SİGARAYI BIRAKMAK NEDEN ZOR?
Değerli okurlar, sigarayı bırakmak zor çünkü, dumanını ciğerlerine dolduranlar kendilerini son derecede mutlu hissederler.
Bu mutluluk nereden kaynaklanıyor dersiniz?
İşte size, cevap, nikotinden.
Nikotin, dumanın içinde ciğerlerimizi dolduran bir madde.
İsmini Portekiz’in başşehri Lizbon’da yaşamış olan bir Fransız’dan, Jean Nicot’dan almış.
Nicot, 1559-1561 yılları arasıda bu kentte görev yapan Fransa büyük elçisi.
Günlerden bir gün elçi tesadüfen, Portekiz’li tacirlerin Güney Amerika’dan getirdikleri tütün bitkisinin dumanını doldurmuş ciğerlerine…
İlk içişi diğerleri takip etmiş. Neden,kendisini çok rahat hissetmesi.
Bu rahatlığı diğer insanların da yaşamasını arzulayan iyi niyetli elçi, Paris’e haber yollar.
- Bu faydalı maddeyi geniş kitlelere kullandırmanın yolunu bulsanız da insanlar rahatlasa…
Böylece tütün, önce Fransa’da sonra da tüm dünyada yaygın bir şekilde kullanılmaya başlamış.
Yayılmaya başlamış başlamasına da, bilindiği gibi zararının yanında hiçbir işe yaramamış…
Sigara dumanının içinde solunan nikotinin bazı yararları dışında tabii…
Çünkü nicotin, özellikle de beyinde dopamin adlı sinirsel iletişim maddesini salgılatarak örneğin Parkinson ya da Alzheimer hastalığını ve hiperprolaktinemiyi önleyebilir.
Ancak sigara içenler sadece nikotin solumuyorlar ki.
Sigara içenler, dumanın içinde bulunan nikotin nedeni ile mutlu olurlarken, binlerce zehirli madde ile kendilerini zehirlediklerini akıllarına bile getirmezler…
Siz istediğiniz kadar sigara şöyle yapar böyle yapar seni öldürür, süründürür değip durun…
Ne yazar ki.
Madem ki mutluyuz bize ne gerisinden. Öleceksek mutlu ölelim, size ne canım….
İnsan alışmaya görsün bir kere nikotinin getirilerine…
Fazla uzatmadan başlayalım nikotinin yaptıklarını anlatmaya.
Ama önce bir saptama.
Vücudumuzun içinde gerçekleşen biyo-kimyasal olaylar, sindirim ya da solunum sistemleri aracılığı ile organizmaya giren ne varsa, belli kilitleri açmadan etkili olamazlar.
Aynı şeyler görmek, işitmek, tat almak, koklamak ve dokunmak için de geçerlidir…
Başka bir değişle, organizmaya girmek kadar, içerde bir yerden diğer yere gitmek için de sözünü ettiğimiz kilitleri açmak gerekmektedir.
Kilidin tıp dilindeki adı reseptör.
Örneğin insulin, vücuttaki 100 trilyon üzerindeki hücreye özel kilitleri açarak girebilirken, böyle bir kilidi bulunmadığı için, beyine giremez…
Nikotinin beyinde kendi ismini taşıyan bir kilidi vardır ve bu kilidi açarak beyne girer.
Sigaradan bir nefes çekildiğinde nikotin sadece 10-15 saniye sonra kilidine ulaşır.
Bakın bu kilit açılınca neler oluyor.
İnsan iki değişik sinir sistemine sahip.
Bilincimizle kullandığımız sinir sistemi
Bu sistem aracılığı ile istediğimiz şeyleri yaparız. Örneğin yürürüz, konuşuruz…
Bilinç altı sinir sistemi
Bu sistem aracılığı istemsiz organsal ve yaşamsal olaylar gerçekleşir. Bu sistemin iki ayağı var ve bu iki ayak birbirine zıt işlem yaparlar.
Örneğin biri bizi strese sokarak gererken (Sempatik sistem), diğeri gevşetir. (Parasempatik sistem).
Bu sistemlerin işlevleri de kilitler olmadan gerçekleşemez..
Nikotin kilidi bizi gevşeten yani para-sempatik sistemin giriş kapılarından biri.
Yani sigara dumanının içindeki nikotin kişiyi bir bakıma, huzur getiren, rahatlatan, gevşeten bir ortama davet ediyor.
Gel de daveti kabul etme… Durun bakalım daha bitmedi…
Bu kapının açılması ile birlikte otomatik olarak beyinde yer alan birbirinden önemli ve etkili diğer kapılar ardı ardına açılmaya başlar...
İkinci kapı dopamin kapısı.
Kapı, beynin substantia nigra (Siyah Alan) adını alan özel bir yerinde.
Burası oldukça büyük bir alan.
Alanın ‘Sert Bölge ‘ Zona Compacta’ bölgesindeki kapı açılır açılmaz dopamin salınması artıyor.
Peki ne yapar bu madde.
Zihinsel faaliyetlerin düzgün bir şekilde yapılabilmesi, zor problemlerin kolayca çözülebilmesi, ağrının tolere edilebilmesi, bilinç altı hareketlerin koordine edilebilmesi, ruhsal dengenin sağlanması ve daha pek çok problemin çözülebilmesi…..
Kısacası sigaranın içindeki nikotin bu kapıyı ardına kadar açar…
Eşzamanlı olarak, serotonin kapısı da açılır.
Serotonin’in halk arasında söylendiği gibi bir hormon olmadığını hemen belirtelim.
Serotonin bir sinirsel iletişim maddesi…
Ancak halk, serotoninin bir hormon olduğuna inandırılmış..
Mutluluk hormonu!
Peki ne yapar yapar serotonin?
Sıralayalım hemen:
- Ağrı uyaranının omurilikten beyne doğru taşınmasına engel olan maddelerin başında gelir. Açıkçası ağrı eşiği yükselir…
- Eksikliğinde depresyon kaçınılmaz olur.
- Uyku için önemlidir.
- Bulantı kusmayı önler
Bağırsak peristaltizmi (hareketleri) için gereklidir. Vb.
Yetmedi, hemen ardından üçüncü kapı açılır.
Asetil-Kolin kapısı
Bu kapı açılır açılmaz başka bir huzur ortamına dalıverirsiniz…
Çünkü burada parasempatik sistem merkezleri bulunmaktadır…
Ne mi yapar bu sistem. Bizi rahatlatmak için nerede ise her şeyi yapar…
Örneğin nefes aldığımızda bu sistem devreye girer. Bu nedenle nefes verirken ki zorlama nefes alırken görülmez…
Baktı ki kalbimiz çok atıyor. Devreye girer hemen ve atış sayısını azaltarak rahatlatır bizleri.
Adrenal yükselmesi ile başlayan stresle savaşır vb……
Sözün kısası sigara içenlerin rahatlamalarının bir nedeni de bu kapının açılmasından kaynaklanmaktadır….
Geliyoruz açılan bir başka kapının önüne. Morfin kapısına…
Morfinin yaptıklarını hepiniz biliyorsunuz.
Kapının ardında bizim morfinimiz olan endojen opiatlar beklememektedirler.
Kapının açılması ile birlikte kendimizi morfinin tehlikeli cazibesine kaptırıveririz…
Hadi şimdi siz gelin de bir tiryakiye bırak şu sigarayı deyin.
Ona şunları da anlatabilirsiniz:
Sigara dumanında binlerce zehir var bak istersem sayayım sana……
Dumanın içinde katran var. Dayar burnunu duman
tüten asfaltı çeker misin içine ?
Biliyorsun arsenik çok zehirlidir. Öldürür insanı….
O da soluduğun dumanın içinde….
Ama öldürmeden süründüren bir başka madde var ki, o seni tık nefes yapar. Karbon monoksit.
Bizim alyuvarlarımızda hemoglobin adında bir madde var ya. Bu madde oksijeni akciğerlerimizden hücrelerimize taşıyan hamalımız…
Sen sigara içmeye devam ettikçe, hamal bırakır oksijeni taşımayı, başlar karbon monoksiti taşımaya.
Bu nedenle yürüyememeğe başlarsın. Merdiven çıkamazsın.
Ama alacağınız cevap çoğu zaman aynıdır.
Adaam sende. Daha uzun yaşamaktansa, keyifle yaşarım daha iyi…
Hiç duydun mu replasman tedavisi diye bir şey. Yani dumansız nikotin alımı diye bir şey…
Duydum, hatta kullandım kullanmasına da nerede sigara nerede bunlar.
Hatta elektronik sigara bile kullandım. Geç bunları doktor bey…...
İşte böyle bir şey sigara içeni ikna etmeğe çalışmak.….
Akupunkturla sigarayı bırakmak mümkün müdür? Diye sorduğunuzu duyar gibiyim.
Bu sorunuza gelecek yazımda cevap vermeğe çalışacağım……
Mehmet Abut
DR. FUAT ABUT'UN ÖNCEKİ YAZILARI
HAYALİMDEKİ EFES
MERHABA
|