız Bayrağı çekilirken, müdehale edip, göğsünden Türk Bayrağı çıkarıp Ben Türk’üm ve İzmir’liyim demiştir.

Sezen Cumhur Önal ve Fecri Ebcioğlu, Dario Moreno’nun şarkılarına Türkçe söz yazmışlardır. Dario Moreno Jacques Brel’in yazıp sahneye koyduğu ve başrolünü oynadığı “L’Homme de la Mancha” (Don Quichotte) adlı müzikal eserde Sancho Pancho rolünü üstlendi. Eserin Belçika promiyeri 4 Ekim 1968 de Brüksel’de yapıldı. 10 Aralık’taki Paris promiyerine kısa bir süre kalmışken Dario’nun Türkiye’den ölüm haberi geldi. Bunun üzerine rol Robert Manuel’e devredildi.

Dario Moreno ayrıca 32 filmde rol almıştır. Brigitte Bardot, Jacques Brel, Eddie Constantine ile çeşitli filmlerde sahne paylaşmıştır. Brigitte Bardot ile çevirdiği film “oh que mambo” “Voule vous danser avev moi” (come and dance with me) filminde de oynayan Dario Moreno, Eddie Constantine ile serüven filmlerinde rol aldı. Ünlü sanatçı Jacques Brel ile Don Kisot müzikalinde oynadı. İlk filmi “le salaire de la peur” (dehşet yolcuları) dır. Bu arada “oeil pour oeil” (göze göz) adlı filmiyle Fransa’da en iyi yardımcı aktör ödülünü almıştır.

YOKSUL ÇOCUKLUK

Yoksul geçen çocukluğunda yalınayak, bardağı bir kuruştan su satan, İzmirli Dario Moreno geride kalmış, çok şık giyinen biri olarak anılmış ve büyük bir servet yapmaya devam etmiştir. Brezilya’da bir çiftliği, Paris’te muhteşem bir dairesi vardır. Her yıl Rio de Janeiro karnavalına gitmeyi adet edinmiştir. Gene her yıl 16 ülkeyi içine alan büyük bir turneye çıkar. Hatta zamanında Fransa’da Jean Marais´den sonra en iyi Gardroba sahip kişi olarak bilinmekteydi. Meşhur Franbuaz rengi Cadillac arabası efsanedir. Bir çok dünya turnesine çıkar, Rio Karnavallarına çokça katılmıştır.

Yedi dili gayet iyi konuşan Dario Moreno; Fransızca, Türkçe, İtalyanca, İspanyolca (Ladino) dillerinde birbirinden güzel şarkılara harika sesi ile hayat vermiştir. Şarkıları bir çok filmde kullanılmıştır. Plak kayıtları çoğunlukla, Avrupa’da “Barcley”, Amerika’da Frank Sinatra´nın stüdyosu “Raprise”de yapan Dario Moreno´nun sayısını net olarak çıkaramadığımız oldukça fazla Plak kaydı vardır, daha sonradan toplama olarak CD’lere de aktarılmışlardır.

“İstanbul´un Kızları, Canım İzmir, Deniz ve Mehtap, Yavaş yavaş, Hatıralar hayal oldu, Her akşam sarhoş” gibi birbirinden eşsiz güzel çalışmalara kendi üslubü ile hayat vermiştir. Aslında bu şarkıların bazılarını başkaları da söylemiştir. Ancak herkesi bir kenara bırakıp Tanju Okan ve Dario Moreno’nun yorumlarını baş tacı ettiğimizi belirtmemiz gerek. Diğer dillerdeki yorumlarında, “Si tu vas à Rio, Tout l’amour que j’ai pour toi, Quand elle danse, Mambo Italiano, Mustapha, La Danza La Bella” şarkıları enfes şarkılardan bazılarıdır.

ERKAN ÖZARMAN

Dario Moreno’nun menajerliğini Türkiye’de Erkan Özerman yapmıştır.

Dario Moreno 1 Aralık 1968 günü, Parise gitmek üzere Yeşilköy Hava Alanı’na gitme hazırlığında bulunurken İstanbul Hilton Oteli’nde sabah 9.30 da geçirdiği bir kalp krizi sonucunda vefat etmiştir. İstanbul’da ölen Dario Moreno, öldüğünde İzmir’de gömülmesini vasiyet etmiştir. Fakat ölümünün ardından İzmir’den İsrail’e yerleşmiş annesi Madam Roza, oğlu Dario Moreno’yu gömülmek üzere İsrail’deki Telaviv / Holon kenti mezarlığına götürmüş ve Moreno orada toprağa verilmiştir.

Dario Moreno T.C. pasaportunu Avrupa’da mesleğinin zirvesindeyken bile değiştirmeyen, ömrü boyunca hep “İzmirli Dario” olarak kendini tanıtan örnek bir vatandaşımızdı.

Ödülleri :

“Oeil Pour Oeil” (GÖZE GÖZ) adlı filmiyle Fransa’da en iyi yardımcı aktör ödülünü almıştır.

Dario Moreno 1958 yılında la vie parisienne’de ilk defa klasik bir eseri plağa doldurdu ve o yılın “grand prıx du dısque” (plak armağanı) ödülünü kazandı.

1962’de Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Hitit Güneşi” ödülünü kazandı.

1969 yılında Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Darıo Moreno” ödülünü koydu, ve bu ilk ödülü “Esin Afşar” ve “Jacques Brel” Paris Büyükelçiliğindeki törenle teslim aldılar.

1988 yılında, 6 Ekim gecesi Akdeniz müzik yarışmasında, bu yarışmanın direktörü, ve rahmetlinin çok yakın dostu Erkan Özerman’ın girişimi ile “Dario Moreno” anısına “altın Hitit” ödülü konuldu. Bu ilk ödülü İtalyan sanatçı Gianluigi di Franco aldı.

Albümleri:

Granada-Adios Amigos

Bossa Nova

Kalipso

Le koko

Canım İzmir

Si Tu Vas A Rio / Viens

Uzun Bos

Moreno Poy POY

Melezi Ye Ye Ye

Hatıralar Hayal Oldu / Olam Boyun Kurbanı

Tropical Dario

Oh Que Dario

eskisehir escort ankara escort escort samsun escort bayan bursa

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir