Güneş kentleri hayal mi?

6-7 Kasım 2009 Tarihlerinde Mersin, Makina Mühendisleri Odası  Mersin Şubesince düzenlenen 4. Güneş Enerjisi Sempozyumu ve Sergisi’ne ev sahipliği yaptı.
Mersin eski çağlardan bir Güneş Kenti. Bu bölgede Mersin’in 11 km batısında, Mezitli yakınlarındaki Soli-Pompeiopolis adını güneşten almakta.
Mersin oldum olası Güneş ile ilgili, yıllardır gelenekselleşmiş Güneş Enerjisi Sempozyumları bu kentte düzenlenmekte. Yıllardır güneş enerjisi toplayıcıları üretimlerini gerçekleştiren çok sayıda Mersin firması var. Önemli bir üretim bu kentimizde gerçekleştiriliyor. 

Araştırma ilgi alanım olduğundan, başlangıcından itibaren bu kongrelere katkı ve katılımım oldu. Her defasında Mersin’lilerin gösterdiği ilgi ve isteklilik üst düzeyde.
4. Sempozyum’da  5 Kasım’da “Güneş Kenti Uygulamaları Çalıştayı” gerçekleştirildi. Güneş kentleri oluşturma ilke ve kuralları kent planlama, mimari ve teknik uygulamalar boyutuyla tartışıldı.
Sempozyum kapsamında Güneş Enerjisi ile Isıtma Yardımcı Isıtma kursu ve Fotovoltaik ( gün elektriği ) Güç Sistemlerinin Projelendirilmesi ve Uygulama Esasları konulu eğitimler de gerçekleştirilmiştir.
Sempozyum da 21. bildiri sunulmuş, “ Türkiye’de Güneş Enerjisi Sektörünün Gelişiminde Nasıl Bir Yol Haritası İzlenmeli” konulu bir Panel de düzenlenmiştir.
Sağladığı platformlarla ülkemiz için güneş enerjisi kullanımı ve geleceği kapsamlı olarak ele alınmıştır, tüm emeği geçenleri kutlamak gerekir.
Sempozyum sonrasında gerçekleştirilen Forum’da ülkemizde Güneş Enerjisi konusunda yapılması gerekenler vurgulanarak 4. Güneş Enerjisi Sempozyumu ve Sergisi Sonuç Bildirgesi de yayınlanmıştır.
Bu sonuç bildirgesinden önemsediğim bazı saptamalara işaret etmek isterim:
“Güneş enerjisi açısından Doğu Karadeniz hariç bir “güneş ülkesi” diyebileceğimiz Türkiye’nin yıllık ortalama toplam güneşlenme süresi 2.640 saattir ve bu günlük toplam 7,2 saate karşılık düşmektedir. Yılda metre kareye ortalama 1311 kWh ışınım şiddeti düşen ülkemizde güneş kaynaklı bu enerjinin kullanım alanlarının yaygınlaşmasını sağlayacak yerli ve yeni teknolojilerin ülkemizde üretimi ve kullanımının sağlanması mümkündür. Türkiye’nin brüt güneş enerjisi potansiyeli 87,5 milyon TEP olarak belirtilmektedir. Bunun 26,5 milyon TEP’i ısı üretimine 8.75 milyon TEP’i ise elektrik enerji üretimine elverişli miktarlar olarak belirtilmektedir. Ancak ETKB verilerine göre Güneş enerjisi kullanımı 2007 de 420 bin tep iken 2008 de 418 bin tep olmuştur. 2008 deki 28,3 milyon tep yerli kaynak üretimimiz içinde % 1,5 un altında pay almıştır. 107 milyon tep enerji tüketimimiz içinde ise bahse değer bir payı zaten yoktur.
Türkiye’ye gelen güneş ışınımının sadece yüz binde ikisinden yararlanmaktadır. Ülkemizde şu anda yalnızca 22 milyon konut içinde yalnızca 3,5–4 milyon konutta güneş enerjili sıcak su sistemi bulunduğu tahmin edilmektedir. Bu sistemlerin ülkemize enerji getirisi yaklaşık olarak 500–600 milyon dolardır. Oysa bu sistemlerin yaygınlaştırılmasıyla yalnızca bu alandan 3–3,5 milyar dolar daha ısıl enerji katkısı gerçekleşebilir.
Türkiye’de de teşvik edildiği takdirde güneşe dayalı ısıtma sistemleri ile ithal doğal gaz bağımlılığının azaltılabilmesi mümkün iken; Türkiye’nin bu konuyu yeterince tartışmaması ve sadece güneşten elektrik üretimi konusunu gündemde tutması manidardır.” 
Ülkemizde Güneş Enerjisine bakış açısının değişimine yönelik çok sayıda öneri de bu sonuç bildirgesinde yer almakta. MMO’nun internet sayfalarından bu sonuç bildirgesine ulaşılabilir.
Her kongre sonrası söylemlerden, belirgin uygulamaların gerçekleştiğinin gözlenmesi, bizlere umut vermekte. Doğru yöneliş ve politikalarla ülkemizin bu güneş enerjisi potansiyeli değerlendirilmek zorundadır.
Özellikle, ısıtmaya, serinletmeye, soğutmaya, sıcak su hazırlamaya yönelik uygulamaların planlı bir biçimde uygulandığı, tam ekolojik örnek “Güneş Kentleri”nin gerçekleştirilmesi, desteklenmesi ülke ve yerel yönetimlerin şehir gelişim planlarında mutlaka olmalıdır. Kentlerimizin yaşanabilir olmasında bu tür planlamalar bir zorunluluktur.
Güneş enerjisinin yoğun kullanılabileceği özellikle başta Ege, Akdeniz ve diğer bölgelerimizde “Güneş Kent”leri, “Güneş Köyleri”, “Güneş Mahalleleri” oluşturmak için, başta politikacılarımıza, yerel yönetimlere, üniversitelerimize, tüm odalarımıza, ilgili sivil toplum kuruluşlarımıza ve hatta her bireye görev düşüyor.
Türkiye özellikle, güneş enerjisi uygulamaları potansiyelini en çok kullanan ülkeler arasında liderliği hakediyor.
Son söz: Güneş enerjisinin, özellikle ısıl enerji gereksinimini karşılamada çok önemli bir potansiyel olduğu unutulmamalıdır.

4 Aralık 2009
Prof.Dr.Ali GÜNGÖR
Ege Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi
Makine Mühendisliği Bölümü
agungor55@yahoo.com