Jeotermal sahasının
göbeğine doğal gaz bayrağı

-Sayın Yandımata Balçova'dan arayan okuyucularımız, "Jeotermalin başkentinde doğalgaz çalışması yapıyorlar. Hani buranın altı fokur fokur kaynıyordu. Bu nasıl bir iş diye soruyorlar. Biz de size soruyoruz bu ne iş? Jeotermal'i İnciraltı'nda yapılacağı söylenen sağlık merkezleri için mi rezerv tutuyorlar. Sağlık turizmi için mi size, " Balçova'ya doğal gaz borusu döşeyin" dediler?

Biz Balçova'ya doğalgaz döşemedik, Narlıdere'ye ulaşmak için Balçova'dan transit geçtik.

-Balçova'da neden dağıtım yapmıyorsunuz?

Özellikle size bir şey söyleyeceğim.  Benim annemin babası maden yüksek mühendisidir, babam maden yüksek mühendisidir, dedem Zonguldak Ereğli Kömür İşletmeleri'nde yaklaşık 50 yıl maden mühendisi olarak yaşamıştır, bunun 40 yılında ise Zonguldak, Keçiborlu, Guleman'da faal madencilik yapmıştır. Babam Türkiye'de kömür üzerine otorite bir adamdır. Ben Elazığlı'yım fakat Zonguldak doğumluyum. Ben Türkiye'deki yeraltı kaynaklarının hepsinin değerlendirilmesinden yanayım. Çünkü o enerjiler, madenler 70 milyon insanın ortak malı onlar milli servetlerimiz.. Onun için jeotermali de destekliyorum fakat buraya geldiğimden beri yaptığım araştırmalarda buranın altında jeotermal falan olmadığını gördüm. Keşke olsaydı. Babam ''Jeotermal lokal olarak küçük büyük rezervler şeklinde vardır, fakat şehrin altı tamamen jeotermal olamaz'' dedi. Mesela Seferihisar'da Dikili'de çıktı. İzmir'deki jeotermal Balçova'da belli bir bölüm ve bazı yerlerle sınırlı.

-Siz araştırma yaptırdınız mı?

Buraya geldiğimde jeotermal ile ilgili araştırmalar yaptım. İnsanlar, ben jeotermalle ilgili soru sorduğumda yanlış anlıyorlar. Gaz işi yapıyorum diye bilgi vermeye çekiniyorlar halbuki altını çizerek söylüyorum jeotermalin fizıbıl, ekonomik olarak kullanılması gerektiğine inanıyorum.


Mithatpaşa'ya neden
gaz vermiyorsunuz ?

Sayın Yandımata, Mithatpaşa, İnönü Caddesi dururken oraları atlayıp Narlıdere'ye gitmeniz nasıl oldu. Oralarda kazı için izin mi alamadınız?

Hayır aldık. Ancak metro çalışmaları nedeniyle oralara doğal gaz götüremedik. Oraları metro bitince planlama yapacağız. Narlıdere içinse bu sene Abdül Başkan doğalgaz istedi. Normalde 2011 yatırım projemizde Narlıdere yoktu.
Karşıyakayı ''step by step by'' adım adım yaptık, önce Mavişehir'i tamamladık sonra Bostanlı Deresi'ne kadar geldik, Bostanlı Deresi'nden Bahriye Üçok Caddesi'ne kadar geldik, sonra Alaybey'i yaptık 3-4 yılda tamamladık. Ama Narlıdere'yi 1 yılda değil 4 ayda tamamladık. Narlıdere'nin tüm sokaklarına 4 ayda gaz verdik.

-Niye bu kadar hızlı oldu ?

Abdül Başkan gelip gaz istediğini söyledi. Bizler de yetişme tarzı olarak aldığımız eğitim ve kültür itibarıyla, bir belediye başkanı ben gaz istiyorum derse, zaten bu da benim görevim ise, ben de yaparım dedim. Bu işe başladığımızda özellikle Balçova'dan geçerken zorlandık, kayalık kısımlara denk geldik bunlar hesapta yoktu. 1 ay gecikmeyle de olsa söz verdiğimiz gibi Narlıdere'ye gazı ulaştırdık. Bu noktada Balçova sadece bir iletim hattı, Narlıdere dağıtım hattı.

-Balçova'da hiç dağıtım yok mu ?
Balçova'nın Konak sınırında 36 haneye gaz ulaştırdık.

-Sizin sözleşmelerinizde Balçova'ya gaz girmeyecek diye bir madde mi var ?
Hayır, aksine Balçova'yı tamamlayacaksınız diye bir madde var.

-Peki neden yapmıyorsunuz?
Bugüne kadar Büyükşehirden, Balçova'ya ilişkin yaptığımız başvurulara izin verilmedi.

-Balçova'dan talep var mı ?
Evet Balçova halkından çok talep var. Balçova Belediye Başkanıyla daha tanışmadım, diğer başkanların hepsini tanırım.

Doğal gaz kesilmez
dairesel 5 hat var

-Sayın Yandımata, gaz aldığımız ülkeler vanayı kapatırsa, karda kışta bu millet ne yapacak o zaman? Örneğin; Rusya gaz vanasını kapatır mı, kapatırsa ne olur?

Bu çok doğru bir soru. Kapatamazlar. Size iki şey söyleyeyim. Ankara'da 1988'den beri gaz kullanılıyor doğalgazı kesilmiş bir tane ev yok. Ve şimdiye kadar hadi gazı kapattık gibi bir durum olmadı. Bugüne kadar olmadı olmaz da.  Farz edelim ki oldu. Bu bir savaş sebebidir.  

-Neden savaş nedeni?
Çünkü gaz kapatılınca sadece evlerin soğuk olması değil,  bir ülkenin sanayisinin durması söz konusudur.

-Peki anlaşmalarda bunlarla ilgili nasıl maddeler var?
Uluslararası anlaşmalarda şöyle bir ifade vardır. ''TAKE or PAY'' Bu anlaşmaların özü şudur. Sen bu gazı al, alamazsan almadığın gazın parasını ver. Ben sana gaz veremezsem, veremediğim gazın parasını veririm. Yani kimse kimsenin gazını kesemez. Bir örnek vereceğim uluslararası anlaşmalardan dolayı; SSCB 2.Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'na gaz satmıştır.

-Bulgaristan'dan gelen önceleri bir hat vardı, sonra bu hat sayısı ikiye çıktı. Bunun nedeni öngörüsüzlük müdür?
Hayır, talep arttı. Bunlar yetmedi Rusya, İran, Azerbaycan'la anlaşma yaptık onlardan gaz aldık. Şimdi Irak'la görüşülüyor. Biz de Yunanistan'a gaz satıyoruz. Türkiye'ye şu anda 5 ayrı hattan doğalgaz sağlanıyor.

-Peki bunlar entegre mi ?
Tabiî ki hepsi birbirine bağlı. Bu 5 hattın hepsi Ankara'da birleşiyor. Bütün boru hatları yuvarlak şekilde döşenir. Bir yerde bir şey oldu mu diğer taraflardan gaz sağlansın diye. Hiç bir yere tek boru gitmez. 
Türkiye yılda yaklaşık 40 milyar metreküp gaz kullanıyor. İzmir olarak 2.6 milyar metreküpünü kullanıyoruz. 5 yılda bu çok iyi bir rakamdır.

Enerji kaybının parasıyla
yeni bir İzmir daha kurulur..

-İzmir'deki kamu binalarının yüzde kaçı doğalgaz kullanıyor ?
Bununla ilgili bir bilgi yok. Ama bence kamu binaları daha yüzde 30'u geçmemiştir.

- Bunların parasal olarak enerji kayıpları ne kadardır?
Kafamda rakamlar var, fakat şöyle bir şey söyleyeyim. Enerji kayıplarının parasal değerlerinin toplamıyla bir İzmir daha kurulabilir. Eski devlet daireleri genelde motorin kullanır ve 5 bin TL motorine harcarlar, oysa doğalgaz kullansalar bin TL ödeyecekler. Yani tasarrufu düşünebiliyor musunuz ?

- Bütün okullara ulaştınız mı ?
Kullansalar da kullanmasalar da birçok okula ulaşıldı. Bu sene okullarda artı bir artış vardı. Hatta bazı ilkokullara çocuklar üşümesin diye acil gaz yetiştirdik.

- İzmir tamamen ne zaman bitecek ?
İzmir'e yatırım tamamen bitmez, ama bizim niyetimiz 2-3 yıl içerisinde her yere gitmek. Tabi bu paraya, zamana, yönetimlerle ilişkilere dayanıyor.

-İzmir'de şu anda hava kirliliğini azaltmak için, elektrik çok pahalı olduğu için doğalgaz'a geçilmesinden başka alternatif gözükmüyor. Peki bu konuda belediyelerin bir yaptırımı var mıdır?

Ankara'da hava kirliliği en üst düzeye çıktığında, o günkü yöneticiler doğalgaza geçin dedi, geçildi.

-İzmirgaz'ın kazancı oldukça az görünüyor, bunun yatırımlara etkisi nedir, yatırımlar gecikiyor mu ?

Yani tek neden bu denilemez. Biz bütçeyi çıkartırken ne kadar abone gelecek, ne kadar para gelecek, bunlara göre yatırım yapıyoruz. Biz buraya 150 milyon TL kullandık. Bu oyun tek başına oynanmaz. Biz yerel yönetimlerle birlikte ilerlemek isteriz. Ben isterdim ki bana güzel paslar gelsin, ben de güzel paslar vereyim, güzel goller atayım bu takım oyununda.

Kullanmadığımız gazın
parasını ödüyor muyuz?

-Peki sayın Yandımata, Türkiye'nin kullanmayıp da, ödediği gaz parası var mıdır şimdiye kadar?  
Bu konuda şöyle bir durum var; alamadığın gazı 5 sene içinde tüketebilirsen problem olmaz.

-Biz alamadığımızın gazın parasını yeri geldiğinde ödüyoruz, peki onların gaz veremiyorum daha sonra vereceğim gibi bir hakları var mı?
Evet onların da böyle bir hakları var.

-O zaman gazın kesilmesi riski olabilir?
Ben size şunu söyleyeyim geçen yıl Bulgaristan üzerinden gelen hat kesildi, kimin haberi vardı ? Bu durumda Ukrayna ile Rusya arasında yaşanan bir husumet vardı. Ukrayna kullandığı gazın parasını ödemedi. Rusya oranın gazını kesip Mavi Akım'daki gazın miktarını artırdı.

-Ne kadar daha doğalgaz kaynağımız var ?
Sanayinin gelişimi ve nüfus artışı göz önüne alındığında, şu ana kadar tüm dünyada bilinen kaynakların, reverzlerin 100 yıl daha yeteceği belirtiliyor.  Daha bilinmeyen rezervler de var elbette.


İzmir'e 2.5 milyon metre
doğal gaz borusu döşendi..

İzmir'in sokaklarını kazıp boru döşeyen İzmirgaz'ın Genel Müdürü Burçin Yandımata'ya doğalgaz borusu döşenip geçilen yerlerde sokakların eğri büğrü bırakıldığını toz toprak içinde insanların aylarca perişan olduğunu bu işi taşeron firmalara yaptırıyorlarsa çok özensiz yürütüldüğünü söyledim.
Yandımata'nın cevabı kısa oldu. "Biz o hatların asfaltlama paralarını İzmir Büyükşehir'e ödüyoruz. Hem de fazla fazla" dedi. Büyükşehir'e bu konuda İzmirgaz olarak çok şikâyet aldıklarını da belirtip, "Biz asfaltlayalım. Hem daha hızlı yaparız ve sizden ucuza çıkartırız" dediğimiz de "Siz asfalttan ne anlarsınız dediler. Oysa bizim şirket aynı zamanda asfalt yollar yapan Orta Doğu'nun en büyük şirketlerinden biri" dedi. Yandımata'ya sorularımızın devamı şöyle:

-İzmir'de ne kadar boru döşediniz?
İzmir'de 2.5 milyon metre gaz borusu var. İzmir'de 825 bin hanenin kapısında gaz kullanabilecek borular hazır durumda, bu 5 yılda varılan rakam. Bizim 290 bin abonemiz var. Yani yüzde 25 civarında aboneye sahibiz.

-Şu çıkıyor ortaya, 4 kişiden 1'i gaz kullanıyor. Fakat bu rakam oldukça az ve şaşırtıcı. Peki bunda İzmir'in iklimimi etken yoksa başka bir etken mi var ?

Şunu açık yüreklilikle söyleyebilirim. Ben 25 yıldır bu mesleği yapıyorum, bu benim ikinci şehir projem.. Bundan önce Eskişehir'de devletle bir proje yaptım. Türkiye'nin birçok yerinde çalıştım. Erzurum, Pasok, Ağrı, Ardahan, Kırklareli, Samsun, Ceyhan, Adana, Kars, Diyarbakır, Batman, Kahramanmaraş gibi.. Buraya Temmuz, Ağustos aylarında geldiğimde ekip arkadaşlarım ve birileri şunu söyledi: '' Burası sıcak memleket gaz satın almazlar.''  ''Öyle bir hale geldik ki sanki biz Müslüman mahallesinde salyangoz satacağız.''. Ben bu sıralarda Bostanlı'da yaşıyorum; havalar soğumaya başladı ve işimiz gereği arazide kollarımız açıktır, yelek giyeriz. Böyle olunca soğuğa alışkınımdır fakat ben hayatım boyunca en çok İzmir'de üşüdüm. Hiç unutmuyorum 8 derece havada dişlerim birbirine vuruyordu. Bunun nedeni burdaki nem ve rutubet. Ankara'da eksi 10 derecede dahi ben bu kadar üşümedim. İzmir soğuk, fakat İzmir Ankara kadar uzun süre bir soğuk yaşamıyor bunda hem fikirim. Soğuk olmadığını söylemesinler; soğuk değilse neden bu kadar klima çalışıyor, kömür, odun yakılıyor, neden doğalgazda artış görülüyor.


RÖPORTAJDAN
ÇEVREYE TAŞANLAR

İzmirgaz Genel Müdürü, Burçin Yandımata ile söyleşimizden çevreye taşanlar da oldu. Çevre bilinci böyle olurmuş dedirten notlar şöyle;

Biz çevre konusunda sıfırız. Ben Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattını yaparken orda işveren kurum BP idi, müteahhit ise BOTAŞ idi. Bizim o çalışma zamanlarımızda çevre ve iş sağlığı güvenliği ile ilgili belli koşullar vardı. Toplantılarda petrolden, gazdan çok çevre ve iş sağlığı konuşuluyordu.

Osmaniye'de bir kampımız vardı. Osmaniye ilinde arıtma yok iken o kampta arıtma vardı. Kanalizasyon, bulaşık, banyo sularının tümü arıtılarak derelere gönderilirdi.

Boruyu bir dereden geçireceğimiz zaman, o derede yaşıyan balıkların türleri, çiftleşme zamanları, yumurta bırakma zamanları tek tek profesörler tarafından araştırılır. Bunlara göre gerekirse süreç uzatılır. Çevreye zarar verecek her türlü durum sıfıra indirilirdi.

Japon balıkları, örümcek, arı profesörleri ile çalıştım.

Şantiye alanından arı kovanlarının yakınlarından arabayla 10 km. ile geçmek zorundaydık çünkü arılar sesten ve tozdan etkilenmesin diye.

Posof'tan Ceyhan'a 48 metre genişliğinde 1071 kilometre bir güzergâh açtık. Bu güzergâhta karşımıza ot sandığımız, endemik bitki türleri çıktı. Profesörler tarafından incelendi, tohumları alındı, Hacettepe Üniversitesi'ne gönderilip filizlendirilmeye çalışıldı, bazıları filizlendi bazıları filizlenmedi. Bu yüzden koskoca boru hattının güzergahını değiştirdik.
Çalışmalar boyunca kesmek zorunda kaldığımız her ağacın yerine ağaç diktik.

Şöyle bir hikâye daha var; Posof'ta arazide dolanırken profesörler Huş Tavuğu denilen bir hayvanın dışkısını buldular. Ben bu huş tavuğunu hiç görmedim arazide. Biz bu Huş Tavuğu'nu görmesek de çiftleşme dönemlerinden dolayı aylarca inşaatı durdurduk. Ama tavuğu hiç görmedik.

İnsanlar çevreye böyle bakıyor, biz burada hava kirliliği var mı, yok mu diye konuşuyoruz.

Örümcükler inşaat alanından geçiyor diye biz inşaat durduruyorduk.

Düşünebiliyor musunuz güzergâhta sigara içemiyorduk. Açıkhava olmasına rağmen güzergâhın dışına çıkmak zorundaydık. Bunların dışında proje sahası içinde arabada, odamızda bile sigara içemezdik.

Her 5 kilometrede bir tuvaletler vardı. Allah'ın Toros Dağları'nda dağa taşa işetmezlerdi.

Çevre olmazsa hiçbir şey olmaz.

Ben İzmirli değilim; yeni yeni oluyorum. Ben burada şuna çok gülüyorum. Körfez, körfez, körfez.. Elbette körfez çok önemli çok değerli, eniştelerimiz bana anlatırdı, buralarda çipura kaynardı. Körfez mutlaka kurtarılmalı fakat oksijen olmazsa nefes alamazsak, ne anlamı var körfez istediği kadar temiz olsun. Biz sokağa çıkıp körfeze gidemeyeceksek ne anlamı olur. Buraya önce temiz bir hava gerekli..
 Almanya'nın Kuzey-Ren eyaletinde bulunan en büyük yerleşim merkezlerinden olan Ruhr'dan bir görüntü..

 
Almanya'ya baksanıza koskaca kömür yatağı olan Ruhr Havzasını kapatıyor, doğalgaz kullanıyor. Kömürün kralı orda ama adam havzayı kapatıp doğalgaz kullanıyor. Portekiz'i düşünün; Avrupa'nın en batısındaki ülke.. Oldukça da sıcak bir ülke. Taa Rusya'dan hat getirtip doğalgaz kullanıyor adamlar..

ÇEVRECİLERE ÇAĞRI
-----------------------------
Çevre konusunda her türlü ihbarı, duyarsızlıkları, çalışmaları ve resimleri iletebilirsiniz. Tabii güzellikleri de..

İbrahim IRMAK Tel: 0533 414 24 57
    cevreciiirmak@hotmail.com