5 Aralık 2008 Tarihinde yayınlanan “BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ”, 1. Maddesinde belirtilen konuları düzenlemeyi amaçlamıştır :
“MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı dış iklim şartlarını, iç mekan gereksinimlerini, mahalli şartları ve maliyet etkinliğini de dikkate alarak, bir binanın bütün enerji kullanımlarının değerlendirilmesini sağlayacak hesaplama kurallarının belirlenmesini, birincil enerji ve karbondioksit (CO2) emisyonu açısından sınıflandırılmasını, yeni ve önemli oranda tadilat yapılacak mevcut binalar için minimum enerji performans gereklerinin belirlenmesini, yenilenebilir enerji kaynaklarının uygulanabilirliliğinin değerlendirilmesini, ısıtma ve soğutma sistemlerinin kontrolünü, sera gazı emisyonlarının sınırlandırılmasını, binalarda performans kriterlerinin ve uygulama esaslarının belirlenmesini ve çevrenin korunmasını düzenlemektir.”
Bu yönetmelik özellikle yeni yapılan belli büyüklükteki binaların, her türlü enerji kullanımlarının kayıt altına alınmasını ve binaların A’dan G’ye sınıflanmalarını ve iyileştirmeler için zorunluluklar ve yaptırımlar getirmeyi de amaçlamaktadır.
Sonuçta kullanıcıların yani ev sahiplerinin yararına düzenlemeler bunlar.
Dolayısıyla bizler tüm enerji kullanımlarımızda gereken titizliği göstermek zorundayız.
Belleklerimize belki de kazınmış aşağıdaki özdeyiş bu zorunluluğumuzu nasıl da doğruluyor:
"Biz dünyayı atalarımızdan miras değil çocuklarımızdan ödünç aldık"
Bu düşüncelerden hareketle, yine evlerimizde çok sık kullandığımız gereçlerden çamaşır makinalarını nasıl seçip, nasıl enerji kullanımı açısından ekonomik, yani yüksek enerji verimliliğinde kullanabiliriz? Bazı önemli kullanım bilgileri nelerdir sıralayalım:
Gerçi bu tür makinalar her evde yok. Bazı suyu olmayan evlere, bazı illerimizde, bazı ihtiyaç sahiplerine, bazı nedenlerle dağıtılarak bu kullanıcılar artırılmakta. Kullanılabilirse bu öneriler onlar için de.
Baştan söz etmekte yarar var, üretici firmalarımız on-onbeş yıl öncesi çamaşır makinası üretimlerinde enerji, deterjan, kireç önleyici ve su tüketimlerinin azlığına fazla önem göstermemiştir. Bugünkü üretimlerinde bu tür makinalar üzerinde enerji verimliliği açısından oldukça verimli marka ve modellerin gerçekleştirildiğini gözlemlemekteyiz. Bazı evlerdeki eski makinalarımız ne yazık ki tüm tüketimler açısından inanılmaz kötü verimlilikte.
Bir şey yapmalı, hatta bir şeyler yapmalı…
Birey olarak üzerimize görevler düşüyor. Bu bir şeyler yapma evlerimizden başlayabilir, başlamalı.
Çamaşır makinalarında tüketilen enerji, döner tamburun tahrik edilmesi, boşaltma pompası ve de özellikle yıkama suyunun ısıtılmasında kullanılır. Bu enerji kullanımlarında tasarruflar sağlanabilir.
Nerelerde enerji tasarrufları gerçekleştirebiliriz?
1. Çamaşırları gereksinim duyulan yeterli sıcaklıkta yıkanması ve hatta olabiliyorsa ılık veya soğuk su ile yıkamalı, durulama ise soğuk su ile yapılmalıdır. Gerekirse çamaşırları cinslerine göre ayırarak gereksinim duyulan en uygun sıcaklıkta yıkanmaları sağlanmalıdır.
2. Çamaşır makinalarını tam kapasite çalıştırın. Aşırı yüklemeli ya da az yüklemeli çalıştırmayınız.
3. Eğer mümkünse çamaşırlar dışarıda güneş ve rüzgardan yararlanarak kurutulmalıdır. Zorunlu olmadıkça çamaşır kurutma makinaları kullanılmamalıdır.
4. Kurutmalı çamaşır makinası alınacak ise bunların çamaşır kuruduğu zaman üniteyi durduran, nem sensörlü özellikte olanlar tercih edilmelidir. Kurutma makinaları arasında ısı pompalı- nem almalı kurutma teknolojilerinin kullanılması durumunda özgül enerji tüketimleri en az düzeylerde olabilecektir.
5. Önden yüklemeli makinalar veya üstten yüklemeli makinalar tercih edilirken kullanım kolaylığı yanında enerji tüketimleri açısından karşılaştırılarak seçilmelidir. Önden yüklemeli makinaların enerji tüketimleri daha azdır.
6. Yeni bir çamaşır yıkama makinası alırken enerji etiketlerinde belirtilen enerji tüketimlerine, teknik katalog bilgilerini kapsamlı olarak inceleyerek enerji ve hatta su, deterjan, su kireç önleyicileri az tüketen marka ve modellerin seçimine özen gösterilmelidir.
7. Çamaşır yıkamada en uygun çalıştırma modunun seçimini gerçekleştirin. Yani çalışma modları, kullanım yerleri ve amaçları kullanıcı tarafından çok iyi bilinmelidir. Bazen aşırı yükleme yerine iki ortalama yükte ve moda çalıştırmak daha az enerji tüketimi sağlayabilir.
8.Yüksek hızda çamaşırın durulanması için harcanan enerji, kurutucu kullanılıyorsa burada kullanılan elektrik enerjisine göre daha az düzeylerde olacaktır. Doğru durulama hızının seçilmesine dikkat ediniz. Uygun devir sayılarına sahip çamaşır makinalarının seçimine dikkat ediniz. Farklı devir sayılarına sahip modellerin avantajlı olabileceğini unutmayınız.
9.Tek kişi için yıkama veya yük kapasitesi 5 kg’lık çamaşır makinalarının seçimi uygundur. Yük kapasitesinin uygun belirlenmesi gerekir.
10. Gürültü düzeyleri de, bu makineların kullanımı esnasında rahatsızlık verebilir. Gürültü açısından da modellerin sınıflandığını ve bu açıdan en uygun modellerin gürültü düzeyinin 40 dB’ den az olanlar olduğu bilinmelidir.
11. Boyut ve sabit veya ankastre modellerde kullanım yeri ve amacına göre seçimlerimizi etkileyebilmektedir.
12. Alınan makinaların birçok fonksiyonları olabilir. Bu fonksiyonların isteklerle örtüşmesi sağlanmalıdır. Bu fonksiyonlardan bazıları: nazik yıkama, çocuk kilidi, iç ışıklandırma, digital veya elle kontrol edilen panel v.b.
13. Güneş enerjisi ve diğer tür ısıtma sistemleri ile sağlanan sıcak su girişinin sağlanması durumunda elektrik enerjisi tüketimlerinde düşmeler sağlanabilir.
14. İyi bir makinada su sıcaklıkları, devir sayıları, ürüne uygun yıkama tipi seçimi, durulama biçimi seçilebilmeli ve ayarlanabilmelidir.
15. İyi bir makinada “modifiye edilmiş enerji tüketimleri faktörü” değerinin düşük, “su tüketim faktörünün” düşük olması gereklidir.
16. Elektrik tüketimi ile ilgili akıllı sayaç kullanımı ve tarifeleri mevcutsa çamaşır makinasının kullanım saatleri uygun seçilmelidir.
Öte yandan bu kullanımların yaygınlaşması isteniyor ise, tasarruflu çamaşır makinalarının kullanımları da değişik teşviklerle (vergi, fiyat v.b.) özendirilmelidir.Bu özellikteki makinaların örneğin KDV veya ÖTV gibi vergileri çok düşük tutulamaz mı? Gerçi içinde bulunduğumuz bu günlerde ekonomik kriz önlemleri kapsamında geçici süreli ÖTV indirimleri gerçekleştirildi. Ancak bu desteklerin kalıcılığı özellikle enerji ve diğer tüketimleriyle uygun modeller için yüksek oranlarda olmak üzere sağlanmalı.
Evet bizlere de görev düşüyor, “bu seçimlerde”, bir şey yapmalı, hatta bir şeyler yapmalı…
Kulaklarda Moğolların şarkısı devam ediyor,
“bir şey yapmalı
hey bir şey yapmalı
hey bir şey yapmalı
hey”.
******
Prof. Dr. Ali GÜNGÖR
Ege Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi
Makina Mühendisliği Bölümü Başkanı
agungor55@yahoo.com
27 Mart 2009